ଏକ ଦିନ, ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗବତରେ ଉପଦେଶ ଦିଆଯାଇଛି—ଯେଉଁ ମାନ୍ୟବ୍ୟକ୍ତି ଭଗବାନଙ୍କୁ ଉପାସନା କରିବାକୁ ଚାହାନ୍ତି, ସେ ମଧୁର ଚାଉଳ, ଗୁଡ଼, ଘିଅ, ତଳିତ ପିଠା, ଚାଉଳ ପିଠା, ମିଠା ସାମଗ୍ରୀ, ଦହି, ଶୋର୍ବା ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଉପଲବ୍ଧ ଖାଦ୍ୟପଦାର୍ଥ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା ଉଚିତ। ପ୍ରତିଦିନ ଏବଂ ପବିତ୍ର ଉତ୍ସବ ଦିନରେ ତେଲ ଲଗାଇବା, ମାସାଜ୍, ଆଇନା ଦେଖିବା, ଦାନ୍ତ ପରିଷ୍କାର କରିବା, ସ୍ନାନ, ଖାଦ୍ୟ, ପାନ, ଗୀତ ଗାଇବା, ନୃତ୍ୟ କରିବା ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦିନଚର୍ଯ୍ୟା ଉଚିତ। ଯଥାବିଧି ଏକ ପବିତ୍ର ଅଗ୍ନିକୁଣ୍ଡରେ, ବେଳ୍ଟ, ଜଳାଇବା ପାଇଁ ଜଳାଣା, ଏବଂ ବେଦୀ ସହିତ, ଅଗ୍ନି ଜଳାଇ ଏବଂ ହାତରେ ନିୟମିତ ଭାବରେ ଅଗ୍ନିକୁ ସଂଗ୍ରହ କରିବାକୁ ଉଚିତ। କୁଶା ଘାସ ଭିତିରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି, ଜଳ ସଂଚାଳନ କରି, ନିୟମିତ ଭାବରେ ଅନ୍ନ ଦ୍ରବ୍ୟ ରଖି, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଜଳଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ର କରି, ଅଗ୍ନି ପାଖକୁ ଯାଇ, ଭଗବାନଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ। ଉପାସକ ଭଗବାନଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିବେ—ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଗଳା ଭଳି ଅପୂର୍ବ ରୂପରେ, ଶଂଖ, ଚକ୍ର, ଗଦା, ପଦ୍ମ ଧାରଣ କରି, ଚାରିଟି ଭୁଜା ସହିତ, ଶାନ୍ତ ଭାବରେ, ପଦ୍ମର ତନ୍ତୁ ରଙ୍ଗର ପୋଶାକ ପିନ୍ଧି ରହିଛନ୍ତି। ମୁକୁଟ, ବାଙ୍ଗି, କମରବନ୍ଧ, ଭାରି ଭାରି ଭୁଜବନ୍ଧ ରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଭାବରେ ଅଲଂକୃତ, ଶ୍ରୀବତ୍ସ ଚିହ୍ନ ଛାତିରେ ବିଭା ଦେଇଛି, କୌସ୍ତୁଭ ମଣି ଓ ଫୁଲର ମାଳା ପିନ୍ଧି ରହିଛନ୍ତି। ଉପାସନା କରି, ଧ୍ୟାନ କରି, ଉପାସକ ଦାରୁ ଏବଂ ଘିଅରେ ଭିଜାଇଥିବା ଦ୍ରବ୍ୟ ଅଗ୍ନିକୁ ଅର୍ପଣ କରିବେ; ପିତୃ ଓ ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ଘିଅ ଅର୍ପଣ କରିବା ପରେ, ଘିଅରେ ବିଲିନ ହୋଇଥିବା ଅବେଦନ ଅର୍ପଣ କରିବେ। ପୂଜା କରି, ଶିର ନମାଇ, ସେ ଭଗବାନଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତ ଦୂତଙ୍କୁ ଦାନ ଦେବେ; ମୂଳ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ନାରାୟଣ ତତ୍ତ୍ୱର ଉପରେ ଧ୍ୟାନ କରିବେ। ଉପାସନା ପରେ ପାନୀୟ ଜଳ ଓ ଅବଶିଷ୍ଟ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦେଇ, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ବିଷ୍ୱକ୍ସେନା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବେ; ପରେ ଚୁନା ଓ ତମ୍ବୁଲ ଭଳି ସୁଗନ୍ଧିତ ମୁଖଶୁଧି ଦେଇ ଅର୍ପଣ କରିବେ। ଗୀତ ଗାଇ, ସ୍ତୁତି କରି, ନୃତ୍ୟ କରି, ଭଗବାନଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରି, ଭଗବାନଙ୍କ କଥା କହିବା ଓ ଶୁଣିବା ମଧ୍ୟରେ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଲିନ ହୋଇଯିବେ। ପୁରାଣ ଓ ସାଧାରଣ ଭାଷାରେ ଉଚ୍ଚ ଏବଂ ନୀଚ ସ୍ତୁତି ଗାଇ, 'ଓ ପ୍ରଭୁ, ଦୟା କରିବେ' ବୋଲି ପ୍ରାର୍ଥନା କରି, ଶିର ନମାଇ ଶସ୍ତଙ୍ଗ ପ୍ରଣାମ କରିବେ। ଶିର ଭଗବାନଙ୍କ ପାଦରେ ରଖି, ହାତ ଦୁଇଟି ଆଉଠି ହୋଇ, 'ପ୍ରଭୁ, ମୋତେ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ! ମୁଁ ମୃତ୍ୟୁ ସମୁଦ୍ର ଭୟରେ ଆତଙ୍କିତ ହୋଇ ଆପଣଙ୍କୁ ଶରଣ ଗ୍ରହଣ କରିଛି,' ବୋଲି ଅନୁରୋଧ କରିବେ। ଏହିପରି ଭାବରେ, ଭଗବାନ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ଅବଶିଷ୍ଟ ଦ୍ରବ୍ୟ ଶିର ଉପରେ ଅନ୍ତରଙ୍ଗ ଭାବରେ ରଖି, ପୂଜା ସମାପ୍ତ କରିବାକୁ ଚାହିଁଲେ, ଅର୍ପଣକୁ ଆଲୋକରେ ଫେରାଇ ଦେବେ, ଏବଂ ପୁନି ପରମ ଆଲୋକକୁ ଅର୍ପଣ କରିବେ। ଯେଉଁଠାରେ ଏବଂ ଯେତେବେଳେ ଉପାସନାରେ ଶ୍ରଦ୍ଧା ରହିଥାଏ, ସେଠାରେ ଭଗବାନଙ୍କୁ ଉପାସନା କରିବା ଉଚିତ, କାରଣ ଭଗବାନ ସମସ୍ତ ଜୀବରେ ଏବଂ ଆତ୍ମାରେ ବ୍ୟାପ୍ତ। ଏପରି ନିୟମ, ଯୋଗ, ବେଦ ଓ ତନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଉପାସନା କରି, ଉପାସକ ଦୁଇ ପଥରେ ଭଗବାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଚାହିଁଥିବା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଫଳ ପାଇଥାଏ। ଭଗବାନଙ୍କ ଭିତି ଉପସ୍ଥାପନ କରି, ଦୃଢ଼ ମନ୍ଦିର ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ; ପୂଜା ଓ ଉତ୍ସବ ପାଇଁ ରମ୍ୟ ଫୁଲ ଉଦ୍ୟାନ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ। ଦିନିକିଆ ଓ ବଡ଼ ଉତ୍ସବରେ ପୂଜା ଓ ଅନୁଷ୍ଠାନ ପାଇଁ ଖେତ, ଦୋକାନ, ସହର ଓ ଗ୍ରାମ ଦାନ କରି, ଭଗବାନଙ୍କ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବା ଉଚିତ। ଅଭିଷେକ ଦ୍ୱାରା ତିନି ଲୋକର ଶାସକ ହୋଇ ନିବାସ ପାଇଥାଏ; ପୂଜା ଓ ଅନୁଷ୍ଠାନ ଦ୍ୱାରା ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକ ପାଇଥାଏ ଏବଂ ତିନି ପଥରେ ଭଗବାନଙ୍କ ସମତା ପାଇଥାଏ। ଏକାନ୍ତ ଭକ୍ତି ଓ ଯୋଗ ଦ୍ୱାରା କେବଳ ମୋତେ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥାଏ; ଏହିପରି ଯେଉଁଠି ମୋତେ ଉପାସନା କରିଥାଏ, ସେ ଭକ୍ତିର ପଥକୁ ଲାଭ କରିଥାଏ। ଯେଉଁଠି ନିଜେ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟେ ଦେବତା କିମ୍ବା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ନିଜ ଜୀବିକା ପାଇଁ ଦିଆଯାଇଥିବା ଦାନ ନିଅନ୍ତି, ସେ ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ ମୁଳ ଖାଇବାର ଫଳ ପାଇଥାଏ। କର୍ତ୍ତା, ତତ୍ତ୍ୱ, ଅନୁମୋଦକ ଏବଂ କାର୍ଯ୍ୟର ସହଭାଗୀଙ୍କୁ, ମୃତ୍ୟୁ ପରେ, ସେ କାର୍ଯ୍ୟର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଫଳ ପୁନିପୁନି ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥାଏ। ଏହିପରି ଉପାସନା ଉପଦେଶ ପରେ, ଶୁକଦେବ ମହାରାଜ କହିଲେ—ଏକାଦଶୀ ଦିନରେ ଉପବାସ କରି, ନନ୍ଦା ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ; ଦ୍ୱାଦଶୀ ଦିନରେ କାଳିନ୍ଦୀ ନଦୀରେ ସ୍ନାନ କରିବାକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସେ ରାତିରେ ଜଳରେ ପ୍ରବେଶ କରିବାରୁ, ବରୁଣଙ୍କ ଏକ ଦାସ, ଏକ ଅସୁର, ତାଙ୍କୁ ଧରି ବରୁଣଙ୍କ ପାଖକୁ ନେଇଗଲା। ଗୋପମାନେ ନନ୍ଦାଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିଲେ ନାହିଁ, ଦୁଃଖରେ 'କୃଷ୍ଣ! ରାମ!' ବୋଲି ଚିତ୍କାର କଲେ। ଏହି ଆହ୍ୱାନ ଶୁଣି, ଭଗବାନ କୃଷ୍ଣ ବୁଝିଲେ ତାଙ୍କ ପିତା ବରୁଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିଆଯାଇଛନ୍ତି, ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭୟମୁକ୍ତି ଦେବାରୁ, ସେ ସେଠାକୁ ଗଲେ। ହୃଷୀକେଶ ଆସିଥିବାକୁ ଦେଖି, ବିଶ୍ୱର ରକ୍ଷକ ବରୁଣ ଭଗବାନଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ଆଦର କଲେ, ଭବ୍ୟ ପୂଜା କଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିବାର ମହାଉତ୍ସବ ପାଳନ କଲେ। ବରୁଣ କହିଲେ, 'ଆଜି ମୋ ଦେହ ଶାନ୍ତ ହେଲା; ଆଜି ମୋ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପୂରଣ ହେଲା। ତୁମ୍ପଦରେ ଭକ୍ତି ରଖିଥିବା ଲୋକମାନେ ସେହି ଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଛନ୍ତି।' 'ଓ ପ୍ରଭୁ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। ତୁମେ ପରମାତ୍ମା, ବ୍ରହ୍ମ, ଯେଉଁଠାରେ ମାୟା ଓ ଜଗତର କଳ୍ପନା ଶୁଣାଯାଏ ନାହିଁ। ଅଜାଣି, ମୋ ଅବିବେକ ଓ ଅଜ୍ଞାନରେ ତୁମ ପିତାକୁ ଏଠାକୁ ଆଣିଛି; ଦୟାକରି ମୁଁ ମାନିବି।' 'ତୁମେ ସମସ୍ତ ଦେଖିପାରିବା, ଓ କୃଷ୍ଣ, ମୋତେ ମଧ୍ୟ ଦୟା କରିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ। ଗୋବିନ୍ଦ, ତୁମ ପିତାକୁ ଫେରାଇ ନେବାକୁ ଦିଅ।' ଏପରି ଭାବରେ ବରୁଣ ଭଗବାନଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରି, କୃଷ୍ଣ ନନ୍ଦାଙ୍କୁ ନେଇ ଫେରିଲେ, ତାଙ୍କ ଆତ୍ମୀୟମାନେ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ। ନନ୍ଦା, ବିଶ୍ୱର ରକ୍ଷକଙ୍କ ଅପୂର୍ବ ଶ୍ରେଷ୍ଠତା ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦେଇଥିବା ସମ୍ମାନ ଦେଖି, ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହୋଇ ନିଜ ଆତ୍ମୀୟମାନେ ସହିତ କଥା କଲେ। ଗୋପମାନେ ଉତ୍ସୁକ ମନରେ ଚିନ୍ତା କଲେ—'ଏହି ପ୍ରଭୁ ଆମକୁ ନିଜ ଗୁପ୍ତ ଗତି ଦେଖାଇବେ କି?