ଏକ ଭକ୍ତ ଯେତେବେଳେ ମୋର କଥା ଗାଏ, ପ୍ରଶଂସା କରେ, ନୃତ୍ୟ କରେ, ଏବଂ ମୋର କୃତ୍ୟ ଅନୁକରଣ କରେ, ଏବଂ ମୋର କଥାକୁ କହେ ଓ ଶୁଣେ, ସେ କିଛି ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପାଇଁ ମୋତେ ଏତେ ଲୀନ ହୁଏ ଯେ, ସେ ସବୁକିଛି ଭୁଲିଯାଏ। ସେ ଉଚ୍ଚ ଓ ନୀଚ ଷ୍ଟୁତି, ପୁରାଣ ଓ ସାଧାରଣ ଭାଷାରେ ଥିବା ପ୍ରଶଂସା ଦ୍ୱାରା ମୋତେ ବଢ଼ାଇ ଦେଇ, ଯେଉଁଠାରେ ଅନୁଗ୍ରହ ମାଗେ—“ପ୍ରଭୁ, ଦୟା କରନ୍ତୁ”—ଏବଂ ଶିର ମୋର ପାଦ ତଳେ ରଖି, ହାତ ଦୁଇଟି ଭାଇଁ ଚାଲି ନମସ୍କାର କରି, କହେ—“ପ୍ରଭୁ! ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ଚରଣରେ ଶରଣ ନେଇଛି, ମୃତ୍ୟୁ ସମୁଦ୍ର ଓ ତାହାର ଫାନ୍ଦରୁ ଭୟଭୀତ, ମୋତେ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ।” ଏପରେ, ଯେଉଁ ପ୍ରସାଦ ମୁଁ ଦେଇଛି, ସେ ଭକ୍ତ ଭକ୍ତି ସହିତ ମାଥାରେ ଧରି, ବିଧିମୁତାବକ ଆରାଧନା ସମାପ୍ତ କରି, ଦୀପକୁ ଦେଇ ମୋତେ ପୁନର୍ବାର ନମସ୍କାର କରିବା ଉଚିତ। ଯେଉଁଠି ଓ ଯେତେବେଳେ ଆରାଧନା ଓ ଭକ୍ତି ପ୍ରତି ଶ୍ରଦ୍ଧା ରହିଥାଏ, ସେଠି ସେ ମୋତେ ପୂଜିବା ଉଚିତ, କାରଣ ମୁଁ ସମସ୍ତ ଜୀବରେ ଏବଂ ଆତ୍ମାରେ ବ୍ୟାପିତ ଅଛି। ଏପରି ଭାବେ, ବିଧି ଓ ଯୋଗ ଦ୍ୱାରା—ବେଦିକ ଓ ତାନ୍ତ୍ରିକ ପଦ୍ଧତିରେ—ଯିଏ ମୋର ପୂଜା କରେ, ସେ ଦୁଇ ପଥରେ ମୋରୁ ଚାହିଁଥିବା ସିଦ୍ଧି ପ୍ରାପ୍ତ କରେ। ମୋର ମୂର୍ତ୍ତି ସ୍ଥାପନା କରି, ଏକ ଦୃଢ଼ ମନ୍ଦିର ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ, ଏଉଁଥିରେ ଆରାଧନା ଓ ଉତ୍ସବ ପାଇଁ ସୁନ୍ଦର ଫୁଲ ଉଦ୍ୟାନ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ। ଦୈନିକ ଓ ବିଶେଷ ଉତ୍ସବ ଅବସରରେ ଆରାଧନା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କ୍ରିୟା ଚାଲି ରହିବା ପାଇଁ କ୍ଷେତ୍ର, ବଜାର, ନଗର ଓ ଗ୍ରାମ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ, ଏହା ଦ୍ୱାରା ସେ ମୋର ଧାମ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ। ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଦ୍ୱାରା ସେ ତିନି ଲୋକରେ ସ୍ୱାମୀ ହୁଏ, ପୂଜା ଓ ଅନ୍ୟ କ୍ରିୟା ଦ୍ୱାରା ସେ ବ୍ରହ୍ମାର ଲୋକ ପାଏ, ଏବଂ ତିନି ପ୍ରକାର ଉପାୟରେ ସେ ମୋ ସମାନ ହୁଏ। କିନ୍ତୁ ଏକାନ୍ତିକ ଭକ୍ତି ଓ ଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ସେ କେବଳ ମୋତେ ହିଁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ; ଏହିପରି ଯିଏ ମୋତେ ପୂଜିଥାଏ, ସେ ଭକ୍ତିର ପଥ ପାଏ। ଯିଏ ନିଜେ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟେ ଦେବତା କିମ୍ବା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପାଇଁ ଦିଆଯାଇଥିବା ଦାନ ନେଇଥାଏ, ସେ ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଗୋବର ଭୋଜନ କରିବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହୁଏ। କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ, ତାହାର ତତ୍ତ୍ୱ ଓ ଅନୁମୋଦନ କରିଥିବା ଲୋକମାନେ, ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ତାହାର ଫଳ ଅଧିକ ଭାଗରେ ପୁନପୁନି ଉପଭୋଗ କରନ୍ତି। ଏହିପରି ଉପଦେଶ ପରେ, ଶ୍ରୀଶୁକଦେବ କହିଲେ—ଏକଦିନ ଏକାଦଶୀ ଉପବାସ ରଖି, ନନ୍ଦ ମହାରାଜ ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କୁ ପୂଜିଲେ; ଦ୍ୱାଦଶୀ ଦିନେ ସେ କାଳିନ୍ଦୀ ନଦୀରେ ସ୍ନାନ କରିବାକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଏହି ସମୟରେ ବରୁଣଙ୍କ ଏକ ଦୂତ, ଏକ ଦାନବ, ତାଙ୍କୁ ଧରି ବରୁଣଙ୍କ ସାମ୍ନାକୁ ନେଇଗଲା, କାରଣ ସେ ରାତିରେ ଜଳରେ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲେ, ଯାହା ଦାନବୀୟ ସୀମା ଉଲ୍ଲଂଘନ ଥିଲା। ଗୋପମାନେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିଲେ ନାହିଁ, ସେମାନେ ଭୟଭୀତ ହୋଇ, “କୃଷ୍ଣ! ରାମ!” ବୋଲି ଚିତ୍କାର କଲେ। ଏହି ଡାକ ଶୁଣି, ଭଗବାନ କୃଷ୍ଣ ବୁଝିଲେ ଯେ ତାଙ୍କର ପିତା ବରୁଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଧରାଯାଇଛନ୍ତି, ଏବଂ ନିଜ ପରିଜନଙ୍କୁ ଭୟହୀନ କରୁଥିବା ଶକ୍ତିଶାଳୀ କୃଷ୍ଣ ସେଠାକୁ ଗଲେ। ହୃଷୀକେଶଙ୍କୁ ଆସିବା ଦେଖି, ସମସ୍ତ ଜଗତର ରକ୍ଷକ ବରୁଣ ତାଙ୍କୁ ବଡ଼ ସମ୍ମାନ ଓ ଭକ୍ତି ସହିତ ଗ୍ରହଣ କଲେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆରାଧନା କଲେ, ଏବଂ ଏହି ଦୃଶ୍ୟକୁ ଏକ ମହୋତ୍ସବ ଭାବରେ ପାଳନ କଲେ। ଶ୍ରୀବରୁଣ କହିଲେ—“ପ୍ରଭୁ, ଆଜି ମୋର ଦେହ ଶାନ୍ତି ପାଇଲା; ଆଜି ମୋର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା। ଯେଉଁମାନେ ଆପଣଙ୍କ ପାଦପଦ୍ମରେ ଭକ୍ତି କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଜୀବନର ଅନ୍ତିମ ଲକ୍ଷ୍ୟକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ନମସ୍କାର ଆପଣଙ୍କୁ, ହେ ପରମେଶ୍ୱର, ପରମ ଆତ୍ମା, ନିର୍ମଳ ବ୍ରହ୍ମ, ଯେଉଁଠି ମାୟା ଓ ଏହି ଜଗତର କଳ୍ପିତ ରଚନା କେବେ ଶୁଣାଯାଏ ନାହିଁ। ମୋର ଅଜ୍ଞାନ ଓ ମୂଢ଼ତାରେ ଅଜାଣି, ଆପଣଙ୍କ ପିତାଙ୍କୁ ଏଠାକୁ ଆଣିଦେଇଛି; ଦୟାକରି ମୋତେ ଖ୍ଷମା କରନ୍ତୁ। ହେ କୃଷ୍ଣ, ସମସ୍ତକୁ ଦେଖୁଥିବା ଆପଣ, ମୋ ପ୍ରତି ମଧ୍ୟ ଦୟା କରନ୍ତୁ। ଗୋବିନ୍ଦ, ନିଜ ପିତାଙ୍କ ପ୍ରେମୀ, ଆପଣଙ୍କ ପିତାଙ୍କୁ ନେଇଯିଅନ୍ତୁ।” ଏପରି ଭାବେ ବରୁଣଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରି, ଭଗବାନ କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କୁ ନେଇ ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ପରିଜନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଫେରି ଆସିଲେ। ନନ୍ଦ ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ବରୁଣଙ୍କ ମହତ୍ତ୍ୱ ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପ୍ରତି ସେମାନଙ୍କର ଶ୍ରଦ୍ଧା ଦେଖି, ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହୋଇ ନିଜ ଗୋପମାନେଙ୍କୁ କହିଲେ। ସେମାନେ ଚିନ୍ତା କରିଲେ—“ଏହି ପ୍ରଭୁ କି ଆମେ ଯେଉଁ ଅଦୃଶ୍ୟ ଲକ୍ଷ୍ୟକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ, ସେ ଦେଖାଇବେ କି?” ଭଗବାନ କୃଷ୍ଣ, ନିଜ ଲୋକଙ୍କ ମନୋଭାବ ଜାଣି, ସେମାନଙ୍କ ଇଛା ପୂରଣ ପାଇଁ ଦୟାବଶତଃ ଏହି ଚିନ୍ତା କଲେ। ଏହି ସଂସାରର ଲୋକମାନେ ଅଜ୍ଞାନ, କାମନା ଓ କାର୍ଯ୍ୟରେ ମୁହଁ ଦେଇ, ଉଚ୍ଚ ଓ ନୀଚ ପଥରେ ଘୁରିଘୁରି ଚାଲନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ନିଜର ସତ୍ୟ ଲକ୍ଷ୍ୟକୁ ଜାଣନ୍ତି ନାହିଁ। ଏହିପରି ଚିନ୍ତା କରି, ଦୟାମୟ ଭଗବାନ ହରି, ଗୋପମାନେଙ୍କୁ ନିଜ ପରା ଲୋକ ଦେଖାଇଲେ, ଯେଉଁଠି ଅନ୍ଧକାର ନାହିଁ। ସେ ଲୋକ ହେଉଛି ସତ୍ୟ, ଜ୍ଞାନ, ଅନନ୍ତ—ପରମ ବ୍ରହ୍ମ, ଚିରନ୍ତନ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା, ଯାହାକୁ ଋଷିମାନେ ଗୁଣ ଶାନ୍ତ ହେବା ପରେ ଏବଂ ମନ ଲୀନ ହେବା ପରେ ଦେଖନ୍ତି। କୃଷ୍ଣ ସେମାନେଙ୍କୁ ବ୍ରହ୍ମ ସରୋବରକୁ ନେଇ ଗଲେ, ସେଠି ସେମାନେ ଅନ୍ତର୍ମୁଖୀ ହୋଇ, ପୁନଃ ଉଠି, ଏହି ବ୍ରହ୍ମ ଲୋକ ଦେଖିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ପୂର୍ବେ ଅକୃର ଗଲେ ଥିଲେ। ନନ୍ଦ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ସେଠାରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କଲେ, ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ, ଏବଂ ଦେଖିଲେ କୃଷ୍ଣ ଏଠି ଷ୍ଟୁତିରେ ପ୍ରଶଂସିତ ହେଉଛନ୍ତି। ଏହି ସମୟରେ ଜ୍ଞାନ, ବିବେକ, ଶାସ୍ତ୍ର, ତପସ୍ୟା, ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ, ପାରମ୍ପରିକତା ଓ ଅନୁମାନ—ଯେଉଁଠି ଆରମ୍ଭ ଓ ଶେଷରେ ଯାହା ରହେ, ସମୟ ଓ କାରଣ ସହିତ, ମଧ୍ୟରେ ସେଇ ଏକ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ଅଛି। ଯେପରି ଗହଣା ତିଆରି କରିବା ପୂର୍ବ ଓ ପରେ ସୁନା ସବୁଠି ଥାଏ, ସେପରି ବିଭିନ୍ନ ନାମ ଓ ରୂପରେ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ହିଁ ଅଛି। ଏହି ଜ୍ଞାନ ତିନି ଗୁଣର ଅବସ୍ଥାରେ ଅଛି—କାରଣ, କାର୍ଯ୍ୟ ଓ କର୍ତ୍ତା; ସେମାନଙ୍କ ସଂଯୋଗ ଓ ବିୟୋଗ ଦ୍ୱାରା ଚତୁର୍ଥ ଅବସ୍ଥା ହିଁ ସତ୍ୟ।