ଏହି ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗବତ ମହାପୁରାଣର ଦଶମ ଶ୍କନ୍ଧର ପ୍ରଥମ ପାଦର ଉନତିଶ ଅଧ୍ୟାୟରେ, ଶୁକଦେବ ମୁନି କହିଲେ—ଯେଉଁମାନେ ମନ, କ୍ରୋଧ, ଭୟ, ସ୍ନେହ, ଏକତା ବା ମିତ୍ରତା ସାଧାରଣ ଭାବରେ ହରିଙ୍କୁ ନିରନ୍ତର ଦେଇଥାନ୍ତି, ସେମାନେ ସତ୍ୟରେ ହରିରେ ଏକାଗ୍ର ହୋଇ ଯାନ୍ତି। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେବା ଦରକାର ନୁହେଁ, କାରଣ ଏହି ମୁକ୍ତି କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା, ସମସ୍ତ ଯୋଗୀଶ୍ବରଙ୍କ ଅଜନ୍ମ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଲଭ୍ୟ। ଏହି ପରେ, ବ୍ରଜର ମହିଳାମାନେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଆସିଲେ। ପ୍ରଭୁ, ଉତ୍ତମ ବକ୍ତା, ସେମାନଙ୍କୁ ମନ ମୋହିତ କରିବା ଭାବରେ ମଧୁର ବାକ୍ୟ କହିଲେ। କୃଷ୍ଣ କହିଲେ—“ଓ ସଭାଗ୍ୟଶାଳି ମହିଳାମାନେ, ଆପଣମାନଙ୍କୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ! ମୁଁ କଣ କରିଲେ ଆପଣମାନେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେବେ? ବ୍ରଜରେ ସବୁ ଠିକ ଅଛି କି? ଆପଣମାନେ କିପାଇଁ ଆସିଛନ୍ତି, କୃପା କରି କହନ୍ତୁ।” “ଏହି ରାତି ଭୟଙ୍କର, ଅନେକ ଦୁଷ୍ଟ ପ୍ରାଣୀ ଘୁରୁଛନ୍ତି; ଏଠାରେ ରହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ଫେରିଯାଆନ୍ତୁ, ଓ ସ୍ନିଗ୍ଧ କଟିର ମହିଳାମାନେ। ଆପଣମାନଙ୍କର ମା, ବାପା, ପୁଅ, ଭାଇ, ସ୍ୱାମୀ ଆପଣମାନେକୁ ଖୋଜୁଛନ୍ତି, ମିଳିପାରୁନାହାନ୍ତି; ତେଣୁ ତାଙ୍କୁ ଚିନ୍ତା ଦିଅନ୍ତୁନାହିଁ। ଆପଣମାନେ ଫୁଲରେ ଶୋଭିତ ଅରଣ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ରର ଆଲୋକରେ ଦୀପ୍ତିମାନ, ଏବଂ ଯମୁନା ନଦୀର ଶିତଳ ପବନ ଦେଖିଛନ୍ତି। ଏବେ ଦେରି କରନ୍ତିନାହିଁ—ବ୍ରଜକୁ ଫେରିଯାଆନ୍ତୁ, ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ସହିତ ସେବା କରନ୍ତୁ; ବଛା ଓ ଶିଶୁମାନେ କାନ୍ଦୁଛନ୍ତି—ଯାଇ ତାଙ୍କୁ ଖାଇବା ଦିଅନ୍ତୁ, ଦୁଧ ଦିଅନ୍ତୁ।” “କିମ୍ବା, ଆପଣମାନେ ମୋପାଇଁ ଗଭୀର ସ୍ନେହରେ ଆକର୍ଷିତ ହୋଇ ଆସିଛନ୍ତି; ଏହା ସ୍ୱାଭାବିକ, କାରଣ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ମୋପାଇଁ ଆକର୍ଷିତ। ମହିଳାମାନେ ପାଇଁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଧର୍ମ ହେଉଛି ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ସହିତ ସେବା କରିବା, ନିଜ ପରିଜନଙ୍କୁ ଯତ୍ନ କରିବା, ଏବଂ ଶିଶୁମାନେକୁ ପୋଷଣ କରିବା। ସ୍ୱାମୀ ଦୁଷ୍ଟ, ଦୁଃଖୀ, ବୃଦ୍ଧ, ମୂଢ, ରୋଗୀ ବା ଦରିଦ୍ର ହେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ନାରୀମାନେ ଯଦି ପୁଣ୍ୟ ଚାହାନ୍ତି, ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଉତ୍ତମ ନାରୀମାନେ ଜନିକୁ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ ପୁରୁଷ ସହ ଏକତ୍ୱ ଅନ୍ତେ, ଏହା ରେ ଶ୍ରେୟ, ସ୍ୱର୍ଗ, କିଛି ନାହିଁ; ବିପରୀତରେ କଳଙ୍କ, ଦୁଃଖ, ଭୟ ଓ ନିନ୍ଦା ମିଳେ। ଶୁଣିବା, ଦେଖିବା, ଧ୍ୟାନ କରିବା, ଗାଇବା ଦ୍ୱାରା ମୋପାଇଁ ଭକ୍ତି ଜନ୍ମେ—ଶରୀରୀକ ସନ୍ନିକଟତା ଦ୍ୱାରା ନୁହେଁ; ତେଣୁ ଘରକୁ ଫେରିଯାଆନ୍ତୁ।” ଏପରେ, ଶୁକଦେବ କହିଲେ—ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କର ଏହି କଠୋର ବାକ୍ୟ ଶୁଣି ଗୋପୀମାନେ ଆଶାଭଙ୍ଗ ହୋଇ, ଗଭୀର ବିଷାଦରେ ବିଲିନ ହେଲେ। ସେମାନେ ମୁହଁ ପୁଛିଲେ, ନିଃଶ୍ୱାସରେ ଶୁଷ୍କ ଓଠ ଫିକା ହେଇଗଲା, ପାଦ ଦ୍ୱାରା ଭୂମିକୁ ଚିହ୍ନିଲେ, ଅଶ୍ରୁ ଓ ଅଳଙ୍କାରର ଲାଲ ରଙ୍ଗ ମିଶି ମାମ୍ଲା ଉପରେ ଚିହ୍ନ ହେଇଗଲା; ସମସ୍ତେ ସ୍ଥିର ହୋଇ ଦଃଖରେ ବୋଝା ହୋଇ, ପ୍ରିୟ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଅପେକ୍ଷା କରି, ତାଙ୍କ ପାଇଁ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ତ୍ୟାଗ କରି, ଅଶ୍ରୁ ଭରା ଚକ୍ଷୁ ପୁଛି, କଣ୍ଠ ଭରି ଗଭୀର ଭାବରେ କିଛି କଥା କହିଲେ। ଗୋପୀମାନେ କହିଲେ—“ପ୍ରଭୁ, ଏପରି କଠୋର କଥା କହିବା ଆପଣଙ୍କୁ ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଆମେ ସମସ୍ତ ତ୍ୟାଗ କରି ଆପଣଙ୍କ ପାଦପଦ୍ମରେ ଆସିଛୁ। ଭକ୍ତମାନେ ପାଇଁ ଆପଣ ମଧୁର ହୋଇଥିବା ଦରକାର; ମୁକ୍ତି ଚାହିଥିବା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଶ୍ରୀମନ୍ ନାରାୟଣ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତିନାହିଁ। ଆପଣ ଧର୍ମର ଜ୍ଞାତା; ନାରୀମାନେ ପାଇଁ ସ୍ୱାମୀ, ଶିଶୁ, ବନ୍ଧୁମାନେ ନିମିତ୍ତ ଧର୍ମ କହିଛନ୍ତି। ଏହା ଠିକ, କିନ୍ତୁ ଆପଣ ନିଜେ ଧର୍ମର ଶିକ୍ଷକ ଓ ଏହି ଜଗତର ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ପ୍ରିୟତମ, ବନ୍ଧୁ ଓ ଆତ୍ମା ଅଟୁଟ। ବୁଦ୍ଧିମାନେ ନିଜ ସ୍ନେହ ଆପଣଙ୍କୁ ଦେଇଥାନ୍ତି; ସ୍ୱାମୀ, ପୁଅ, ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦୁଃଖ ଦେଇଥିବାରେ କଣ ଉପକାର? ତେଣୁ, ମଧୁସୂଦନ, ଆମେ ଆପଣଙ୍କୁ ଅନେକ ଦିନ ଧରି ଆଶା ରଖିଛୁ, ଆଶା ଭଙ୍ଗ କରନ୍ତିନାହିଁ, ମନୋହର ଅଞ୍ଜଳି ଚକ୍ଷୁ। ଆମର ମନ ଆପଣ ଚୋରି ନେଇଛନ୍ତି, ଏଉଁ ଘରକୁ ଫେରିବାକୁ ଚାହୁନାହିଁ, ହାତ ଘର କାମେ ଲାଗୁନାହିଁ, ପାଦ ଆପଣଙ୍କ ପାଦ ଛାଡ଼ି ଚାଲିନାହିଁ; ତେଣୁ ଆମେ ବ୍ରଜକୁ କିପାଇଁ ଫେରିବା, କି କରିବା? ପ୍ରିୟ, ଆପଣଙ୍କ ଅଞ୍ଜଳି ଅଂଠି, ହସ, ଚାହିଁବା, ମଧୁର ଗୀତର ନେକ୍ତର ଦେଇ ଆମେକୁ ଶିତଳ କରନ୍ତୁ; ନାହିଁ ହେଲେ, ବିରହ ଅଗ୍ନିରେ ଦହି ଆମେ ଧ୍ୟାନରେ ଆପଣଙ୍କ ପାଦ ଉପରେ ଯିବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହେବା, ଏହି ଦେହ ଛାଡ଼ି। ମନୋହର ଚକ୍ଷୁ, ଲକ୍ଷ୍ମୀ ମଧ୍ୟ ଆପଣଙ୍କ ପାଦ ଛୁଇବାକୁ ଅଭିଲାଷ କରିଥିଲେ, ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପାଇଁ ମିଳିଲା; ତେଣୁ ଆମେ ଅନ୍ୟ କାହାକୁ ଦେଖିବାକୁ ଚାହୁନାହିଁ, ଆପଣଙ୍କୁ ଏପରି ମୋହିତ। ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଆପଣଙ୍କ ଚେଷ୍ଟରେ ଥିଲେ, ତଥା ତାଙ୍କ ଦୂତମାନେ ସେବା କରୁଥିଲେ, ତଥାପି ତିନି ଆପଣଙ୍କ ପାଦ ଧୂଳି ଚାହିଥିଲେ; ଆପଣଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ପାଇଁ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତି; ଆମେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଭାବରେ ଆପଣଙ୍କ ପାଦ ଧୂଳିରେ ଆତ୍ମନିବେଦନ କରିଛୁ। ତେଣୁ, ଦୁଃଖ ନାଶକ, ଆମେ ଘର ଛାଡ଼ି ଆପଣଙ୍କ ପାଦ ସେବା ପାଇଁ ଆସିଛୁ; ମନୋହର ପ୍ରଭୁ, ଆପଣଙ୍କ ହସ ଓ ଦୃଷ୍ଟି ପାଇଁ ଆମର ହୃଦୟ ଦହୁଛି; ଆମେ ଆପଣଙ୍କ ଦାସୀ ହେବା ସୁଯୋଗ ଦିଅନ୍ତୁ। ଆପଣଙ୍କ ଚେହେରା, କେଶରେ ଫ୍ରେମ୍, ଗାଲରେ ଅଳଙ୍କାର, ଓଠର ନେକ୍ତର, ହସ ଦୃଷ୍ଟି, ଭୟ ନାଶକ ଭୁଜା, ଲକ୍ଷ୍ମୀ ନିବାସ ଚେଷ୍ଟ—ଏହା ଦେଖି ଆମେ କେବଳ ଆପଣଙ୍କ ଦାସୀ ହେବାକୁ ଚାହୁଁ। ତିନି ଜଗତର କେଉଁ ନାରୀ ଆପଣଙ୍କ ମଧୁର ଶବ୍ଦ ଓ ଦିବ୍ୟ କ୍ରୀଡା ଦେଖି ଆକର୍ଷିତ ହେବେନାହିଁ? ଆପଣଙ୍କ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ଦେଖି ଗାଈ, ପକ୍ଷୀ, ଗଛ, ହରିଣ ମଧ୍ୟ ଉଲ୍ଲାସିତ ହୁଅନ୍ତି; ତେଣୁ କିଏ ଆକର୍ଷିତ ହେବେନାହିଁ? ଏହି ଭାବରେ, ଆପଣ ବ୍ରଜରେ ଭୟ ଓ ଦୁଃଖ ନାଶ କରିବା ପାଇଁ ଆସିଛନ୍ତି; ପ୍ରାଚୀନ ପ୍ରଭୁ, ଦୁଃଖୀଙ୍କ ମିତ୍ର, ଆପଣଙ୍କ ପାଦ ମୂଦ୍ରା ଆମର ଅଗ୍ନି ଭରା ହୃଦୟ ଓ ମୁଣ୍ଡରେ ରଖନ୍ତୁ।” ଏପରେ, ଶୁକଦେବ କହିଲେ—ଗୋପୀମାନେର ବିଷାଦ ଭରା ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ଯୋଗୀଶ୍ବର ପ୍ରଭୁ, ନିଜେ ସ୍ୱୟଂ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଦୟାଭାବରେ ହସିଲେ ଓ ଗୋପୀମାନେକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଲେ।