ଭକ୍ତିଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ଯେଉଁ ଭକ୍ତ ମୋ ପାଦ ପରିଚାରା ପାଇଁ ପାଣି, ଆଚମନ ପାଇଁ ପାଣି, ସୁଗନ୍ଧ, ଫୁଲ, ଅଖଣ୍ଡ ଚାଉଳ, ଧୂପ, ଦୀପ ଓ ନୈବେଦ୍ୟ ଆଦି ଉପସ୍ଥାପନ କରେ, ସେ ମୋତେ ଆନନ୍ଦିତ କରେ। ଯଦି ଉପଲବ୍ଧ ଥାଏ, ମିଠା ଚାଉଳ, ଗୁଡ଼, ଘୃତ, ତଳିତ ପିଠା, ଚାଉଳ ପିଠା, ମିଠା, ଦହି, ଶାକ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଖାଦ୍ୟ ମଧ୍ୟ ନୈବେଦ୍ୟ ଭାବେ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ। ପ୍ରତିଦିନ ଓ ପର୍ବଦିନେ ତେଲ ଲଗାଇବା, ମାଲିସ କରିବା, ଆଇନା ଦେଖିବା, ଦନ୍ତ ଶୁଧ୍ଧି, ସ୍ନାନ, ଭୋଜନ, ପାନ, ଗୀତ, ନୃତ୍ୟ ଓ ଏହିପରି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ। ନିୟମିତ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଅନୁଯାୟୀ, ଶୁଦ୍ଧ ଅଗ୍ନିକୁଣ୍ଡ, ଦରି, ଇଂଧନ ଓ ବେଦୀ ସହିତ ଅଗ୍ନି ଜଳାଇ, ହସ୍ତଦ୍ୱାରା ଚାରିପଟେ ଏହାକୁ ବିସ୍ତାର କରିବା ଦରକାର। କୁଶା ଛାଡ଼ି, ଅଞ୍ଜଳି ଦେଇ ସ୍ଥଳ ସଫା କରି, ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ନୈବେଦ୍ୟ ରଖି, ପାଣି ସହିତ ପବିତ୍ର କରି, ଅଗ୍ନି ସମୀପକୁ ଯାଇ ମୋତେ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ସମୟରେ, ଭକ୍ତ ମୋତେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ହେଉଥିବା ସୁନାର ଭଳି ଜ୍ଵଳମାନ, ଶଂଖ, ଚକ୍ର, ଗଦା, ପଦ୍ମ ଧାରଣ କରିଥିବା, ଚାରିଟି ହାତ, ଶାନ୍ତ ମୁଦ୍ରା, ପଦ୍ମ ରେଖା ରଙ୍ଗର ପୋଷାକ ପିନ୍ଧିଥିବା ଆକୃତିରେ ଧ୍ୟାନ କରିବେ। ମୋ ମୁଣ୍ଡରେ ମୁକୁଟ, ହାତରେ ବାହୁଡ଼ି, କମରେ କମରବନ୍ଧ, ରୁଚିର ବାହୁବଳୟ, ଚେଷ୍ଟରେ ଶ୍ରୀବତ୍ସ ଚିହ୍ନ, କୌସ୍ତୁଭ ମଣି ଓ ଭୂଷିତ ମାଳା ସହ ଅଲଙ୍କୃତ ଦେଖିବେ। ଏପରି ଭାବରେ ଧ୍ୟାନ ଓ ପୂଜା କରି, ଦାରୁ ଓ ଘୃତ ଲିପ୍ତ ନୈବେଦ୍ୟ ଅଗ୍ନିକୁ ଅର୍ପଣ କରି, ପିତୃ ଓ ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ଘୃତ ଅଂଶ ଦେଇ, ମୁଖ୍ୟ ନୈବେଦ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଅଗ୍ନିରେ ଅର୍ପିତ କରିଥାଏ। ପୂଜା ଓ ପ୍ରଣାମ କରି, ସେ ସେବକମାନଙ୍କୁ ଦାନ ଦେଇଥାଏ; ମୂଳମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ବ୍ରହ୍ମ ଉପରେ ଧ୍ୟାନ କରି, ନାରାୟଣ ତତ୍ତ୍ୱକୁ ମନେ କରେ। ଅଞ୍ଜଳି ଓ ପ୍ରସାଦ ଦେଇ, ସେ ଭିଷ୍ବକ୍ସେନଙ୍କୁ ତିଆରି କରେ; ପଛରେ ସୁଗନ୍ଧିତ ପାନ ଓ ତାମ୍ବୁଳ ଦେଇ ଉପଚାର କରେ। ଗୀତ, ସ୍ତୁତି, ନୃତ୍ୟ, ମୋ କର୍ମ ଅନୁକରଣ, ମୋ କଥା କହିବା ଓ ଶୁଣିବା ଦ୍ୱାରା ସେ କିଛି ଖ୍ଷଣ ପାଇଁ ମୋତେ ଏକାଗ୍ର ହୁଏ। ଉଚ୍ଚ-ନୀଚ ସ୍ତୋତ୍ର, ପୁରାଣ ଓ ସାଧାରଣ ଭାଷାର ସ୍ତୁତି ଦ୍ୱାରା ମୋତେ ପ୍ରଶଂସା କରି, ‘ପ୍ରଭୁ, ଦୟା କର’ ବୋଲି ପ୍ରାର୍ଥନା କରେ ଓ ଶଷ୍ଟାଙ୍ଗ ପ୍ରଣାମ କରେ। ମୋ ପାଦ ତଳେ ମୁଣ୍ଡ ରଖି, ଦୁଇ ହାତ ଝାଲି କରି, ‘ପ୍ରଭୁ, ମୋତେ ରକ୍ଷା କର। ମୃତ୍ୟୁ ସାଗର ଓ ତାହାର ଫନ୍ଦରେ ଭୟଭୀତ ହୋଇ, ମୁଁ ଶରଣଗତ’ ବୋଲି ଆର୍ତ୍ତ ହୁଏ। ପ୍ରସାଦ ଯାହା ମୁଁ ଦେଇଛି, ତାହା ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଧରି, ଯଦି ପୂଜା ସମାପ୍ତ କରିବାକୁ ହୋଇ, ନୈବେଦ୍ୟକୁ ଦୀପରେ ଓ ପଛରେ ପରମ ପ୍ରଭାରେ ପ୍ରତିଦାନ କରିବା ଉଚିତ। ଯେଉଁଠାରେ ଓ ଯେବେ ମୋ ପୂଜା ପ୍ରତି ଶ୍ରଦ୍ଧା ଥାଏ, ସେଉଠାରେ ମୋତେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ, କାରଣ ମୁଁ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀରେ ଓ ଆତ୍ମାରେ ବ୍ୟାପ୍ତ ଅଛି, ସମସ୍ତର ଆତ୍ମା ଭାବେ ବିରାଜମାନ। ଏପରି ଭାବରେ ବିଧି ଓ ଯୋଗ ଦ୍ୱାରା, ବେଦିକ ଓ ତାନ୍ତ୍ରିକ ପଦ୍ଧତିରେ ପୂଜା କରି, ଭକ୍ତ ମୋ ଠାରୁ ଦୁଇ ପ୍ରକାର ସିଦ୍ଧି ପ୍ରାପ୍ତ କରେ। ମୋ ମୂର୍ତ୍ତି ସ୍ଥାପନା କରି, ଏକ ଦୃଢ଼ ମନ୍ଦିର ନିର୍ମାଣ କରିବା ଉଚିତ; ପୂଜା ଓ ଉତ୍ସବ ପାଇଁ ମନୋହର ଫୁଲ ବାଗିଚା ତିଆରି କରିବା ଦରକାର। ପୂଜା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ନିରନ୍ତର ଚାଲିପାରିବା ପାଇଁ, ବଡ଼ ଉତ୍ସବ ଓ ପ୍ରତିଦିନ, କ୍ଷେତ୍ର, ଦୋକାନ, ସହର, ଗ୍ରାମ ଦାନ କରିବା ଦ୍ୱାରା ମୋ ଧାମ ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ। ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଦ୍ୱାରା ତିନି ଲୋକରେ ସ୍ଵାମୀ ହୁଏ; ପୂଜା ଓ ଏହିପରି କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତ କରି, ତିନି ଦ୍ୱାରା ମୋ ସମତା ଲାଭ କରେ। ଏକାନ୍ତିକ ଭକ୍ତି ଓ ଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ସେ ମାତ୍ର ମୋତେ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ; ଏହିପରି ଯେଉଁ ମୋ ପୂଜା କରେ, ସେ ଭକ୍ତିର ପଥ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ହୁଏ। ଯେଉଁଠାରେ ନିଜେ ବା ଅନ୍ୟେ ଦେବତା ବା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କର ପୋଷଣ ପାଇଁ ଯାହା ଦିଆଯାଇଛି, ତାହା ନେଇଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଗୋମୟ ଭୋଜନ କରିବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହୁଏ। କର୍ମ, ତତ୍ତ୍ୱ ଓ ଅନୁମୋଦନା ପାଇଁ, କାର୍ମିକ ଫଳର ଅଂଶୀଦାରମାନେ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ପୁନିପୁନି ବଡ଼ ଫଳ ଲାଭ କରନ୍ତି। ଏହିପରି ନିୟମ ଓ ଫଳର କଥା ଶେଷ କରି, ଶୁକଦେବ ଗୋସ୍ୱାମୀ କହିଲେ—ଏକଦଶୀ ଦିନ ଉପବାସ କରି, ନନ୍ଦ ମହାରାଜ ଜନାର୍ଦନଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ। ଦ୍ୱାଦଶୀ ଦିନ ସେ କାଳିନ୍ଦୀ ନଦୀରେ ସ୍ନାନ କରିବାକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଏହି ସମୟରେ ବରୁଣଙ୍କ ଏକ ଦୂତ, ଏକ ଅସୁର, ନନ୍ଦଙ୍କୁ ଧରି ବରୁଣଙ୍କ ସମ୍ମୁଖକୁ ନେଇଗଲେ, କାରଣ ସେ ରାତିରେ ଜଳରେ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲେ, ଯାହା ଅସୁରୀୟ ସୀମା ଉଲ୍ଲଂଘନ ଥିଲା। ଗୋପମାନେ ନନ୍ଦଙ୍କୁ ନ ଦେଖି, ‘କୃଷ୍ଣ! ରାମ!’ ବୋଲି ଚିତ୍କାର କଲେ। ଭଗବାନ୍ କୃଷ୍ଣ ଏହି ଡାକ ଶୁଣି, ନିଜ ପିତା ବରୁଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଧରାଯାଇଛନ୍ତି ବୁଝି, ନିଜ ଜନଙ୍କୁ ଭୟହୀନ କରିବା ପାଇଁ ସେଠାକୁ ଗଲେ। ହୃଷୀକେଶଙ୍କୁ ଆସୁଥିବା ଦେଖି, ସମସ୍ତ ଜଗତ୍ର ରକ୍ଷକ ବରୁଣ ଉତ୍ତମ ସମ୍ମାନ ଓ ବିଶିଷ୍ଟ ପୂଜା ସହିତ ସ୍ୱାଗତ କଲେ, ଏବଂ ଏହି ଦୃଶ୍ୟକୁ ମହୋତ୍ସବ ଭାବେ ଅନୁଭବ କଲେ। ଶ୍ରୀ ବରୁଣ କହିଲେ, ‘ଆଜି ମୋ ଦେହ ଶାନ୍ତି ଲାଭ କଲା; ଆଜି ମୋ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସାର୍ଥକ ହେଲା। ତୁମ ପାଦପଦ୍ମରେ ଭକ୍ତି ଥିବା ଲୋକମାନେ ଏହି ଜନ୍ମ ସଫଳ କରିଛନ୍ତି। ନମସ୍କାର ହେଉ, ହେ ପ୍ରଭୁ! ତୁମେ ପରମାତ୍ମା, ବ୍ରହ୍ମ, ଯେଉଁଠି ମାୟା ଓ ସୃଷ୍ଟିର କଳ୍ପନା ଶୁଣାଯାଏ ନାହିଁ। ଅଜ୍ଞାନ ଓ ମୂର୍ଖତାରେ ଅଜାଣି, ତୁମ ପିତାଙ୍କୁ ଏଠାକୁ ଆଣାଯାଇଛି; ଦୟାକରି କ୍ଷମା କର। ତୁମେ ସବୁକିଛି ଦେଖୁଛ, ହେ କୃଷ୍ଣ, ମୋ ପ୍ରତି ମଧ୍ୟ ଦୟା ଦେଖାଅ। ଗୋବିନ୍ଦ, ପିତାଙ୍କୁ ନେଇଯିବାକୁ ଦିଅ।’ ଏପରି ଭାବେ ବରୁଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, କୃଷ୍ଣ, ସମସ୍ତଙ୍କ ପ୍ରଭୁ, ନିଜ ପିତାଙ୍କୁ ନେଇ ପରିବାରକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇ ଫେରିଲେ। ନନ୍ଦ, ବିଶ୍ୱର ରକ୍ଷକଙ୍କ ଅପୂର୍ବ ମହିମା ଓ କୃଷ୍ଣ ପ୍ରତି ସେମାନଙ୍କ ଭକ୍ତି ଦେଖି, ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହୋଇ, ନିଜ ଜନଙ୍କୁ କହିଲେ। ସେହି ଗୋପମାନେ ଉତ୍ସୁକ ମନରେ ଭାବିଲେ, ‘ଏହି ପ୍ରଭୁ କି ଆମେ ଯେଉଁ ଲୋକକୁ ଯିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ, ତାହା ଦେଖାଇବେ?