ଏହିପରି ଭାବେ, ବିଭିନ୍ନ ବେଦିକ ଓ ତାନ୍ତ୍ରିକ ମାର୍ଗରେ କ୍ରିୟା ଓ ଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ଯେଉଁଜଣେ ମୋତେ ଉପାସନା କରନ୍ତି, ସେ ଦୁଇ ପଥରେ ମଧ୍ୟ ଆବଶ୍ୟକ ସିଦ୍ଧିକୁ ଲାଭ କରନ୍ତି। ମୋ ପ୍ରତିମାକୁ ସ୍ଥାପନା କରି, ଏକ ଦୃଢ଼ ଦେଉଳ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ୍; ଏଠାରେ ପୂଜା ଓ ଉତ୍ସବ ପାଇଁ ଚମତ୍କାର ଫୁଲର ଉଦ୍ୟାନ ସୃଷ୍ଟି କରିବା ଦରକାର। ଏହି ଦେଉଳରେ ପ୍ରତିଦିନ ଓ ବିଶେଷ ଉତ୍ସବ ଦିନରେ ଅବିରତ ପୂଜା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କ୍ରିୟା ଚାଲିବା ପାଇଁ କ୍ଷେତ୍ର, ବ୍ୟବସାୟ, ସହର ଓ ଗ୍ରାମ ଦାନ କରିବା ଦ୍ୱାରା ମୋର ଧାମକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବେ। ଏପରି ଦେଉଳ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କଲେ ସେ ତିନି ଲୋକରେ ଶାସକ ହେବେ; ପୂଜା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କ୍ରିୟା ଦ୍ୱାରା ବ୍ରହ୍ମାର ଲୋକକୁ ଯିବେ, ଏବଂ ତିନି ପଦ୍ଧତିରେ ସମତା ଲାଭ କରିବେ। କିନ୍ତୁ ଏକାନ୍ତିକ ଭକ୍ତି ଓ ଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ସେ କେବଳ ମୋତେ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି; ଏହିପରି ଭାବେ ଯେଉଁମାନେ ମୋର ଉପାସନା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଭକ୍ତିର ମାର୍ଗକୁ ଲାଭ କରନ୍ତି। ଯେଉଁଜଣେ ନିଜେ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କେହି ଦେବତା ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପାଇଁ ଦିଆଯାଇଥିବା ଦାନକୁ ନିଜ ଉପଯୋଗ ପାଇଁ ନେଇଥାନ୍ତି, ସେ ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଗୋମୟ ଭକ୍ଷଣ କରିବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହେବେ। କର୍ତ୍ତା, ତତ୍ତ୍ୱ, ଅନୁମୋଦକ ଓ ଯେଉଁମାନେ କ୍ରିୟାରେ ଅଂଶୀ, ସେମାନେ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ଏହି କର୍ମର ଅଧିକ ଫଳ ପୁନଃପୁନଃ ଲାଭ କରନ୍ତି। ଏହି ସମୟରେ ଶୁକଦେବ କହିଲେ: ଏକାଦଶୀ ଦିନରେ ଉପବାସ କରି, ନନ୍ଦ ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ; ଦ୍ୱାଦଶୀ ଦିନରେ ସେ କାଳିନ୍ଦୀ ନଦୀରେ ସ୍ନାନ କରିବାକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସେଉଁଠାରେ ବରୁଣଙ୍କ ଏକ ଦୂତ, ଏକ ଅସୁର, ତାଙ୍କୁ ଧରି ବରୁଣଙ୍କ ସାମ୍ନାକୁ ନେଇଗଲେ, କାରଣ ରାତିରେ ଜଳରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ଅସୁରୀୟ ସୀମା ଉଲ୍ଲଂଘନ କରିଥିଲେ। ଗୋପମାନେ ନନ୍ଦଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିଲେ ନାହିଁ, ସେମାନେ ଚିତ୍କାର କରି କହିଲେ, "କୃଷ୍ଣ! ରାମ!"। ସେମାନଙ୍କ ଡାକ ଶୁଣି, ଭଗବାନ୍ କୃଷ୍ଣ ବୁଝିଲେ ଯେ ତାଙ୍କର ବାପା ବରୁଣ ଦ୍ୱାରା ନିୟାଯାଇଛନ୍ତି, ଏବଂ ରାଜନ୍, ନିଜ ଲୋକଙ୍କୁ ଭୟହୀନତା ଦେଇଥିବା ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏହି ସ୍ଥାନକୁ ଗଲେ। ହୃଷୀକେଶଙ୍କୁ ଆସିବାକୁ ଦେଖି, ସଂସାରର ରକ୍ଷକ ବରୁଣ ତାଙ୍କୁ ବଡ଼ ସମ୍ମାନରେ ଅତିଥି ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କଲେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୂଜା କଲେ ଓ ଦୃଢ଼ ଉତ୍ସବ ମନାଇ କଥା କହିଲେ। ବରୁଣ କହିଲେ: "ଆଜି ମୋ ଦେହ ଶାନ୍ତି ଲାଭ କଲା; ଆଜି, ହେ ପ୍ରଭୁ, ମୋ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା। ତୁମ୍ଭ ଚରଣକୁ ଭଜିଥିବା ଭକ୍ତମାନେ ପଥର ଶେଷକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଛନ୍ତି।" ସେ କହିଲେ, "ନମସ୍କାର ତୁମକୁ, ହେ ପ୍ରଭୁ, ସର୍ବୋତ୍ତମ ଆତ୍ମା, ବ୍ରହ୍ମ, ଯେଉଁଠାରେ ମାୟା ଓ ଏହି ସୃଷ୍ଟିର କଳ୍ପନା ସୁନାଯାଏ ନାହିଁ। ଅଜ୍ଞାନ ଓ ଅବିବେକରେ ଅନ୍ୟାୟ କରି, ଅଜାଣି ତୁମର ପିତାକୁ ଏଠାକୁ ଆଣାଯାଇଛି; ଦୟାକରି ଏହି ଅପରାଧକୁ ମାଫ କର।" "ତୁମେ ସର୍ବଜ୍ଞ, ହେ କୃଷ୍ଣ, ମୋ ପ୍ରତି ମଧ୍ୟ ଦୟା କରିବା ଯୋଗ୍ୟ। ହେ ଗୋବିନ୍ଦ, ପିତାଙ୍କ ପ୍ରିୟ, ତୁମର ପିତାଙ୍କୁ ନେଇଯିବାକୁ ଦିଅ।" ଏପରି ଭାବେ ବରୁଣ ଭଗବାନ୍ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କଲେ। ତେଣୁ କୃଷ୍ଣ, ଦେବମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଦେବତା, ନିଜ ପିତାଙ୍କୁ ନେଇ ଆସିଲେ ଓ ନିଜ ଆତ୍ମୀୟମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଆନନ୍ଦ ଭରିଦେଲେ। ନନ୍ଦ, ସଂସାରର ରକ୍ଷକଙ୍କ ଅଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଶ୍ରୀ ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ଉପରେ ଏତେ ଆଦର ଦେଖି, ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଚକିତ ହୋଇ ନିଜ ଗୋପମାନେ ସହ କଥା କହିଲେ। ଏହି ଗୋପମାନେ, ରାଜନ୍, ମନରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆଗ୍ରହ ବୋଧ କରି, ଭାବିଲେ, "ଏହି ପ୍ରଭୁ ଆମେ କେଉଁ ଗୁପ୍ତ ଗତିକୁ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିବେ କି?" ଭଗବାନ୍, ନିଜ ଲୋକଙ୍କ ମନର ଆଶା ଜାଣି, ଦୟାବଶତଃ ଏହି ଚିନ୍ତା କଲେ—"ଏହି ଲୋକମାନେ ଅଜ୍ଞାନ, କାମନା ଓ କର୍ମରେ ମୁହଁଫେରି, ଉଚ୍ଚ-ନିଚ୍ଚ ପଥରେ ଭ୍ରମଣ କରନ୍ତି, ନିଜ ନିଜ ପରମ ଗତିକୁ ଜାଣିନାହାନ୍ତି।" ଏପରି ଭାବି, ଭଗବାନ୍ ହରି ଦୟାରେ ଗୋପମାନେ ପାଇଁ ନିଜ ଧାମ ଦର୍ଶନ କରାଇଲେ, ଯାହା ଅନ୍ଧକାରର ପାରେ ଅଛି। ସେ ଧାମ ସତ୍ୟ, ଜ୍ଞାନ, ଅନନ୍ତ; ଏହା ଅମୃତ ତେଜ, ଯାହାକୁ ଶାନ୍ତ ମନ ଓ ଗୁଣ ଶୂନ୍ୟ ଋଷିମାନେ ଦେଖନ୍ତି। ସେମାନେ ବ୍ରହ୍ମ ପଦ ହ୍ରଦକୁ ନେଇଯିବାଗଲେ, କୃଷ୍ଣ ସେମାନେକୁ ଉଠାଇଲେ, ଏବଂ ସେମାନେ ସେଠାରେ ବ୍ରହ୍ମ ଲୋକ ଦେଖିଲେ, ଯେଉଁଠାକୁ କେବେ ଅକ୍ରୂର ଗଲେ। ନନ୍ଦ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ସେଇ ଅଦ୍ଭୁତ ସ୍ଥାନ ଦେଖି ଚରମ ଆନନ୍ଦରେ ଭରିଗଲେ, ଏବଂ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଦେଖିଲେ କୃଷ୍ଣ ସେଠାରେ ସ୍ତୁତି ହେଉଛନ୍ତି। ଏହି ବ୍ରହ୍ମ ଧାମ ସତ୍ୟ, ଜ୍ଞାନ, ଅନନ୍ତ ସ୍ୱରୂପ; ଏଠାରେ ଶାସ୍ତ୍ର, ବିବେକ, ତପସ୍ୟା, ଅନୁଭୂତି, ପ୍ରମ୍ପରା ଓ ନିମିତ୍ତ ଯାହା ଆରମ୍ଭ ଓ ଶେଷରେ ଅଛି, ସେ ବ୍ୟବଧାନରେ ମଧ୍ୟ ଏକାଇ ଅଛି। ଯେପରି ଏକ ମଣିଷ ସ୍ୱୟଂ ତିଆରି କରା ଶୁଣା ସବୁ ଦିଗରେ ଶୁଣା ରୂପେ ଅନୁଭୂତ ହୁଏ, ସେପରି ନାନା ନାମ ଓ ରୂପ ମଧ୍ୟରେ ମୁଁ ଏକାଇ ଅଛି। ଏହି ଜ୍ଞାନ ତିନି ପ୍ରକୃତିର ଅବସ୍ଥାରେ ଅଛି—କାରଣ, କାର୍ଯ୍ୟ, କର୍ତ୍ତା; ଏହାଙ୍କ ଯୋଗ ଓ ବିୟୋଗ ମଧ୍ୟରେ ଯାହା ଚତୁର୍ଥ ଅବସ୍ଥା ଅଟୁଟ ରହିଯାଏ, ସେଇ ସତ୍ୟ। ଯେଉଁଠି ଆଗରେ, ପଛରେ ଓ ମଧ୍ୟରେ କିଛି ନାହିଁ, ସେ କେବଳ ନାମମାତ୍ର; ଯାହା ପରମେ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ପ୍ରାପ୍ତ, ସେହିଁ ଏକାଇ ଅଛି—ମୋ ଏହି ବୁଝାଣି। ଯାହା ଅସ୍ତିତ୍ୱ ନଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଦୃଶ୍ୟମାନ, ଏହା ରଜୋଗୁଣର ରୂପାନ୍ତର; ଏହି ବ୍ରହ୍ମ ନିଜେ ଚିତ୍ସ୍ୱରୂପ, ସ୍ୱୟଂ ପ୍ରକାଶ, ଏହି ବିଚିତ୍ର ବ୍ରହ୍ମ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ, ଭୋଗ୍ୟ, ମନ ଓ ତାହାର ରୂପାନ୍ତର ଭାବେ ପ୍ରକାଶ ହୁଏ। ଏହିପରି ବ୍ରହ୍ମ ତତ୍ତ୍ୱକୁ ସଫଳ ବିଚାର ଓ ବିପକ୍ଷ ମତ ଖଣ୍ଡନ ଦ୍ୱାରା ଜାଣି, ନିଜ ଆନନ୍ଦରେ ତୃପ୍ତ ଓ ନିର୍ବିକାର ହେଇ, କାମନା ରହିତ ହେବା ଉଚିତ୍। ଆତ୍ମା ଏହି ପୃଥିବୀ ଦେହ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ, ଦେବ, ଅସୁର, ବାୟୁ, ଜଳ, ଅଗ୍ନି ନୁହେଁ; ମନ ଖାଦ୍ୟ, ବୁଦ୍ଧି ସତ୍ତ୍ୱ, ଅହଂକାର ଆକାଶ, ପୃଥିବୀ ପଞ୍ଚଭୂତର ସମନ୍ୱୟ। ଏହିପରି ଭାବେ ଯେଉଁଠି ଆତ୍ମା ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ, ସେଉଁଠି ଗୁଣ ମୟ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ କିପରି ପ୍ରଭାବ ପକାଇପାରିବେ? କିମ୍ବା ଏହା ଉତ୍ପ୍ରେରିତ ହେଲେ କ’ଣ ଦୋଷ?