ଏଠି, ହେ ମହାପୁରୁଷ, ତୁମେ ରାମଙ୍କ ସ୍ପର୍ଶରେ ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇ, ଆନନ୍ଦରେ ଲୀନ ହେଲ, ତୁମ ମନ ଓ ଶ୍ରବଣ ଶକ୍ତି ହାରାଇଲ; ଏହି ସଂସ୍ପର୍ଶର ଫଳରେ ତୁମେ ଏପରି ଅବନତ ଅବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲ। ତୁମେ ଏହି ବିଦର୍ଭା ରାଜ୍ୟର କନ୍ୟା ନୁହଁ, ଏହି ବୀର ତୁମ ସ୍ନେହିତ ନୁହଁ; ତୁମେ ପୁରଞ୍ଜନୀଙ୍କ ପତି ନୁହଁ, ଯିଏ ନବମ ଦ୍ୱାରରେ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବନ୍ଦି ହୋଇଥିଲେ। ଏହା ସବୁ ମୋର ମାୟା, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ପୁରୁଷ ଓ ଗୁଣବତୀ ନାରୀକୁ ସତ୍ୟ ବୋଲି ଭାବୁଛ; ଏମିତି କିଛି ସତ୍ୟ ନୁହଁ, ଯେପରି ଦୁଇଟି ହଂସ ଆମ ଦୁହିଁଜଣଙ୍କ ଚାଳକୁ ଦେଖନ୍ତି। ମୁଁ ତୁମେ, ଏବଂ ତୁମେ ମୁଁ; ଏହି ଜ୍ଞାନ ଧର, ମିତ୍ର; ପ୍ରଜ୍ଞାନ୍ତିଜନେ ଆମ ମଧ୍ୟରେ କୌଣସି ଭେଦ ଦେଖନ୍ତି ନାହିଁ। ଯେପରି ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତି ଆପଣଙ୍କୁ ଏକ ଦେଖେ, କିନ୍ତୁ ଦର୍ପଣ ଓ ନିଜ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦୁଇଟି ଭାବରେ ଦେଖେ, ସେପରି ଆମର ଅନ୍ତଃସ୍ୱଭାବ। ଏପରି ଭାବରେ, ମନର ହଂସ, ଅନ୍ୟ ହଂସ ଦ୍ୱାରା ଜାଗୃତ ହୋଇ, ନିଜ ଦଶାକୁ ଫେରିଗଲେ; ଏହି ସଂଶୋଧନ ଦ୍ୱାରା ସେ ନିଜର ହାରାଇଥିବା ସ୍ମୃତିକୁ ପୁନଃ ପାଇଲେ। ହେ ବର୍ହିଷ୍ମତ, ଏହି ଉପମା ଆତ୍ମତତ୍ତ୍ୱର ଅର୍ଥରେ ଦିଆଯାଇଛି; କାରଣ, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ପ୍ରଭୁ ଅଲକ୍ଷ୍ୟ ଭାବକୁ ପ୍ରସନ୍ନତାରେ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି। ଏହିପରେ, ଶରତ୍କାଳର ରାତିଗୁଡ଼ିକୁ ଫୁଲିଥିବା ଚମ୍ପା ଫୁଲରେ ଶୋଭିତ ଦେଖି, ପ୍ରଭୁ କୃଷ୍ଣ ନିଜ ଯୋଗମାୟାରେ ଲୀଳା କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କଲେ। ଏବେ, ଚନ୍ଦ୍ରମା ମୃଦୁ କିରଣରେ ପୂର୍ବ ଆକାଶକୁ ରକ୍ତିମ ରଙ୍ଗରେ ରଞ୍ଜିତ କଲେ; ସେ ଉଦୟ ହେଲେ, ନୀତିମାନ ଲୋକଙ୍କ ହୃଦୟ ପବିତ୍ର କଲେ, ଯେପରି ଦୀର୍ଘ ବିରହ ପରେ ପ୍ରିୟଜନ ଦେଖାଯାଏ। ଚନ୍ଦ୍ରମାର ଅଖଣ୍ଡ ମଣ୍ଡଳ, ପଦ୍ମମୁଖୀ ରୂପରେ ଉଜ୍ୱଳ, ନୂତନ କେସର ରଙ୍ଗରେ ରଞ୍ଜିତ, ଏବଂ ଅରଣ୍ୟ ନବୀନ ଗାଇଁମାନେ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ; ଏହା ଦେଖି, କୃଷ୍ଣ ଲାଲିତ୍ୟମୟୀ ନାୟିକାମାନେ ପାଇଁ ମଧୁର ଓ ଆକର୍ଷଣୀୟ ଗୀତ ଗାଇଲେ।