ଏହି ଦିବ୍ୟ ଉପାଖ୍ୟାନରେ, ସୃଷ୍ଟିର ଆଦିକାଳରେ ବିଭିନ୍ନ ଦେବତାମାନେ ପ୍ରଭୁ ପୁରୁଷର ଦେହକୁ ଉଠାଇବା ପାଇଁ ଆଗେଇ ଆସିଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ସେମାନେ ଚେଷ୍ଟା କଲେ ମଧ୍ୟ ସେହି ମହାପୁରୁଷ ଉଠିପାରିଲେ ନାହିଁ। ଏହିପରି ଅସମର୍ଥ ହୋଇ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦେବତା ତାଙ୍କର ନିଜ ନିଜ ସ୍ଥାନକୁ ଫେରିଯାଇ, ପୁନିଥରେ ତାଙ୍କର ଅଂଶ ଦ୍ୱାରା ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଜାଗ୍ରତ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ। ପ୍ରଥମେ ଅଗ୍ନି ଦେବତା ବକ୍ତିର ରୂପରେ ମୁଁହରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ତଥାପି ପୁରୁଷ ଉଠିଲେ ନାହିଁ। ପରେ ବାୟୁ ଦେବତା ଘ୍ରାଣ ରୂପେ ନାକରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ତଥାପି କିଛି ହେଲା ନାହିଁ। ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦୃଷ୍ଟି ଭାବେ ଚକ୍ଷୁରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଦିଗ୍ଗୁଡିକ ଶ୍ରବଣ ଭାବେ କାନରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ତଥାପି ସେ ଉଠିଲେ ନାହିଁ। ଔଷଧି ଚର୍ମରେ, ଜଳ ଶୁକ୍ର ଭାବେ ଜନନେନ୍ଦ୍ରିୟରେ, ମୃତ୍ୟୁ ଅପାନ ଭାବେ ଗୁଦେ, ଇନ୍ଦ୍ର ଶକ୍ତି ଭାବେ ହସ୍ତରେ, ବିଷ୍ଣୁ ଚଳନ ଭାବେ ପାଦରେ, ନଦୀମାନେ ରକ୍ତ ଭାବେ ନାଡୀରେ, ସମୁଦ୍ର ଭୁକ୍ତିପିପାସା ଭାବେ ମଧ୍ୟରେ, ଚନ୍ଦ୍ର ମନ ଭାବେ ହୃଦୟରେ, ବ୍ରହ୍ମା ବୁଦ୍ଧି ଭାବେ ହୃଦୟରେ, ଓ ରୁଦ୍ର ଅହଂକାର ଭାବେ ହୃଦୟରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ—ତଥାପି ଏହି ବିଶ୍ୱପୁରୁଷ ଉଠିଲେ ନାହିଁ। ଶେଷରେ, ଯେତେବେଳେ ଅନ୍ତର୍ୟାମୀ, କ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞ ଚେତନା ସହିତ ହୃଦୟରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ସେତେବେଳେ ସେ ମହାପୁରୁଷ ଜଳରୁ ଉଠିଲେ। ଏହା ଏଭଳି, ଯେପରି ଜଣେ ସୁପ୍ତ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ଦେହରେ ପ୍ରାଣ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ, ମନ, ବୁଦ୍ଧି ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସେମାନେ ପ୍ରାଣଶକ୍ତି ବିନା ଜାଗିପାରନ୍ତି ନାହିଁ। ଏହି ଉଦାହରଣ ଦ୍ୱାରା, ଯୋଗରେ ନିମଗ୍ନ ମନ ଦ୍ୱାରା ଭକ୍ତି, ବୈରାଗ୍ୟ ଓ ଜ୍ଞାନ ସାହାଯ୍ୟରେ ମନୁଷ୍ୟ ନିଜ ଅନ୍ତର୍ୟାମୀକୁ ଅନ୍ତର୍ନିହିତ ଭାବେ ଅନୁଭବ କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ଭାବରେ ଶୁକଦେବ ଗୋସ୍ୱାମୀ କହିଲେ: ଗୋବର୍ଧନ ପର୍ବତ ଉଠାଇ, ବ୍ରଜବାସୀମାନେ ଭୟଙ୍କର ବର୍ଷାରୁ ରକ୍ଷିତ ହେବା ପରେ, ସୁରଭି ଗାଈ ଓ ଇନ୍ଦ୍ର ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ପାଖକୁ ଗୋଲୋକରେ ଆସିଲେ। ଇନ୍ଦ୍ର, ନିଜ ଅପରାଧରେ ଲଜ୍ଜିତ ହୋଇ, ତାଙ୍କର ଦୀପ୍ତିମାନ ମୁକୁଟ ଦ୍ୱାରା କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଚରଣ ସ୍ପର୍ଶ କଲେ। କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଅପାର ଶକ୍ତି ଦେଖି ଏବଂ ଶୁଣି, ତିନି ଲୋକର ଶାସକ ଭାବରେ ତାଙ୍କର ଅଭିମାନ ଭଙ୍ଗ ହୋଇଗଲା, ଏବଂ ହାତ ଜୋଡି କଥା କହିଲେ। ଇନ୍ଦ୍ର କହିଲେ: “ପ୍ରଭୁ, ଆପଣଙ୍କର ନିବାସ ସତ୍ତାମୟ, ଶାନ୍ତ, ତପସ୍ଵୀ, ରଜ-ତମ ରହିତ। ମାୟା ଦ୍ୱାରା ଗଠିତ ଗୁଣମାଳା ଆପଣଙ୍କୁ ବାନ୍ଧିପାରେ ନାହିଁ, ଆପଣଙ୍କର କୌଣସି ଆସକ୍ତି ନାହିଁ। ତେଣୁ ଅଜ୍ଞାନରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଲୋଭ, ଇତ୍ୟାଦି କାରଣ କିମ୍ବା ମୋତେ ଆପଣଙ୍କୁ କିପରି ସ୍ପର୍ଶ କରିପାରିବ? ତଥାପି, ଧର୍ମର ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଓ ଦୁଷ୍ଟମାନେ ଦମନ ପାଇଁ ଆପଣ ଦଣ୍ଡ ଧରିଥାନ୍ତି। ଆପଣ ସମସ୍ତ ଜଗତର ପିତା, ଗୁରୁ, ଶାସକ, ଅଦ୍ୱିତୀୟ କାଳ, ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ଦଣ୍ଡ ଧରିଥିବା। ସମସ୍ତଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ଆପଣ ନିଜ ନିଜ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ଆତ୍ମ-ଶ୍ରେଷ୍ଠତା ବୋଧର ଅଭିମାନ ଭଙ୍ଗ କରନ୍ତି। ମୋ ପରି ଯେଉଁମାନେ ଆପଣଙ୍କ ଆଜ୍ଞାକୁ ଅବହେଳା କରି, ନିଜକୁ ଲୋକପାଳ ଭାବିଥାନ୍ତି, ସମୟ ଆସିଲେ ତାଙ୍କର ଅଭିମାନ ଭଙ୍ଗ ହୁଏ ଓ ସତ୍ପଥ ଛାଡ଼ି ଅସମ୍ମାନ ଦେଖାନ୍ତି; ଦୁଷ୍ଟମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଆପଣଙ୍କ ଶିକ୍ଷା ଫଳଦାୟକ। ଏହିପରି, ମୋର ଅବିବେକ ଓ ଶକ୍ତି ଅଭିମାନରୁ ହୋଇଥିବା ଅପରାଧକୁ ମାନ୍ୟ କରନ୍ତୁ, ପ୍ରଭୁ। ଏପରି ଅନୁଚିତ ଚିନ୍ତା ଆଉ କେବେ ମୋ ମନରେ ଆସୁନାହିଁ। ଆପଣଙ୍କ ଏହି ଅବତାର ପୃଥିବୀର ଭାର ହ୍ରାସ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜାମାନଙ୍କ ବିନାଶ, ଓ ଆପଣଙ୍କ ପଦାନୁଗତ ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ। ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ, ପରମ ପୁରୁଷ, ମହାଆତ୍ମା, ବାସୁଦେବ, କୃଷ୍ଣ, ସାତ୍ୱତଙ୍କ ନାୟକଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରେ। ଚିତ୍ତାନନ୍ଦ ଦେହଧାରୀ, ସର୍ବବ୍ୟାପୀ, ସମସ୍ତଙ୍କ ମୂଳ, ସମସ୍ତ ଜୀବଙ୍କ ଆତ୍ମା—ଆପଣଙ୍କୁ ନମନ। ମୁଁ ଅଭିମାନ ଓ କ୍ରୋଧରେ ଗୋକୁଳ ଉପରେ ବିପଦ ଆଣିଥିଲି, ଯେଉଁଠାରେ ଯଜ୍ଞ ବିଘ୍ନ ହୋଇଥିଲା। ଆପଣଙ୍କ କୃପାରେ ମୋ ଅଭିମାନ ଦୂର ହେଲା, ଅନର୍ଥ ଚେଷ୍ଟା ନଶ୍ଟ ହେଲା; ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ଶରଣ ନେଲି।” ଏପରି ମାଘବାନ୍ଙ୍କ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରିବା ପରେ, ଭଗବାନ କୃଷ୍ଣ ହସି ଗମ୍ଭୀର କଣ୍ଠରେ କହିଲେ: “ମାଘବାନ୍, ତୁମର ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ମୁଁ ତୁମର ଯଜ୍ଞ ଭଙ୍ଗ କଲି, ଯେଉଁଠାରେ ତୁମେ ମୋତେ ସ୍ମରଣ କର, ଇନ୍ଦ୍ରତ୍ୱର ଅଭିମାନରେ ମତ୍ତ ହେଇନପାର। ଧନ-ଶକ୍ତିର ଅଭିମାନରେ ଅନ୍ଧ ହେଲେ, ମୁଁ ଆବଶ୍ୟକ ପଡ଼ିଲେ ତାଙ୍କର ଶ୍ରୀ ନଶ୍ଟ କରେ, ତାଙ୍କୁ ଦୟା କରିବା ପାଇଁ। ଏବେ ତୁମେ ତୁମର କର୍ତ୍ତବ୍ୟରେ ରୁହ, ଅଭିମାନ ଛାଡ଼ି ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟରେ ନିମଗ୍ନ ରୁହ।" ତାପରେ, ସୁରଭି ଗାଈ ତାଙ୍କ ସନ୍ତାନମାନେ ସହିତ ଗୋପବେଶୀ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସି, ଭାବଗମ୍ଭୀରେ ପ୍ରଣାମ କଲେ। ସୁରଭି କହିଲେ: “କୃଷ୍ଣ, କୃଷ୍ଣ, ମହାଯୋଗୀ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ଆତ୍ମା, ମୂଳ; ଆମେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପ୍ରେରଣାରେ ଆପଣଙ୍କୁ ଇନ୍ଦ୍ର ଭାବେ ଅଭିଷେକ କରିବାକୁ ଆସିଛୁ। ଗୋ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଦେବତା ଓ ଧର୍ମିକମାନଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ଆପଣ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ। ଆମ ପ୍ରଧାନ ଦେବତା ଆପଣ, ଇନ୍ଦ୍ର ନୁହଁନ୍ତି।" ଏଭଳି କହି, ସୁରଭି ନିଜ ଦୁଧ ଦ୍ୱାରା ଏବଂ ଏୟାରାବତ ହାତୀ ଦ୍ୱାରା ଆଣା ଦିବ୍ୟ ଗଙ୍ଗାଜଳରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ସ୍ନାନ କରାଇଲେ। ଇନ୍ଦ୍ର, ଦେବମାନ୍ୟ ଋଷିମାନେ, ଦେବମାତାମାନେ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ଦଶାର୍ହବଂଶୀ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ‘ଗୋବିନ୍ଦ’ ଭାବରେ ଅଭିଷେକ କଲେ। ତୁମ୍ବୁରୁ, ନାରଦ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଗାନ୍ଧର୍ବ, ବିଦ୍ୟାଧର, ସିଦ୍ଧ, ଚାରଣମାନେ ଆସି ହରିଙ୍କ ଯଶ ଗାଇଲେ, ଦିବ୍ୟ ନାରୀମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ନୃତ୍ୟ କଲେ। ଦେବସେନାପତିମାନେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ, ଫୁଲର ବୃଷ୍ଟି କଲେ, ତିନି ଲୋକ ଆନନ୍ଦରେ ପୁର୍ଣ୍ଣ ହେଲା, ଗାଈମାନେ ବହୁ ଦୁଧ ଦେଲେ। ନଦୀ ଓ ଗଛମାନେ ମଧୁ ଝରାଇଲେ, ଧାନ-ଔଷଧି ଚାଷ ଛାଡ଼ି ଉଗିଲା, ପାହାଡ଼ମାନେ ମୂଲ୍ୟବାନ ରତ୍ନ ଦେଲେ। ଏହି ଅଭିଷେକ ସମୟରେ, କୃର ଜନ୍ମର ଜୀବମାନେ ମଧ୍ୟ ଶତ୍ରୁତା ଛାଡ଼ି ଶାନ୍ତ ହେଲେ। ଏଭଳି ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କୁ ଅଭିଷେକ କରି, ଗୋ, ଗୋପମାନଙ୍କ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ଇନ୍ଦ୍ର ଦେବତାମାନେ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ତାଙ୍କର ଆଜ୍ଞା ନେଇ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଫେରିଗଲେ।