ସେଇ ସମୟରେ, ଗୋକୁଳର ଲୋକମାନେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇ କହିଲେ, “ହେ ପ୍ରଭୁ, ଆମ ପ୍ରଧାନ ଦେବତା ଆପଣ, ଇନ୍ଦ୍ର ନୁହଁନ୍ତି। ଗାଈ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଦେବତା ଓ ସଦ୍ବ୍ୟକ୍ତିମାନେ ପାଇଁ ଆପଣ ଏହି ଭୂମିରେ ଅବତରଣ କରିଛନ୍ତି।” ଏହିପରି କଥା କହି, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ପ୍ରେରଣାରେ ସମସ୍ତେ କହିଲେ, “ହେ ବିଶ୍ୱର ଆତ୍ମା, ଆମେ ଆପଣଙ୍କୁ ଇନ୍ଦ୍ର ଭାବରେ ଅଭିଷେକ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ। ଆପଣ ଭୂମିର ଭାର ହ୍ରାସ ପାଇଁ ଅବତରିତ ହୋଇଛନ୍ତି।” ତାପରେ ଶୁକଦେବ ଗୋସ୍ୱାମୀ କହିଲେ, “ଏପରି ଆମନ୍ତ୍ରଣ ପରେ, ଶୁରଭି ଗାଈ ନିଜ ଦୁଧ ଓ ଏୟାରାବତ ହାତୀ ଦ୍ୱାରା ଆଣିଥିବା ଦିବ୍ୟ ଗଙ୍ଗା ଜଳ ଦ୍ୱାରା କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ସ୍ନାନ କରାଇଲେ। ଇନ୍ଦ୍ର, ଦେବମୁନିମାନେ, ଏବଂ ଦେବମାତାମାନେ ଏକାଗ୍ର ହୋଇ ଦଶାର୍ହବଂଶୀ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ‘ଗୋବିନ୍ଦ’ ଭାବରେ ଅଭିଷେକ କଲେ।” ଏହି ଅବସରରେ ତୁମ୍ବୁରୁ, ନାରଦ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଗାନ୍ଧର୍ବ, ବିଦ୍ୟାଧର, ସିଦ୍ଧ, ଚାରଣମାନେ ଆସି ହରିଙ୍କ ପବିତ୍ର କୀର୍ତ୍ତି ଗାଇଲେ, ଯାହା ସମସ୍ତ ଲୋକର ଦୁଷିତତା ଦୂର କରେ। ଦେବାଙ୍ଗନାମାନେ ନୃତ୍ୟ କରି ଆନନ୍ଦ ପ୍ରକାଶ କଲେ। ଦେବମଣ୍ଡଳର ନାୟକମାନେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରି ଫୁଲର ବୃଷ୍ଟି କରିଲେ। ତିନି ଲୋକ ଉଲ୍ଲାସିତ ହେଲା, ଗାଈମାନେ ଅଧିକ ଦୁଧ ଦେଲେ। ନଦୀ, ବୃକ୍ଷ ମାନେ ମଧୁ ଝରାଇଲେ, ଧାନ୍ୟ ଓ ଔଷଧ ଅପେକ୍ଷା ଛଡ଼ା ଉଗି ଆସିଲା, ପାହାଡ଼ ମଣିମୁକୁତା ଦେଲେ। ଦୟାଶୂନ୍ୟ ପ୍ରାଣୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଶାନ୍ତ ହୋଇଗଲେ। ଏପରି ଭାବରେ ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କୁ ଅଭିଷେକ କରି, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଦେବତାମାନେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଅନୁମତିରେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତନ କଲେ। ଏହିପରି ଦେବତାପୂଜା ଉପରେ ଉପଦେଶ ଦିଆଯାଉଛି – ଦୁର୍ଗା, ବିନାୟକ, ବ୍ୟାସ, ବିଷ୍ୱକ୍ସେନ, ଗୁରୁ ଓ ଦେବତାମାନେ, ସେମାନଙ୍କ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି, ଅର୍ଘ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉପଚାର ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ଚନ୍ଦନ, କପୂର, କୁଙ୍କୁମ, ଅଗୁରୁ ଓ ସୁଗନ୍ଧିତ ଜଳରେ ଦେବତାଙ୍କୁ ନିୟମିତ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ସ୍ନାନ କରାଇବା ଉଚିତ। ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣଘର୍ମାଣ୍ୟ, ମହାପୁରୁଷ-ବିଦ୍ୟା, ପୌରୁଷ ସୂକ୍ତ ଓ ସାମନ୍ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ବସ୍ତ୍ର, ଯଜ୍ଞସୂତ୍ର, ଅଳଙ୍କାର, ପତ୍ରମାଳା ଓ ସୁଗନ୍ଧିତ ତେଲ ଦ୍ୱାରା ଭକ୍ତିସହିତ ମୋତେ ଶୋଭା ଦେବା ଉଚିତ। ପାଦ୍ୟ, ଆଚମନୀୟ, ଗନ୍ଧ, ଫୁଲ, ଅକ୍ଷତ, ଧୂପ, ଦୀପ, ନୈବେଦ୍ୟ ଓ ଦୃଢ଼ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ମୋତେ ଉପସ୍ଥାପନ କରିବା ଉଚିତ। ଗୁଡ଼-ପାୟସ, ଘୃତ, ତଳିତ ଲଡ୍ଡୁ, ଚିରା, ମିଠା, ଦହି, ଶାକ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଭୋଜ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା ଉଚିତ। ତେଲ ଲଗାଇବା, ମାଲିଶ, ଦର୍ପଣ, ଦନ୍ତଧାବନ, ସ୍ନାନ, ଭୋଜନ, ପାନ, ଗୀତ, ନୃତ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କ୍ରିୟା ନିୟମିତ ଓ ଉତ୍ସବ ଦିନରେ କରିବା ଉଚିତ। ବିଧିମତ ଅଗ୍ନିକୁଣ୍ଡ ତିଆରି କରି, କୁଶା ପିଛାଇ, ଜଳ ଛିଟି, ନିୟମିତ ଦ୍ରବ୍ୟ ରଖି, ଅଗ୍ନିପାଖ ଗଲାପରେ ଓଫରିଂ କରିବା ଉଚିତ। ମୋତେ ସୁନା ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଶଂଖ, ଚକ୍ର, ଗଦା, ପଦ୍ମଧାରୀ, ଚାରିହସ୍ତୀ, କମଳ ରେଶମ ଧାରିଥିବା ଦୟାମୟ ଭାବେ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ। ମୁକୁଟ, କଙ୍କଣ, କମରବନ୍ଧ, ଭୂଷଣ, ଶ୍ରୀବତ୍ସ ଚିହ୍ନ, କୌସ୍ତୁଭ ମଣି ଓ ଭୃଙ୍ଗାର ମାଳାରେ ଶୋଭିତ ଭାବେ ମୋତେ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ। ଯଜ୍ଞରେ ଦୂଧଘୃତ ଦ୍ୱାରା ହବି ଓ ଅଞ୍ଜଳି ଦେଇ, ପିତୃଦେବତାଙ୍କୁ ଘୃତ ଦାନ ଓ ମୋତେ ହବି ଦେବା ଉଚିତ। ପୂଜା ପରେ ସେବକମାନେ ଉପହାର ଦେଇ, ମୂଳମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ବ୍ରହ୍ମ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ। ଆଚମନୀୟ ଓ ପ୍ରସାଦ ଦେଇ, ଭିଷ୍ୱକ୍ସେନ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତି ଓ ତାପରେ ସୁଗନ୍ଧିତ ପାନ ଦେବା ଉଚିତ। ମୋର ଚରିତ୍ର ଗାଇବା, ନୃତ୍ୟ କରିବା, କଥା କହିବା ଓ ଶୁଣିବା ଦ୍ୱାରା କିଛି ସମୟ ପାଇଁ ସେ ମୋରେ ଲୀନ ହୁଏ। ଉଚ୍ଚ ଓ ନିମ୍ନ ଷ୍ଟୁତି, ପୁରାଣ ଓ ସାଧାରଣ ଭାଷାରେ ପ୍ରଶଂସା କରି ମୋତେ ‘ଦୟା କରନ୍ତୁ’ ବୋଲି ପ୍ରାର୍ଥନା କରି ଶିର ନମାଏ। ଶିର ମୋର ପାଦ ତଳେ ରଖି, ହାତ ଜୋଡି, ‘ହେ ପ୍ରଭୁ! ମୁଁ ମୃତ୍ୟୁସାଗରର ଭୟରେ ଶରଣ ନେଲି, ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ’ ବୋଲି ଅନୁରୋଧ କରେ। ପ୍ରସାଦ ମୋର ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିଲେ, ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ମୁଣ୍ଡରେ ଧରି, ପୂଜା ସମାପ୍ତ କରିବାକୁ ଚାହିଁଲେ, ଦୀପକୁ ନମସ୍କାର କରି, ପରମ ଆଲୋକକୁ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ। ଯେଉଁଠି ଏବଂ ଯେଉଁ ସମୟରେ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ପୂଜା ହୁଏ, ସେଠି ମୋତେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ, କାରଣ ମୁଁ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଓ ଆତ୍ମାରେ ବିରାଜିତ। ଏପରି ଭାବରେ ବେଦିକ ଓ ତାନ୍ତ୍ରିକ ମାର୍ଗରେ ଯିଏ ପୂଜା କରେ, ସେ ଦୁଇଟି ରୂପରେ ମୋରୁ ଚାହିତା ଫଳ ପାଏ। ମୋର ପ୍ରତିମା ସ୍ଥାପନା କରି, ଦୃଢ଼ ମନ୍ଦିର ତିଆରି କରି, ଉତ୍ସବ ଓ ପୂଜା ପାଇଁ ଫୁଲବାଗ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ। ଦିନେ ଦିନେ ଓ ବଡ଼ ଉତ୍ସବରେ ପୂଜା ଓ ଅନୁଷ୍ଠାନ ଲାଗି ଜମି, ଦୋକାନ, ସହର ଓ ଗ୍ରାମ ଉପହାର ଦେଇ, ମୋର ଧାମକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ। ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରି ତିନି ଲୋକରେ ଶାସନ ଲାଭ କରେ, ପୂଜା ଓ ଅନ୍ୟ କ୍ରିୟା ଦ୍ୱାରା ବ୍ରହ୍ମାଲୋକ ଏବଂ ତିନି ମାର୍ଗରେ ମୋ ସମତା ପାଏ। ଏକମାତ୍ର ଭକ୍ତି ଓ ଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ସେ ମୋତେ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ, ଏହିପରି ଯିଏ ପୂଜା କରେ, ସେ ଭକ୍ତିର ପଥ ପାଏ। କିନ୍ତୁ, ଯିଏ ଦେବତା କିମ୍ବା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପାଇଁ ଦିଆଯାଇଥିବା ବସ୍ତୁ ନିଜେ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟେ ନେଇଥିଲେ, ସେ ଦଶହଜାର ବର୍ଷ ଯାଏଁ ଗୋମୟ ଭୋଜନ କରିବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହୁଏ। କର୍ତ୍ତା, ସାର, ଅନୁମୋଦନକାରୀ ଓ ଅଞ୍ଚଳ ଭାଗୀ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ପୁନଃପୁନଃ ତାହାର ଫଳ ଭୋଗ କରନ୍ତି। ଏହିଭଳି ଉପଦେଶ ପରେ ଶୁକଦେବ କହିଲେ, “ଏକଦିନ ଏକାଦଶୀରେ ନନ୍ଦ ପ୍ରଭୁ ଉପବାସ କରି ଜନାର୍ଦନଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ। ଦ୍ୱାଦଶୀରେ ସେ କାଳିନ୍ଦୀ ନଦୀରେ ସ୍ନାନ ପାଇଁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଏକ ଅସୁର, ଯେଉଁଥି ଭାରୁଣଙ୍କ ଦୂତ, ତାଙ୍କୁ ଧରି ଭାରୁଣଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ନେଇଗଲା, କାରଣ ସେ ରାତିରେ ଜଳରେ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲେ, ଅସୁରୀ ସୀମା ଉଲ୍ଲଂଘନ କରିଥିଲେ। ଗୋପମାନେ ନନ୍ଦଙ୍କୁ ନ ଦେଖି, ‘କୃଷ୍ଣ! ରାମ!’ ବୋଲି ଚିତ୍କାର କଲେ। ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ, ନିଜ ପିତାକୁ ଭାରୁଣ ନେଇଗଲେ ବୁଝି, ତାଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରିବାକୁ ଗଲେ। ହୃଷୀକେଶଙ୍କୁ ଦେଖି, ଭାରୁଣ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସମ୍ମାନ ସହିତ ଅଭିନନ୍ଦନ କଲେ, ବିଶେଷ ପୂଜା କଲେ, ଓ ଏହି ଦିବ୍ୟ ଦର୍ଶନ ଉପଲକ୍ଷେ ଉଲ୍ଲାସ ପ୍ରକାଶ କଲେ।