ଏହିପରି ଏକ ଦିନ, ସୃଷ୍ଟିର ଆରମ୍ଭରେ ତୀବ୍ର ଭୋକ ଓ ତୃଷ୍ଣା ଉଦ୍ଭବ ହେଲା। ସମୁଦ୍ର ଏହି ଭୋକ ଓ ତୃଷ୍ଣାର ଆଶ୍ରୟସ୍ଥଳ ହେଲା। ପରେ, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାଙ୍କ ହୃଦୟ ଦ୍ୱିଧା ହେଲା, ଏବଂ ଏହି ହୃଦୟରୁ ମନ ଉଦ୍ଭବ ହେଲା। ମନରୁ ଚନ୍ଦ୍ରମା, ବୁଦ୍ଧିରୁ ବାଣୀର ଅଧିପତି, ଅହଂକାରରୁ ରୁଦ୍ର, ଚେତନାରୁ ଅନ୍ତର୍ୟାମୀ ସୃଷ୍ଟି ହେଲେ। ଏହି ସମସ୍ତ ଦେବତା ଉଦ୍ଭବ ହେଲେ, କିନ୍ତୁ ସେମାନେ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାଙ୍କୁ ଉଠାଇପାରିଲେ ନାହିଁ। ଏହା ପରେ ସେମାନେ ପୁନି-ପୁନି ନିଜ-ନିଜ ଅଂଗରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜଣେ ଏକ-ଏକ କ୍ରମରେ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାଙ୍କୁ ଉଠାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ। ଅଗ୍ନି ମୁଁହରେ ବାଣୀ ଭାବେ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ବାୟୁ ନାକରେ ଘ୍ରାଣ ଭାବେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଆଖିରେ ଦୃଷ୍ଟି ଭାବେ, ଦିଗ୍ଗୁଡ଼ିକ କାନରେ ଶ୍ରବଣ ଭାବେ, ଔଷଧି ଚର୍ମରେ ଲୋମ ସହିତ, ଜଳ ଲିଙ୍ଗରେ ବୀର୍ୟ ସହିତ, ମୃତ୍ୟୁ ଗୁଦରେ ଅପାନ ସହିତ, ଇନ୍ଦ୍ର ହାତରେ ଶକ୍ତି ସହିତ, ବିଷ୍ଣୁ ପାଉଁରେ ଚଳନ ସହିତ, ନଦୀ ନାଡ଼ୀରେ ରକ୍ତ ସହିତ, ସମୁଦ୍ର ଉଦରରେ ଭୋକ ଓ ତୃଷ୍ଣା ସହିତ, ଚନ୍ଦ୍ରମା ହୃଦୟରେ ମନ ସହିତ, ବ୍ରହ୍ମା ବୁଦ୍ଧି ସହିତ ହୃଦୟରେ, ରୁଦ୍ର ଅହଂକାର ସହିତ ହୃଦୟରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ—ତଥାପି ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଉଠିଲେ ନାହିଁ। ଶେଷରେ, ଅନ୍ତର୍ୟାମୀ ଅର୍ଥାତ୍ ଛେତ୍ରଜ୍ଞ ଚେତନା ସହିତ ହୃଦୟରେ ପ୍ରବେଶ କରିଲେ, ତେବେ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଜଳରୁ ଉଠିଲେ। ଯେପରି ଏକ ନିଦ୍ରାସ୍ଥ ମଣିଷର ଶରୀରରେ ପ୍ରାଣ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ, ମନ, ବୁଦ୍ଧି ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ଚେତନା ବିହୀନ ଥାଏ, ଏହିପରି ଅନ୍ତର୍ୟାମୀ ଚେତନା ଛଡ଼ି ଅନ୍ୟ କିଛି ଉଠାଇପାରେ ନାହିଁ। ଏହି ଉପମା ଦ୍ୱାରା ଶୁକଦେବ ମୁନି କହିଲେ—ଯେଉଁମାନେ ଯୋଗରେ ମନ ଲଗାନ୍ତି, ସେମାନେ ଭକ୍ତି, ବୈରାଗ୍ୟ ଓ ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ନିଜ ଅନ୍ତର୍ୟାମୀକୁ ଅନ୍ତଃସ୍ଥଳରେ ବିଚାର କରିବା ଉଚିତ। ଏହିପରି ଏକ ଦିନ, ଗୋବର୍ଧନ ପର୍ବତ ଉଠାଇ ଉପବ୍ରଜବାସୀଙ୍କୁ ବର୍ଷାରୁ ରକ୍ଷା କରିଥିବାବେଳେ, ସୁରଭି ଓ ଇନ୍ଦ୍ର କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଗୋଲୋକରେ ଦେଖିବାକୁ ଆସିଲେ। ଇନ୍ଦ୍ର ନିଜ ଅପରାଧରେ ଲଜ୍ଜିତ ହୋଇ, ଗୁପ୍ତରେ ଆସି, ତାଙ୍କର ତିଜୁରା ମୁଣ୍ଡ ଦ୍ୱାରା କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଚରଣ ସ୍ପର୍ଶ କଲେ। କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଅପାର ଶକ୍ତି ଦେଖି ଏବଂ ଶୁଣି, ତିନି ଲୋକର ଅଧିପତି ଭାବର ଅଭିମାନ ଭଙ୍ଗ ହୋଇ, ଇନ୍ଦ୍ର ହାତ ଯୋଡ଼ି କହିଲେ— “ପ୍ରଭୁ, ଆପଣଙ୍କର ଧାମ ଶୁଦ୍ଧ ଅସ୍ତିତ୍ୱର, ଶାନ୍ତ, ତପସ୍ଵୀ, ରଜ ଓ ତମସ ରହିତ। ମାୟାର ଗୁଣ ଆପଣଙ୍କୁ ବାନ୍ଧିପାରେ ନାହିଁ, ଆପଣଙ୍କୁ କୌଣସି ଆସକ୍ତି ନାହିଁ। ତେବେ ଲୋଭ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅବିଦ୍ୟାଜନିତ କାରଣ କିପରି ଆସିପାରିବ? ତଥାପି, ଧର୍ମର ରକ୍ଷା ଓ ଦୁଷ୍ଟଙ୍କ ନିଗ୍ରହ ପାଇଁ ଆପଣ ଦଣ୍ଡ ଧାରଣ କରନ୍ତି। ଆପଣ ସମସ୍ତ ଜଗତର ପିତା, ଗୁରୁ, ଶାସକ, ଅତୀତ କାଳ, ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ଦଣ୍ଡ ଧାରଣ କରିଥିବା। ଆପଣ ନିଜ ଅଂଶରେ ଅବତରଣ କରି, ନିଜକୁ ଜଗତ୍ପତି ଭାବିଥିବାମାନେଙ୍କର ଅଭିମାନ ଭଙ୍ଗ କରନ୍ତି। ମୋ ପରି ଯେଉଁମାନେ ଆପଣଙ୍କ ଆଜ୍ଞାକୁ ଅବହେଳା କରନ୍ତି, ଏବଂ ନିଜକୁ ଜଗତ୍ପତି ଭାବନ୍ତି, ସେମାନେ ଯେତେବେଳେ ଆପଣଙ୍କୁ ଦେଖନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ତାଙ୍କର ଅଭିମାନ ଖଣ୍ଡିତ ହୁଏ ଓ ସେମାନେ ଧର୍ମପଥ ଛାଡ଼ି ଅସମ୍ମାନ ଦେଇ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି; ଆପଣଙ୍କ ଉପଦେଶ ଦୁଷ୍ଟଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ। ଏହିପରି, ମୋର ଅବିଦ୍ୟା ଓ ଶକ୍ତି ଭାବର ଅଭିମାନରୁ ହୋଇଥିବା ଅପରାଧକୁ ମାଫ କରନ୍ତୁ, ନାଥ, ମୋର ମନ ଭ୍ରମିତ ହୋଇଥିଲା; ଏପରି ଅଚିତ୍ତ ଚିନ୍ତା ପୁଣି ମୋରେ ଆସୁନାହିଁ। ଏହି ଅବତାର ଭୂମିର ଭାର ହ୍ରାସ ପାଇଁ, ଅସୁର ଦଳ ନାଶ ଓ ଭକ୍ତମାନଙ୍କର ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ। ଓ ପୁରୁଷୋत्तମ, ମହାତ୍ମନ, ଭଗବନ୍, ବାସୁଦେବ, କୃଷ୍ଣ, ସାତ୍ୱତଙ୍କ ନାଥ, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଜ୍ଞାନମୟ ଦେହଧାରୀ, ସର୍ବବ୍ୟାପୀ, ସମସ୍ତଙ୍କ ମୂଳ, ସମସ୍ତ ଜୀବର ଆତ୍ମା, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ମୁଁ ଅଭିମାନ ଓ କ୍ରୋଧରେ ଏହି ଗୋକୁଳକୁ ବିନାଶ କରିବାକୁ ବାଦଳ ଓ ପବନ ଆଣିଥିଲି, ଯେତେବେଳେ ଯଜ୍ଞ ବାଧା ପାଇଥିଲା। ଆପଣଙ୍କ କୃପାରେ ମୋର ଅଭିମାନ ଚଳିଗଲା, ମୋର ଅନର୍ଥ ପ୍ରୟାସ ନାଶ ହେଲା; ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ଶରଣ ନେଲି।” ଏହିପରି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଶୁଣି, ଶୁକଦେବ କହିଲେ—ଭଗବାନ୍ କୃଷ୍ଣ ହସି, ଗଭୀର ମେଘର ଧ୍ୱନି ସମାନ କଣ୍ଠରେ କହିଲେ, “ମଘବନ୍, ତୁମର ଯଜ୍ଞ ଭଙ୍ଗ କରି, ତୁମକୁ କୃପା କରିଛି, ଯେଉଁଠି ତୁମେ ମୋତେ ସ୍ମରଣ କରିବ, ଇନ୍ଦ୍ରତ୍ୱର ଅଭିମାନରେ ମତିଭ୍ରମ ହେବ ନାହିଁ। ଧନ ଓ ପଦର ଅଭିମାନରେ ଅନ୍ଧ ହେଲେ, ଦଣ୍ଡଧାରୀଙ୍କୁ ଦେଖିପାରନ୍ତି ନାହିଁ; ମୁଁ ଯେତେବେଳେ କୃପା କରିବାକୁ ଚାହେଁ, ସେମାନଙ୍କର ଶ୍ରୀ ହରଣ କରେ। ଏବେ ଯାଅ, ଶକ୍ର, ମଙ୍ଗଳ ହେଉ। ମୋର ଉପଦେଶ ଅନୁସରଣ କର; ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟରେ ଅଭିମାନ ଛାଡ଼ି ବ୍ୟସ୍ତ ରୁହ।” ତା’ପରେ, ଚିନ୍ତାଶୀଳା ସୁରଭି ନିଜ ଶିଶୁମାନେ ସହିତ ଗୋପାଳ ରୂପୀ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସି, ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ପ୍ରଣାମ କଲେ। ସେ କହିଲେ, “କୃଷ୍ଣ, କୃଷ୍ଣ, ମହାଯୋଗୀ, ବିଶ୍ୱର ଆତ୍ମା, ସମସ୍ତଙ୍କ ମୂଳ, ଆମେ ତୁମରେ ରକ୍ଷିତ; ତୁମେ ଅବିଘାତ। ଆମ ପ୍ରଧାନ ଦେବତା ତୁମେ, ଇନ୍ଦ୍ର ନୁହଁ; ଗୋ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଦେବତା ଓ ସାଧୁମାନଙ୍କର ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ତୁମେ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ। ଆମେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପ୍ରେରଣାରେ ତୁମକୁ ଇନ୍ଦ୍ର ଭାବେ ଅଭିଷେକ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ, ବିଶ୍ୱର ଆତ୍ମା, ତୁମେ ଭୂମିର ଭାର ହ୍ରାସ ପାଇଁ ଅବତରିଛ।” ଏପରି କହି, ସୁରଭି ନିଜ ଦୁଧ ଓ ଏୟାରାବତ ହାତୀ ଦ୍ୱାରା ଆଣିଥିବା ସ୍ୱର୍ଗୀୟ ଗଙ୍ଗାଜଳ ଦ୍ୱାରା କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ସ୍ନାନ କରାଇଲେ। ଇନ୍ଦ୍ର, ଦେବମୁନିମାନେ ଓ ଦେବମାତାମାନେ ଦଶାର୍ହବଂଶୀ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ 'ଗୋବିନ୍ଦ' ଭାବେ ଅଭିଷେକ କଲେ। ତୁମ୍ବୁରୁ, ନାରଦ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଗାନ୍ଧର୍ବ, ବିଦ୍ୟାଧର, ସିଦ୍ଧ, ଚାରଣମାନେ ହରିଙ୍କ ଯଶଗାନ କଲେ; ଦେବକନ୍ୟାମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ନୃତ୍ୟ କଲେ। ଦେବସେନାପତିମାନେ ସ୍ତୁତି କଲେ, ଫୁଲର ବୃଷ୍ଟି ହେଲା; ତିନି ଲୋକ ଆନନ୍ଦରେ ଭରିଗଲା; ଗାଈମାନେ ଦୁଧର ଧାରା ଦେଲେ। ନଦୀ, ବୃକ୍ଷ ମଧୁ ବହାଇଲେ; ଧାନ ଓ ଔଷଧ ଚାଷ ଛଡ଼ି ବୃଦ୍ଧି ପେଲା; ପାହାଡ଼ ମୂଲ୍ୟବାନ ରତ୍ନ ଦେଲେ।