ହେ କୁରୁବଂଶୀ, ଯେତେବେଳେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଅଭିଷେକ କରାଗଲା, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ—ଯେଉଁମାନେ ସ୍ୱଭାବରୁ କ୍ରୂର ଥିଲେ ମଧ୍ୟ—ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଦ୍ୱେଷ ଓ ଶତ୍ରୁତାରୁ ମୁକ୍ତ ହେଲେ। ଏହିପରେ ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କୁ, ଯିଏ ଗାଁ ଓ ଗୋପମାନଙ୍କ ନାଥ, ଅଭିଷେକ କରିବା ପରେ, ଇନ୍ଦ୍ର, ତାଙ୍କର ଅନୁମତି ନେଇ ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ସହିତ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତନ କଲେ। ଏହିପରେ କଥା ଆସିଛି ଯେ, ଦୁର୍ଗା, ବିନାୟକ, ବ୍ୟାସ, ବିଷ୍ୱକ୍ସେନ, ଗୁରୁଗଣ ଓ ଦେବତାମାନେ—ଯେଉଁଠାରେ ଯେଉଁ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରିଛନ୍ତି—ସେଉଁଠି ସ୍ନାନ ଓ ଅନ୍ୟ ଉପଚାର ଦ୍ୱାରା ଭକ୍ତିପୂର୍ବକ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ଯଦି ସମ୍ଭବ ହୁଏ, ଦିନେ ଦିନେ ଚନ୍ଦନ, କପୂର, କୁଙ୍କୁମ, ଅଗୁରୁ ଓ ସୁଗନ୍ଧିତ ଜଳ ଦ୍ୱାରା ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ସ୍ନାନ କରାଯିବା ଚାହିଁଁଦି। ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣଘର୍ମାଣ ଷ୍ଟୋତ୍ର, ମହାପୁରୁଷ-ବିଦ୍ୟା, ପୌରୁଷ ସୂକ୍ତ ଓ ସାମନ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ନିୟମିତ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ପରେ, ବସ୍ତ୍ର, ଉପବୀତ, ଅଳଂକାର, ପତ୍ରମାଲା ଓ ସୁଗନ୍ଧିତ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଭକ୍ତିପୂର୍ବକ ମୋତେ ଶୋଭିତ କରିବା ଉଚିତ। ପାଦ୍ୟ, ଆଚମନୀୟ ଜଳ, ଗନ୍ଧ, ଫୁଲ, ଅଖଣ୍ଡ ଅକ୍ଷତ, ଧୂପ, ଦୀପ ଓ ନୈବେଦ୍ୟ ଭକ୍ତି ସହିତ ଦେବତାଙ୍କୁ ଦିଆଯିବା ଉଚିତ। ଯଦି ଉପଲବ୍ଧ ଥାଏ, ଗୁଡ଼ ଦିଆ ପାଉଁଁଖିର, ଘୃତ, ତଳିତ ପିଠା, ଚିତୁଆ, ମିଠା, ଦହି, ଶାକ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଖାଦ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା ଉଚିତ। ଦିନେ ଦିନେ ଓ ପର୍ବ ଦିନରେ ତେଲ ଲଗାଇବା, ମାଲିଶ, ଦର୍ପଣ, ଦନ୍ତଧାବନ, ସ୍ନାନ, ଭୋଜନ, ପାନ, ଗୀତ, ନୃତ୍ୟ ଓ ଏହିପରି ସେବା କରିବା ଉଚିତ। ନିୟମିତ ପ୍ରକାରରେ, ଶୁଦ୍ଧ କୁଣ୍ଡ, ଦର୍ବା, ଇଂଧନ ଓ ବେଦି ସହିତ ଅଗ୍ନି ପ୍ରଜ୍ୱଳନ କରି, ନିୟମାନୁସାରେ ଆହୁତି ଦେବା ଉଚିତ। କୁଶା ପିଛାଇ, ଶୁଦ୍ଧ ଜଳ ଛିଟାଇ, ନିୟମିତ ଉପଚାର ରଖି, ଅଗ୍ନି ସମ୍ମୁଖରେ ପୂଜା କରିବା ଦ୍ୱାରା ମୋତେ ଆହୁତି ଦିଆଯିବା ଚାହିଁଁଦି। ସେଉଁଠି ମୋତେ ତାପିତ ସୁନା ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ଶଂଖ, ଚକ୍ର, ଗଦା, ପଦ୍ମ ଧାରଣ କରିଥିବା, ଚାରିଟି ହାତ, ଶାନ୍ତ ମୁଖ, କମଳ ଗୁଣ୍ଡି ପରି ପୀତବାସା ପିନ୍ଧିଥିବା ଭାବରେ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ। ମୁକୁଟ, କଙ୍କଣ, କଟିସୂତ୍ର, ଭୂଷଣ, ଶ୍ରୀବତ୍ସ ଚିହ୍ନ ଓ କୌସ୍ତୁଭ ମଣି, ଭୃଙ୍ଗାର ମାଳା ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ମୋ ରୂପ ଉପରେ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଚାହିଁଁଦି। ଏପରି ଧ୍ୟାନ ଓ ପୂଜା କରି, ଲକଡ଼ା ଓ ଘୃତ ଲିପ୍ତ ଆହୁତି ଅଗ୍ନିକୁ ଦେବା ଓ ପିତୃଦେବ ଓ ଦେବତାଙ୍କୁ ଘୃତ ଆହୁତି ଦେଇ, ଶେଷରେ ମୁଁ ନିଜେ ଦିଆଁଁ ଆହୁତି ଦିଆଯିବା ଉଚିତ। ନମସ୍କାର କରି, ସେବକମାନେ ଉପହାର ଦେବା, ମୂଳମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ବ୍ରହ୍ମ ଉପରେ ଧ୍ୟାନ ଓ ନାରାୟଣ ତତ୍ତ୍ୱ ସ୍ମରଣ କରିବା ଉଚିତ। ଅଚମନ ପାଇଁ ଜଳ ଓ ଶେଷ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦେଇ, ତାହା ବିଷ୍ୱକ୍ସେନଙ୍କ ପାଇଁ ତିଆରି କରି, ପାନସୁପାରି ଓ ମୁଖଶୁଦ୍ଧି ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି ଉପସ୍ଥାନ କରିବା ଉଚିତ। ଗୀତ, ସ୍ତୁତି, ନୃତ୍ୟ, ମୋର କଥା ଅଭିନୟ, କଥାକାହାଣୀ କହିବା-ଶୁଣିବା ଦ୍ୱାରା କିଛି ସମୟ ପାଇଁ ମୋରେ ଏକାଗ୍ର ହେବା ଉଚିତ। ଉଚ୍ଚ ଓ ନୀଚ ଷ୍ଟୋତ୍ର, ପୁରାଣ ଓ ସାଧାରଣ କଥା ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଶଂସା କରି, "ଦୟା କର, ପ୍ରଭୁ!" ବୋଲି ପ୍ରାର୍ଥନା କରି, ଶିର ମୋ ପାଦେ ରଖି, ହାତ ଜୋଡି, "ପ୍ରଭୁ! ମୁଁ ମୃତ୍ୟୁ ସମୁଦ୍ର ଭୟରେ ଶରଣ ଗ୍ରହଣ କରିଛି, ମୋତେ ରକ୍ଷା କର," ବୋଲି ଅନୁରୋଧ କରିବା ଉଚିତ। ମୁଁ ଦେଇଥିବା ଶେଷ ଦ୍ରବ୍ୟ ଭକ୍ତିପୂର୍ବକ ମୁଣ୍ଡରେ ଧରି, ଯଦି ପୂଜା ସମାପ୍ତ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ ହୁଏ, ତେବେ ସମ୍ମାନ ସହିତ ଦୀପକୁ ଦେଇ, ପରମ ଜ୍ୟୋତିରେ ଫେରାଇ ଦେବା ଉଚିତ। ଯେଉଁଠି ଯେଉଁବେଳେ ଭକ୍ତି ଓ ପୂଜା ପ୍ରତି ବିଶ୍ୱାସ ଅଛି, ସେଉଁଠି ମୋତେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ; କାରଣ ମୁଁ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଓ ନିଜ ଆତ୍ମାରେ ବ୍ୟାପ୍ତ ଅଛି। ଏପରି ବେଦିକ ଓ ତାନ୍ତ୍ରିକ ପଦ୍ଧତି ଦ୍ୱାରା, ଯେଉଁଁ ଲୋକ ମୋତେ ପୂଜା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ମୋଠାରୁ ଦୁଇ ପ୍ରକାର ସିଦ୍ଧି ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ମୋର ପ୍ରତିମା ସ୍ଥାପନ କରି, ଏକ ଦୃଢ଼ ଦେଉଳ ତିଆରି କରିବା ଓ ପୂଜା ଓ ଉତ୍ସବ ପାଇଁ ଉଦ୍ୟାନ ତିଆରି କରିବା ଚାହିଁଁଦି। ଦୈନିକ ଓ ପର୍ବ ଦିନରେ ପୂଜା ଓ ଅନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ କ୍ଷେତ୍ର, ବଜାର, ସହର ଓ ଗାଁ ଦାନ କରି, ମୋ ଧାମ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବା ଉଚିତ। ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଦ୍ୱାରା ତିନି ଲୋକରେ ଏକ ନିବାସ ସହିତ ସ୍ୱାମୀ ହୁଏ; ପୂଜା ଓ ଏହିପରି କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକକୁ ଯାଏ, ଏବଂ ତିନି କ୍ରମେ ମୋ ସମାନ ହୁଏ। ଏକାନ୍ତିକ ଭକ୍ତି ଓ ଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ସେ ମୋତେ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ; ଏହିପରି ଯେଉଁଁ ଲୋକ ମୋତେ ପୂଜା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଭକ୍ତିର ପଥ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ଯେଉଁଁ ଲୋକ ବା ଓଡ଼ିଆ, ଦେବତା ବା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ସ୍ୱୟଂ ଦିଆ, କିମ୍ବା ଅନ୍ୟେ ଦିଆ ଦ୍ରବ୍ୟ ନେଇଥାନ୍ତି, ସେମାନେ ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଗୋମୟ ଭକ୍ଷଣ କରିବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହୁଅନ୍ତି। କାର୍ଯ୍ୟକର୍ତ୍ତା, ଆଶ୍ରୟ ଓ ଅନୁମୋଦକ ପାଇଁ, ଯେଉଁଁ ଲୋକ କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳ ଭାଗୀ ହୁଅନ୍ତି, ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ପୁନଃପୁନଃ ତାହାର ଆଧିକ୍ୟ ଫଳ ପାଆନ୍ତି। ଏହିପରେ ଶୂକଦେବ କହିଲେ: ଏକାଦଶୀ ଦିନରେ ଉପବାସ କରି, ନନ୍ଦ ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କ ପୂଜା କଲେ; ଦ୍ୱାଦଶୀ ଦିନରେ ସେ କାଳିନ୍ଦୀ ନଦୀରେ ସ୍ନାନ କରିବାକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଏହି ସମୟରେ ବରୁଣଙ୍କ ଏକ ସେବକ, ଏକ ଅସୁର, ତାଙ୍କୁ ଧରି ବରୁଣଙ୍କ ସମ୍ମୁଖକୁ ନେଇଗଲେ, କାରଣ ସେ ରାତିରେ ଜଳ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲେ, ଯାହା ଅସୁରୀ ସୀମା ଉଲ୍ଲଂଘନ କରିଥିଲା। ଗୋପମାନେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିଲେ ନାହିଁ, "କୃଷ୍ଣ! ରାମ!" ବୋଲି ଚିତ୍କାର କଲେ। ଏହି ଆକୁଳ ଡାକ ଶୁଣି, ଭଗବାନ କୃଷ୍ଣ ବୁଝିଲେ ଯେ ତାଙ୍କ ପିତା ବରୁଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଧରାଯାଇଛନ୍ତି, ଏବଂ ନିଜ ସ୍ୱଜନଙ୍କୁ ନିର୍ଭୟତା ଦେଇଥିବା ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏଠାକୁ ଯାଇଲେ। ହୃଷୀକେଶଙ୍କ ଆଗମନ ଦେଖି, ସଂସାରର ରକ୍ଷକ ବରୁଣ ବଡ଼ ସମ୍ମାନ ଓ ଭକ୍ତି ସହିତ ତାଙ୍କୁ ଅତିଥି କରି, ଏହି ଦିବ୍ୟ ଦର୍ଶନ ପାଇଁ ମହାଉତ୍ସବ କରି, କହିଲେ: "ପ୍ରଭୁ! ଆଜି ମୋ ଦେହ ଶାନ୍ତି ପାଇଲା, ଆଜି ମୋ ଲକ୍ଷ୍ୟ ସାର୍ଥକ ହେଲା। ଯେଉଁଁ ଲୋକ ତୁମ୍ଭାର ଚରଣରେ ଭକ୍ତି କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସଂସାର ଯାତ୍ରାର ଶେଷକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଛନ୍ତି। ହେ ଭଗବନ!