ଭଗବତ୍ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ନିଜ ଉପଦେଶରେ କହିଲେ—ଯେଉଁଠାରେ ବା ଯେଉଁବେଳେ ଭକ୍ତି ଓ ପୂଜାରେ ଆସ୍ଥା ରହେ, ସେଠାରେ ମୋତେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ, କାରଣ ମୁଁ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଓ ନିଜ ଆତ୍ମାରେ ବ୍ୟାପିତ ଅଛି, ସର୍ବଜନୀନ ଆତ୍ମା ଭାବେ ଉପସ୍ଥିତ ଅଛି। ଏହିପରି ବେଦିକ ଓ ତାନ୍ତ୍ରିକ ପୂଜା, ଯୋଗ ଓ କ୍ରିୟା ଦ୍ୱାରା ଯେଉଁଜଣେ ମୋତେ ପୂଜା କରନ୍ତି, ସେ ଦୁଇପ୍ରକାର ଉତ୍ତମ ଫଳ ମୋଠାରୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ମୋର ମୂର୍ତି ସ୍ଥାପନ କରି, ଏକ ଦୃଢ ଦେଉଳ ନିର୍ମାଣ କରିବା ଉଚିତ; ସେଠି ପୂଜା ଓ ଉତ୍ସବ ପାଇଁ ସୁନ୍ଦର ଫୁଲ ଉଦ୍ୟାନ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ। ଦୈନିକ ଓ ବଡ଼ ଉତ୍ସବରେ ପୂଜା ଏବଂ ଅନ୍ୟ କ୍ରିୟାର ଲାଗି ଜମି, ଦୋକାନ, ସହର ଓ ଗ୍ରାମ ଉତ୍ସର୍ଗ କରିବା ଉଚିତ, ଏହା ଦ୍ୱାରା ମୋର ଲୋକରେ ପ୍ରବେଶ ହୁଏ। ମୂର୍ତି ଉତ୍ସର୍ଗ ଦ୍ୱାରା ସେ ତିନି ଲୋକରେ ଶାସନ କରିବା ଅଧିକାରୀ ହୁଏ; ପୂଜା ଓ କ୍ରିୟା ଦ୍ୱାରା ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକକୁ ଯାଏ ଓ ତିନିପ୍ରକାର କ୍ରିୟା ଦ୍ୱାରା ମୋ ସମାନ ହୁଏ। ଏକାନ୍ତ ଭକ୍ତି ଓ ଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ସେ ମୋତେ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥାଏ; ଏଭଳି ଯେଉଁଜଣେ ପୂଜା କରନ୍ତି, ସେ ଭକ୍ତିର ମାର୍ଗ ପାଇଥାଏ। ଯେଉଁଜଣେ ନିଜେ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟେ ଦେବତା ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦିଅଥିବା ଦାନକୁ, ତାଙ୍କର ଜୀବିକା ପାଇଁ, ନିଜ ଲାଭ କରିବାକୁ ନେଇଥାଏ, ସେ ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମଳ ଭକ୍ଷଣ କରିବା ଦଣ୍ଡ ପାଇଥାଏ। କର୍ତ୍ତା, ତତ୍ତ୍ୱ ଓ ଅନୁମୋଦକ ପାଇଁ, କାର୍ଯ୍ୟରେ ଅଂଶୀ ହେଉଥିବା ଲୋକମାନେ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ପୁନପୁନ ତାହାର ଉତ୍ତମ ଫଳ ପାଇଥାନ୍ତି। ଏହିପରି ଘଟଣା ଉପରେ ଶୁକଦେବ କହିଲେ—ଏକାଦଶୀ ଦିନରେ ଉପବାସ କରି, ନନ୍ଦ ଜନାର୍ଦନଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ; ଦ୍ୱାଦଶୀ ଦିନରେ ସେ କାଳିନ୍ଦୀ ନଦୀରେ ସ୍ନାନ କରିବାକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଏହି ସମୟରେ ବରୁଣଙ୍କ ଏକ ଦାସ, ଏକ ଅସୁର, ନନ୍ଦଙ୍କୁ ଧରି ବରୁଣଙ୍କ ନିକଟକୁ ନେଇଗଲା, କାରଣ ନନ୍ଦ ରାତିରେ ଜଳରେ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲେ, ଅସୁରୀ ସୀମା ଅଟିକିଥିଲେ। ଗୋପମାନେ ନନ୍ଦଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିଲେ ନାହିଁ, ତେଣୁ ଚିତ୍କାର କରିବା ଲାଗିଲେ—“କୃଷ୍ଣ! ରାମ!” ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଏହି ଡାକ ଶୁଣି, ନିଜ ପିତା ବରୁଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଧରାଯାଇଛନ୍ତି ବୋଲି ବୁଝିଲେ, ଏବଂ ନିଜ ଲୋକଙ୍କୁ ନିର୍ଭୟତା ଦେଇଥିବା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭଗବାନ ସେଉଁଠି ଗଲେ। ହୃଷୀକେଶଙ୍କୁ ଦେଖି ବିଶ୍ୱର ରକ୍ଷକ ବରୁଣ ବଡ଼ ସମ୍ମାନରେ ସ୍ୱାଗତ କଲେ, ଦିବ୍ୟ ପୂଜା କଲେ ଓ ଦେଖିବାର ଉତ୍ସବ ପାଳନ କରି ଉଲ୍ଲାସ ପ୍ରକାଶ କଲେ। ବରୁଣ କହିଲେ—“ଆଜି ମୋର ଦେହ ଶାନ୍ତି ଲାଗିଲା; ଆଜି ମୋର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପୂରଣ ହେଲା। ତୁମ୍ଭାର ଚରଣରେ ଭକ୍ତି ରଖିଥିବା ଲୋକମାନେ ତାଙ୍କର ଗନ୍ତବ୍ୟକୁ ପାଇଯାଇଛନ୍ତି।” ବରୁଣ ଭଗବାନଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି କହିଲେ—“ହେ ଭଗବତ୍, ପରମ ଆତ୍ମା, ବ୍ରହ୍ମ; ଯେଉଁଠି ମାୟା ଓ ଜଗତର ଉପପାଦନ କଥା ଶୁଣିବାକୁ ମିଳେ ନାହିଁ। ଅନ୍ୟମାନ୍ୟତା ଓ ଅଜ୍ଞାନରେ, ମୋର ମୂଢ଼ତାରେ ତୁମ୍ଭାର ପିତାକୁ ଏଠାକୁ ଆଣିଥିଲି; ଦୟା କରି ଏହି ଅପରାଧକୁ ଖ୍ଷମା କର। ହେ କୃଷ୍ଣ, ସମସ୍ତକୁ ଦେଖିପାରୁଥିବା ତୁମେ, ମୋପରି ଦୟା ଦେଖା। ହେ ଗୋବିନ୍ଦ, ନିଜ ପିତାକୁ ନେଇଯିବାକୁ ଦିଅ।” ଏଭଳି ବରୁଣ ଭଗବାନଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିଲେ, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ, ଲୋକଙ୍କ ଲୋକ, ନିଜ ପିତାକୁ ନେଇ ଫେରିଲେ, ଗୋପମାନେ ଦେଖି ଅନନ୍ଦ ହେଲେ। ନନ୍ଦ, ବିଶ୍ୱର ରକ୍ଷକଙ୍କ ଅଦ୍ଭୁତ ଶ୍ରୀ ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପ୍ରତି ତାଙ୍କର ଶ୍ରଦ୍ଧା ଦେଖି, ନିଜ ଗୋପମାନେକୁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ କହିଲେ। ଗୋପମାନେ ଚିନ୍ତା କଲେ—“ଏହି ଭଗବାନ ଆମେ ନିଜ ଗୁପ୍ତ ଗନ୍ତବ୍ୟ କେଉଁଠି ଦେଖାଇବେ କି?” ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ନିଜ ଲୋକମାନେର ମନ ଜାଣି, ତାଙ୍କର ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିବାକୁ ଦୟାରେ ବିଚାର କଲେ। ଏହି ଜଗତର ଲୋକମାନେ ଅଜ୍ଞାନ, ଇଚ୍ଛା ଓ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଭ୍ରମିତ, ଉଚ୍ଚ ଓ ନିମ୍ନ ମାର୍ଗରେ ଘୁରୁଥିବା, ନିଜ ଗନ୍ତବ୍ୟ ଜାଣିନାହାନ୍ତି। ଏହିପରି ଚିନ୍ତା କରି, ଦୟାମୟ ହରି ଗୋପମାନେକୁ ନିଜ ଲୋକ, ଅନ୍ଧକାର ପାରେ ଥିବା ଦିବ୍ୟ ଲୋକ ଦେଖାଇଲେ। ସେ ଲୋକ ହେଉଛି ସତ୍ୟ, ଜ୍ଞାନ, ଅନନ୍ତ—ବ୍ରହ୍ମ, ନିତ୍ୟ ଚିତ୍ରାଭା, ଯାହାକୁ ମୁନିମାନେ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଗୁଣ ଶାନ୍ତ ହେଲେ ଏବଂ ମନ ଏକାଗ୍ର ହେଲେ ଦେଖନ୍ତି। ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଗୋପମାନେକୁ ବ୍ରହ୍ମ ସରୋବରକୁ ନେଇ, ସେଠି ଏମାନେ ଡୁବି ତାପରେ ଉଠିଲେ, ଏବଂ ଏକୃରା ପୂର୍ବେ ଯାଇଥିବା ବ୍ରହ୍ମ ଲୋକ ଦେଖିଲେ। ନନ୍ଦ ଓ ଅନ୍ୟ ଗୋପମାନେ ସେଉଁଠି ଦେଖି ଚରମ ଆନନ୍ଦରେ ଭରିଗଲେ, ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ସେଉଁଠି ଷ୍ଟୁତି କରାଯାଉଥିବା ଦେଖିଲେ। ଏହିପରି ଅଦ୍ଭୁତ ଚାପ୍ଟର ଶ୍ରୀମଦ୍ ଭାଗବତ ପୁରାଣର ଦଶମ ସ୍କନ୍ଧର ପ୍ରଥମାର୍ଦ୍ଧର ଅଠାଇଶ ଅଧ୍ୟାୟରେ ଅନ୍ତ ହେଲା। ଏଠି ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କହିଲେ—ଜ୍ଞାନ, ବିବେକ, ଶାସ୍ତ୍ର, ତପସ୍ୟା, ଅନୁଭୂତି, ପାରମ୍ପର୍ୟ ଓ ଅନୁମାନ—ଏମାନେ ଆରମ୍ଭ ଓ ଶେଷରେ ଯାହା ଅଛି, ସେହି ମଧ୍ୟରେ ଏହି ସମୟ ଓ କାରଣ, ସେହି ଏକାଟି ଅଛି। ଯେପରି ଏକ ସୁନା ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ଜିନିଷ ଆଗ ପଛରେ ସୁନା ଅଟୁଟ ଅଛି, ଏହିପରି ନାନା ନାମ ମଧ୍ୟରେ ମୁଁ ସର୍ବତ୍ର ଅଛି। ଏହି ଜ୍ଞାନ ତିନିପ୍ରକାର ଅବସ୍ଥାରେ ଅଛି—ତିନି ଗୁଣର ମିଶ୍ରଣ; କାରଣ, କ୍ରିୟା, କର୍ତ୍ତା; ଏମାନେ ଯୋଗ ଓ ବିଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ଚତୁର୍ଥ ଅବସ୍ଥା ଏକାଟି ସତ୍ୟ। ଯେଉଁଠି ଆଗ ପଛ ମଧ୍ୟ ଅଛି ନାହିଁ, ସେହି କେବଳ ନାମ; ଯେଉଁଠି ପରମେ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ନିଶ୍ଚିତ, ସେହି ଏକାଟି ଅଛି—ମୋର ବୁଝିବା ଏହି। ଯେଉଁଠି ଅସ୍ତିତ୍ୱ ନାହିଁ, ତଥାପି ଦେଖାଯାଏ—ଏହି ରଜସର ଅନ୍ତର୍ଗତ ପରିବର୍ତ୍ତନ; ବ୍ରହ୍ମ ନିଜର ଆଲୋକରେ ବ୍ୟାପିତ, ଏହି ବ୍ରହ୍ମ ଓ ତାହାର ବିଭିନ୍ନ ରୂପ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ, ବିଷୟ, ମନ ଓ ତାହାର ଅନ୍ତର୍ଗତ ପରିବର୍ତ୍ତନର ପ୍ରକାଶ ହୁଏ। ଏହିପରି ସ୍ପଷ୍ଟ ବିଚାର ଓ ବିପକ୍ଷ ମତର refutation ଦ୍ୱାରା ବ୍ରହ୍ମ ଜ୍ଞାନ ପ୍ରାପ୍ତ କରି, ନିଜ ଶଙ୍କାକୁ ଭଙ୍ଗ କରି, ନିଜ ଆନନ୍ଦରେ ଶାନ୍ତ ଓ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଇ, ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛାରେ ଉଦାସୀନ ହୁଅ। ଆତ୍ମା ଏହି ମୃତ୍ତିକାର ଦେହ ନୁହେଁ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନୁହେଁ, ଦେବତା, ଦାନବ, ବାୟୁ, ଜଳ, ଅଗ୍ନି ନୁହେଁ; ମନ ଖାଦ୍ୟ, ବୁଦ୍ଧି ସତ୍ତ୍ୱ, ଅହଂକାର ଆକାଶ, ଭୂମି ପଞ୍ଚ ତତ୍ତ୍ୱର ସମତୁଲନ।