ଏକ ଯୋଗୀ, ଯେଉଁଠି ମୋତେ ଆଶ୍ରୟ କରି ଏହି ଯୋଗ ଅଭ୍ୟାସ କରେ, ସେ କୌଣସି ବିଘ୍ନରେ ଅଚଳ ରହେ, ଅଭିଲାଷାରୁ ମୁକ୍ତ ଥାଏ ଏବଂ ନିଜ ଆନନ୍ଦକୁ ଅନୁଭବ କରେ। ଏହି ସମୟରେ, ଏକ ପ୍ରିୟା ନାରୀ, ଯିଏ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜାଣିନଥିଲେ ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟଜନ ବିଦାୟ ହୋଇଛନ୍ତି, ସେ ନିଜ ସ୍ଥାନରେ ଅଚଳ ହୋଇ ବସିଥିଲେ ଏବଂ ପୂର୍ବ ଭଳି ବ୍ୟବହାର କରୁଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ଯେତେବେଳେ ସେ ତାଙ୍କର ପତିଙ୍କୁ ପୂଜା କରୁଥିବା ବେଳେ ତାଙ୍କର ପାଉଁରେ ଉଷ୍ଣତା ଅନୁଭବ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ, ସେ ଅନ୍ତଃକରଣରେ ଉତ୍କଣ୍ଠାରେ ଅନ୍ତର୍ଦ୍ଦହିତ ହେଲେ, ଯେପରି ଏକ ହରିଣୀ ତାଙ୍କର ଦଳରୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହୋଇ ଚିନ୍ତିତ ହୁଏ। ସେ ନିଜ ପାଇଁ ଦୁଃଖ କରି, ନିରାଶ୍ରୟ ଏବଂ ନିର୍ମିତ୍ର ହୋଇ କାନ୍ଦୁଥିଲେ; ଅରଣ୍ୟରେ ତାଙ୍କର ମଣିବନ୍ଦରେ ହାତ ଦେଇ, ସ୍ପଷ୍ଟ କଣ୍ଠରେ ଚିତ୍କାର କରି କହିଲେ: "ଉଠ, ଉଠ, ରାଜର୍ଷି! ତୁମେ ଏହି ସମୁଦ୍ର-ପରିବେଷ୍ଟିତ ଭୂମିକୁ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ହେବ, ଯାହା ଚୋର ଏବଂ ଅପକ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ଠାରୁ ଭୟଭୀତ।" ଏଭଳି ଶୋକ କରୁଥିବା ସେ ଯୁବତୀ ତାଙ୍କର ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରି ଅରଣ୍ୟକୁ ଗଲେ; ସ୍ୱାମୀଙ୍କର ପାଦପଦ୍ମରେ ପଡି, ଅନିୟନ୍ତ୍ରିତ ଭାବରେ ଅଶ୍ରୁ ବିସର୍ଜନ କଲେ। ସେ ଏକ କାଠର ଚିତା ତିଆରି କରି, ସ୍ୱାମୀଙ୍କର ଦେହକୁ ତାହାରେ ରଖି, ତାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରି ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିବାକୁ ମନ ନିଶ୍ଚିତ କଲେ ଏବଂ ଶୋକ କରୁଥିଲେ। ସେଠାରେ, ଏକ ପୁରୁଣା ବନ୍ଧୁ, ଏକ ଆତ୍ମଜ୍ଞାନୀ ବ୍ରାହ୍ମଣ ମୃଦୁ ଶବ୍ଦରେ ତାଙ୍କୁ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଇ କହିଲେ, "ତୁମେ କିଏ? କାହାର? ଏହି ଯିଏ ଶୋଇଛନ୍ତି, ତାଙ୍କୁ ନେଇ ତୁମେ କାହିଁକି ଶୋକ କରୁଛ? ମୋତେ ବନ୍ଧୁ ଭାବରେ ଚିହ୍ନିପାରୁଛ କି? ଯାହା ସହିତ ତୁମେ କେବେ ସହ ଗୁମୁଫିଅଛ?" "ବନ୍ଧୁ, ତୁମେ ମୋତେ ଅଜଣା ସହଚର ଭାବେ ସ୍ମରଣ କରୁଛ କି? ମୋତେ ଛାଡି, ତୁମେ ଅନ୍ୟ ଏକ ସ୍ଥାନକୁ ଗଲେ, ପୃଥିବୀର ସୁଖରେ ଲିନ ହେଲେ। ହେ ମହାନ, ତୁମେ ଏବଂ ମୁଁ ଦୁଇଜଣ ହଂସ, ମନସରୋବରରେ ବସୁଥିଲୁ; ହଜାର ବର୍ଷ ଧରି ଆମ ମଧ୍ୟରେ ବିଚ୍ଛେଦ ହୋଇନଥିଲା।" "କିନ୍ତୁ ବନ୍ଧୁ, ତୁମେ ମୋତେ ଛାଡି ଭୂମିକୁ ଗଲେ, ଲୋକିକ ମନ ନେଇ; ଘୁରିବା ସମୟରେ ତୁମେ ଜଣେ ନାରୀ ତିଆରି କରିଥିବା ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ସ୍ଥାନ ଦେଖିଲୁ।" "ପାଞ୍ଚଟି ବାଗିଚା, ନଉଟି ଦ୍ୱାର, ଗୋଟିଏ ରକ୍ଷକ, ତିନିଟି କୋଠା, ଛଅଟି ପରିବାର, ପାଞ୍ଚଟି ବଜାର, ଏବଂ ପାଞ୍ଚମୂଳକ ପ୍ରକୃତି—ଏହି ହେଉଛି ନାରୀଙ୍କ ନିବାସ। ପାଞ୍ଚଟି ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ବିଷୟ ହେଉଛି ସୁଖ; ନଉଟି ଦ୍ୱାର ହେଉଛି ଜୀବନ ଚ୍ୟାନେଲ; ଜଠରାଗ୍ନି ଏବଂ ଖାଦ୍ୟ ହେଉଛି ତିନିଟି କୋଠା; ପରିବାର ହେଉଛି ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ମଣ୍ଡଳ।" "ବଜାର ହେଉଛି କ୍ରିୟାଶକ୍ତି; ପ୍ରକୃତି ଅବିନାଶୀ; ଶକ୍ତିର ନାଥ ହେଉଛି ସେଉଁଠି ପ୍ରବେଶ କରିଥିବା ପୁରୁଷ, କିନ୍ତୁ ତାହାକୁ ଜାଣିପାରେ ନାହିଁ।" "ସେଠି, ରାମଙ୍କ ସ୍ପର୍ଶରେ, ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ, ସ୍ମୃତି ଏବଂ ଶ୍ରବଣ ହରାଇଲ; ଏହି ସଂସ୍ପର୍ଶରୁ, ହେ ପ୍ରଭୁ, ତୁମେ ଏମିତି ଅବସ୍ଥାକୁ ପହଞ୍ଚିଲ।" "ତୁମେ ବିଦର୍ଭର କନ୍ୟା ନୁହଁ, ଏହି ବୀର ତୁମର ବନ୍ଧୁ ନୁହଁ; ତୁମେ ପୁରଞ୍ଜନୀଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ନୁହଁ, ଯିଏ ତାଙ୍କୁ ନବମ ଦ୍ୱାରରେ ବନ୍ଧିଥିଲେ।" "ଏହା ମୋର ତିଆରି କରା ମାୟା, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ପୁରୁଷ ଏବଂ ପତିବ୍ରତା ନାରୀକୁ ସତ୍ୟ ଭାବିଛ; କିନ୍ତୁ ଏହି ଦୁଇଁଟି ସତ୍ୟ ନୁହଁ, ଯେପରି ଦୁଇ ହଂସ ଆମ ଦୁଇଁଜଣଙ୍କ ଗତିକୁ ଦେଖେ।" "ମୁଁ ତୁମେ, ତୁମେ ମୁଁ ଅଟୁଟ; ଏହା ବୁଝ, ବନ୍ଧୁ; ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଆମ ମଧ୍ୟରେ କୌଣସି ତ୍ରୁଟି ଦେଖନ୍ତି ନାହିଁ।" "ଯେପରି ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତି ନିଜକୁ ଏକା ଦେଖେ, କିନ୍ତୁ ଦର୍ପଣରେ ଓ ନିଜ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦୁଇ ଭାବେ ଦେଖେ, ସେପରି ଆମ ଦୁଇଁଜଣଙ୍କ ଅନ୍ତଃସ୍ୱଭାବ।" "ଏହିପରି, ମନର ହଂସ ଅନ୍ୟ ହଂସ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ତିଜିତ ହୋଇ, ନିଜ ଦଶାକୁ ଫେରିଗଲେ; ସେଉଁଠି ସଠିକ ଉପଦେଶରେ ତାଙ୍କର ହରାଇଯାଇଥିବା ସ୍ମୃତି ଫେରିଗଲା।" "ହେ ବର୍ହିଷ୍ମତ୍, ଏହି ଗଳ୍ପ ଆତ୍ମତତ୍ତ୍ୱ ରୂପେ ଉପମା ଭିତ୍ତିକରେ କୁହାଯାଇଛି; କାରଣ ଭଗବାନ୍, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ଅପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଉପାୟରେ ଆନନ୍ଦ ପାଆନ୍ତି।" ଏହିପରେ, ଭଗବାନ୍ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଶରତ୍କାଳର ଶୁଭ୍ର ରାତିଗୁଡ଼ିକୁ ବିକାଶଶୀଳ ଚମ୍ପା ଫୁଲରେ ଶୋଭିତ ଦେଖି, ନିଜ ଯୋଗ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ରମଣ କରିବାକୁ ଚାହିଲେ। ତାପରେ ଚନ୍ଦ୍ରମା, ତାରାମଣ୍ଡଳର ରାଜା, ମୃଦୁ କିରଣ ଦ୍ୱାରା ପୂର୍ବ ଆକାଶକୁ ରକ୍ତିମ କରି, ଦୀର୍ଘ ଅନୁପସ୍ଥିତି ପରେ ପ୍ରିୟା ଆସିଥିବା ପରି ଧର୍ମାତ୍ମାମାନେ ହୃଦୟକୁ ପବିତ୍ର କଲେ। ଚନ୍ଦ୍ରମାର ଅଖଣ୍ଡ ବୃତ୍ତାକାର, କମଳମୁଖୀ ପ୍ରିୟାଙ୍କ ସମ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା, କେଶର ରଙ୍ଗରେ ରଞ୍ଜିତ ଦେଖି, ଏବଂ ଅଳ୍ପବୟସ୍କ ଗାଈମାନେ ଦ୍ୱାରା ଅଳଙ୍କୃତ ଅରଣ୍ୟ ଦେଖି, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଅପରୂପ ଧ୍ୱନିରେ ମଧୁର ଗୀତ ଗାଇଲେ। ସେଇ ଗୀତ ଶୁଣି, ଯାହା ପ୍ରେମର ଆକାଂକ୍ଷା ବଢ଼ାଇଦେଉଥିଲା, ଭ୍ରଜର ନାରୀମାନେ, ଯାହାଙ୍କର ମନ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆକୃଷ୍ଟ ହୋଇଥିଲା, ଏକାଏକି ଏକାଏକି ଏକଠା ହୋଇ, ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ, ଯେଉଁଠି ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦ୍ୱିତୀୟ କୁଣ୍ଡଳ ଝୁଲୁଥିଲା। କିଏ ଦୁଧ ଦୋହନ କରୁଥିଲେ, ଦୁଧ ଛାଡ଼ି ଦୌଡ଼ିଗଲେ; କିଏ ଚୁଲିରେ ଦୁଧ ରଖି ଶିଶୁକୁ ଖାଇଅଉଥିବା ବେଳେ ତା’କୁ ଛାଡ଼ି ଦୌଡ଼ିଗଲେ। କିଏ ଖାଇଅଉଥିବା ବେଳେ ଭୋଜନ ଛାଡ଼ି ଚାଲିଗଲେ; କିଏ ଶିଶୁକୁ ଦୁଧ ଦେଉଥିବା ବେଳେ ତା’କୁ ଛାଡ଼ି ଚାଲିଗଲେ; କିଏ ପତିଙ୍କ ସେବା କରୁଥିବା ବେଳେ ଭୋଜନ ଅଧୂରା ଛାଡ଼ି ଯାଇପଡ଼ିଲେ। କିଏ ଅଞ୍ଜନ ଲଗାଉଥିଲେ, କିଏ ଶରୀର ଧୁଅଉଥିଲେ, ଅନ୍ୟେ ଚକ୍ଷୁରେ ଅଳତା ଲଗାଉଥିଲେ—ସମସ୍ତଙ୍କ ଜାମା ଓ ଗହଣା ବିକୃତ ହୋଇ, ସେମାନେ ଶୀଘ୍ର କୃଷ୍ଣଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ। ପତି, ପିତା, ଭାଇ, ଆଦି ରୋକିଲେ ମଧ୍ୟ, ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହୃଦୟ ଚୋରାଯାଇଥିବାରୁ, ସେମାନେ ବନ୍ଧି ରଖିପାରିଲେ ନାହିଁ; ସେମାନେ ମୋହିତ ହୋଇ ଚାଲିଗଲେ। କିଛି ଗୋପୀ ଘରୁ ବାହାରିପାରିଲେ ନାହିଁ; ସେମାନେ ଘରେ ରୁହି, ମନେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କଲେ।