ମିତ୍ର, ଏହି ଦୃଶ୍ୟରେ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଦିବ୍ୟ କଥା ଉନ୍ମୋଚିତ ହେଉଛି। ପ୍ରଥମେ, ଏଠାରେ ଅବିଧା ଭାବରେ ଜଣେ ଦେବଦୂତ ଅନ୍ୟ ଜଣଙ୍କୁ କହୁଛନ୍ତି: "ତୁମେ ବିଦର୍ଭର କନ୍ୟା ନୁହଁ, ଏହି ବୀର ତୁମର ବନ୍ଧୁ ନୁହଁ; ତୁମେ ପୁରଞ୍ଜନୀଙ୍କର ସ୍ୱାମୀ ନୁହଁ, ଯିଏ ନବମ ଦ୍ୱାରରେ ତାଙ୍କୁ ବନ୍ଦି କରିଥିଲେ।" ଏହି ସମସ୍ତ ଚିନ୍ତା ଏକ ମାୟା ଅଟୁଟ ଭାବରେ ତିଆରି କରାଯାଇଛି, ଯାହା ମୋ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ହୋଇଛି। ତୁମେ ଯେଉଁପରି ଏହି ପୁରୁଷ ଓ ନାରୀଙ୍କୁ ସତ୍ୟ ଭାବିଛ—ଏହା ମିଥ୍ୟା; ଯେପରି ଦୁଇଟି ହଂସ ଆମେ ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ଦେଖିଛି, କିନ୍ତୁ ସେମାନେ ଏହାକୁ ଏକ ଖେଳ ଭାବରେ ନେଇଛନ୍ତି। "ମୁଁ ତୁମେ, ତୁମେ ମୁଁ; ଦୁଇଜଣ ଅଲଗା କିଛି ନୁହଁ। ଏହି ଗୁପ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱକୁ ବୁଝ, ବନ୍ଧୁ। ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଆମ ମଧ୍ୟରେ କୌଣସି ଦୋଷ ଦେଖନ୍ତି ନାହିଁ। ଯେପରି ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତି ଆପଣଙ୍କୁ ଏକା ଭାବରେ ଦେଖନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଦର୍ପଣ ଓ ନିଜ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦୁଇ ଭାବରେ ଦେଖନ୍ତି, ଏହିପରି ଆମ ଦୁଇଜଣଙ୍କର ମୂଳ ଭାବ ଏକା।" ଏପରି ଉପଦେଶ ପାଇ ମନର ହଂସ, ଅନ୍ୟ ହଂସ ଦ୍ୱାରା ଜାଗୃତ ହୋଇ, ନିଜ ଅବସ୍ଥାକୁ ଫେରିଗଲା ଏବଂ ଭ୍ରମ ଦୂର କରି, ନିଜର ଭୁଲିଯାଇଥିବା ସ୍ମୃତିକୁ ପୁନଃ ଲାଭ କଲା। ଏହି ଉପମା ଆତ୍ମାର ଗୁପ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱକୁ ଉପାଧି ଭାବରେ ଦେଖାଯାଇଛି, କାରଣ ଭଗବାନ ଏହିପରି ଅପରୋକ୍ଷ ଭାବକୁ ପ୍ରସନ୍ନତା ଦେଖନ୍ତି। ଏହି ଦିବ୍ୟ ଉପଦେଶ ପରେ, ଏକ ଅନ୍ୟ ଦୃଶ୍ୟ ଆସେ। ଶରତ୍କାଳର ରାତି ଚନ୍ଦନ ଫୁଲ ରେ ଶୋଭିତ, ଭଗବାନ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କର ଯୋଗମାୟା ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଲୀଳା କରିବାକୁ ଚାହିଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଚନ୍ଦ୍ରଦେବ, ତାଙ୍କର କ୍ଷୀର ରଶ୍ମିରେ ପୂର୍ବ ଆକାଶକୁ ରକ୍ତିମ କରି, ଦୀର୍ଘ ବିଚ୍ଛିନ୍ନତା ପରେ ପ୍ରିୟା ଆସିଥିବା ପରି ଦୟାଳୁ ହୃଦୟକୁ ଶୋଧିତ କଲେ। ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଏହି ଚନ୍ଦ୍ରର ଅଟୁଟ ଚକ୍ର, କୁମୁଦ ମୁହଁ ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ନବ କୁଙ୍କୁମ ରଙ୍ଗରେ ରଞ୍ଜିତ ଦେଖି, ଏବଂ ଅରଣ୍ୟ ନବ କ୍ଷୀର ଗାଈଁ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ତିନି ସୁନ୍ଦର ନୟନି ଗୋପୀମାନେ ପାଇଁ ମଧୁର ମନୋହର ଗୀତ ଗାଇବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ଏହି ସୁର ଶୁଣି, ଯାହା ପ୍ରେମର ଆକାଂକ୍ଷା ବଢ଼ାଇଦେଇଥିଲା, ଗୋପୀମାନେ ଅନ୍ୟ ଅନ୍ୟଙ୍କୁ ଜଣାଇବା ଛାଡ଼ି, ତାଙ୍କର ମନ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଉପରେ ବନ୍ଧି ଯାଇଥିଲା, ଏବଂ ସେମାନେ ଦୂର୍ବଳ ଚିତ୍ତରେ ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟଙ୍କ ନିକଟକୁ ଚଲିଆସିଲେ, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଗଳାର ଦୁଲୁଥିବା କୁଣ୍ଡଳ ଦେଖି। କେହି ଦୁଧ ଦୋହାଇବା ବେଳେ ଅଧୂରା ରଖି ଚାଲିଗଲେ, କେହି ଚୁଲା ଉପରେ ଦୁଧ ରଖି ଛାଡ଼ି ଛୁଆଁମାନେ ଖାଇନଥିବା ବେଳେ ଚାଲିଗଲେ। କେହି ଭୋଜନ ଦେଉଥିବା ବେଳେ, କେହି ଶିଶୁମାନେ ଖାଉଥିବା ବେଳେ, କେହି ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଭୋଜନ ଦେଉଥିବା ବେଳେ, ସମସ୍ତେ ତାଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ ଅଧୂରା ରଖି ଏକାଏକି ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ପାଖକୁ ଚାଲିଗଲେ। କେହି ଅଞ୍ଜନ ଲଗାଉଥିବା ବେଳେ, କେହି ନିଜର ଅଭରଣ ଓ ବସ୍ତ୍ର ଅସଜ୍ଜିତ ଅବସ୍ଥାରେ, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ନିକଟକୁ ଦୌଡ଼ିଗଲେ। ଯଦିଓ ସେମାନେ ସ୍ୱାମୀ, ବାପା, ଭାଇ, ଓ ଆତ୍ମୀୟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରୋକାଯାଉଥିଲେ, ତଥାପି ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହୃଦୟ ଚୁରି ହୋଇଯିବାରୁ, ସେମାନେ ବନ୍ଧି ରହିପାରିଲେ ନାହିଁ। କିଛି ଗୋପୀ ଘର ଛାଡ଼ି ପାରିଲେ ନାହିଁ, ସେମାନେ ଘରେ ବସିବା ବେଳେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଧ୍ୟାନରେ ଲୀନ ହୋଇ ପଳ୍କ ବନ୍ଦ କରି ଉପାସନା କଲେ। ପ୍ରିୟଙ୍କ ଭିନ୍ନତା ଦୁଃଖରେ ତାପିତ ହୋଇ, ସେମାନେ ଧ୍ୟାନ ଦ୍ୱାରା ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କ ସାନିଧ୍ୟ ଲାଭ କଲେ, ଏବଂ ଏହି ଆନନ୍ଦରେ ସମସ୍ତ ଅଶୁଭ ଦୂର ହୋଇଗଲା। ଏହିପରି ଏକାନ୍ତିକ ପ୍ରେମରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ସାଙ୍ଗରେ ଏକତ୍ୱ ପାଇ ସେମାନେ ପ୍ରକୃତିର ତ୍ରିଗୁଣମୟ ଦେହକୁ ତ୍ୟାଗ କରିଲେ। ଏହା ଦେଖି ରାଜା ପରୀକ୍ଷିତ ପଚାରିଲେ: "ହେ ମୁନି, ଏହି ଗୋପୀମାନେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପ୍ରେମିକ ଭାବେ ଜାଣିଥିଲେ, ବ୍ରହ୍ମ ଭାବେ ନୁହଁ; ତେବେ ତାଙ୍କର ଗୁଣମୟ ଚିତ୍ତ କିପରି ନିର୍ଗୁଣ ହୋଇପାରିଲା?" ଶୁକଦେବ କହିଲେ: "ଏହା ପୂର୍ବରୁ କୁହାଯାଇଛି—ଯେପରି ଦୁଷ୍ଟ ଶିଶୁପାଳ ମଧ୍ୟ ମୁକ୍ତି ପାଇଥିଲେ। ଯିଏ ହୃଷୀକେଶଙ୍କୁ ଦ୍ୱେଷ କରି ମୁକ୍ତି ପାଇପାରିଲେ, ତେବେ ଯେଉଁମାନେ ପ୍ରେମରେ ଲୀନ, ସେମାନେ କେତେ ଅଧିକ ମୁକ୍ତି ପାଇପାରିବେ!" "ପ୍ରଜାମାନଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ, ଅମୃତମୟ, ଅପାର, ତ୍ରିଗୁଣାତୀତ, ତଥା ସମସ୍ତ ଗୁଣର ଆତ୍ମା ଭଗବାନ ନିଜେ ଅବତରଣ କରନ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ କ୍ରୋଧ, ରୋଷ, ଭୟ, ପ୍ରେମ, ସାନିଧ୍ୟ, ବନ୍ଧୁତ୍ୱ ଯାହା ହେଉ, ସଦା ହରିଙ୍କୁ ନିର୍ନିମିଷ ଚିତ୍ତରେ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ନିଶ୍ଚିତ ତାଙ୍କରେ ଲୀନ ହୋଇଯାନ୍ତି। ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ମୁକ୍ତି ଦେଖି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେବା ଦରକାର ନାହିଁ, କାରଣ ଏହା ଅଜନ୍ମା, ସମସ୍ତ ଯୋଗୀମାନେ ଯାହାଙ୍କୁ ଉପାସନା କରନ୍ତି, ତାଙ୍କର କୃପା ଦ୍ୱାରା ସମ୍ଭବ।" ଏହିପରି ଗୋପୀମାନେ ଆସିବାକୁ ଦେଖି, ମଧୁର ବାଣୀରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କହିଲେ: "ହେ ସୁଭାଗ୍ୟଶାଳି ମାନେ! ତୁମେ ଭଲ ଅଛ? ମୋତେ କିପାଇଁ ଡାକିଛ? ଏହି ରାତି ଭୟଙ୍କର, ଅନେକ ଦୁଷ୍ଟ ପ୍ରାଣୀ ରହିଛି, ତୁମେ ଗାଁକୁ ଫେରିଯାଅ। ତୁମର ମା, ବାପା, ପୁଅ, ଭାଇ, ସ୍ୱାମୀ ତୁମକୁ ଖୋଜୁଛନ୍ତି, ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ଚିନ୍ତା ଦିଅନି। ତୁମେ ଫୁଲରେ ଶୋଭିତ ଅରଣ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ରର ଆଲୋକ ଓ ଯମୁନା ନଦୀ ଦେଖିଛ। ଏବେ ଦେରି କରନି, ଘରକୁ ଫେରିଯାଅ, ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ସେବା କର, ବଛା ଓ ଛୁଆଁମାନେ ଅନ୍ନ ଚାହୁଁଛନ୍ତି, ତାଙ୍କୁ ଖୁଆଅ।" "ହୁଏତ ତୁମେ ମୋପ୍ରତି ଅତ୍ୟଧିକ ପ୍ରେମରେ ବାଧ୍ୟ ହୋଇ ଆସିଛ, ଏହା ସ୍ୱାଭାବିକ, କାରଣ ସମସ୍ତ ଜୀବ ମୋତେ ଆକର୍ଷିତ। ନାରୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଧର୍ମ—ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ସେବା, ପରିବାରକୁ ଦେଖଭାଲ, ଓ ଶିଶୁମାନେ ପାଳନ। ଯଦିଓ ସ୍ୱାମୀ ଦୁର୍ଚ୍ଚରିତ୍ର, ଅଶୁଭ, ବୃଦ୍ଧ, ମୂଢ଼, ରୋଗୀ କିମ୍ବା ଦରିଦ୍ର, ତଥାପି ଯେଉଁମାନେ ଧର୍ମ ଚାହୁଁଛନ୍ତି, ସେମାନେ ସ୍ୱାମୀକୁ ଛାଡ଼ିବା ଉଚିତ ନୁହଁ। ପତି ବିତିତ ପୁରୁଷ ସହ ନାରୀଙ୍କ ସାମ୍ମିଲନ, ତାଙ୍କୁ କେବଳ ଅପମାନ, ଦୁଃଖ, ଭୟ ଓ ନିନ୍ଦା ଦିଏ, କେବଳ ହାନି।