ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ସୃଷ୍ଟିର ଆଦିକାଳରେ, ଗନ୍ଧ ଇନ୍ଦ୍ରିୟରୁ ବାୟୁ ଉଦ୍ଭବିତ ହେଲା; ଏହା ପରେ ଚକ୍ଷୁ ତିଆରି ହେଲା, ଯାହାରୁ ଦୃଷ୍ଟି ଆସିଲା; ଏହାରୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଜନ୍ମିଲେ। ପୁଣି କାନ ତିଆରି ହେଲା, ଯାହାରୁ ଶ୍ରବଣ ଉଦ୍ଭବିତ ହେଲା; ଏହାଠାରୁ ଦିଗ୍ଗୁଡିକ ଉଦ୍ଭବିତ ହେଲେ। ବିରାଟ ପୁରୁଷଙ୍କର ଚର୍ମ ଖୋଲିଗଲା, ଯାଁଠାରୁ ଲୋମ, ଶରୀର ଲୋମ ଓ ଏହା ସହ ଉଦ୍ଭବିତ ହେଲା; ପରେ ଉଦ୍ଭିଦଗୁଡିକ ଆସିଲା, ତାପରେ ଜନନେନ୍ଦ୍ରିୟ ତିଆରି ହେଲା। ବୀର୍ୟରୁ ଜଳ ଉଦ୍ଭବିତ ହେଲା; ପରେ ଗୁଦ୍ଦ ତିଆରି ହେଲା ଓ ଖୋଲିଗଲା। ଗୁଦ୍ଦରୁ ଅପାନ ବାୟୁ ଉଦ୍ଭବିତ ହେଲା, ଏବଂ ଏହିଠାରୁ ମୃତ୍ୟୁ, ଯାହା ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିର ଭୟ। ହାତ ତିଆରି ହେଲା ଓ ଖୋଲିଗଲା; ଏଠାରୁ ଶକ୍ତି ଉଦ୍ଭବିତ ହେଲା, ଏବଂ ଏହିଠାରୁ ଇନ୍ଦ୍ର ଜନ୍ମିଲେ। ପାଦ ତିଆରି ହେଲା ଓ ଖୋଲିଗଲା; ଏଠାରୁ ଗତି ଉଦ୍ଭବିତ ହେଲା, ଏବଂ ଏହିଠାରୁ ବିଷ୍ଣୁ ଜନ୍ମିଲେ। ତାଙ୍କର ଶିରା ଖୋଲିଗଲା, ଏଠାରୁ ରକ୍ତ ପୂରିତ ହେଲା; ଏହିଠାରୁ ନଦୀମାନେ ଉଦ୍ଭବିତ ହେଲେ, ଏବଂ ଉଦର ଖୋଲିଗଲା। ଏହା ପରେ ଭୂକ୍ଷା ଓ ତୃଷ୍ଣା ଉଦ୍ଭବିତ ହେଲା; ସମୁଦ୍ର ଏହାର ଆଶ୍ରୟ ହେଲା। ପୁଣି ହୃଦୟ ଖୋଲିଗଲା, ଏଠାରୁ ମନ ଉଦ୍ଭବିତ ହେଲା। ମନରୁ ଚନ୍ଦ୍ର ଜନ୍ମିଲେ; ବୁଦ୍ଧିରୁ ବାଣୀର ଅଧିପତି ଉଦ୍ଭବିତ ହେଲେ। ଅହଂକାରରୁ ରୁଦ୍ର ଉଦ୍ଭବିତ ହେଲେ, ଚେତନାରୁ ଅନ୍ତର୍ୟାମୀ ଉଦ୍ଭବିତ ହେଲେ। ଏହି ସମସ୍ତ ଦେବତା ଉଦ୍ଭବିତ ହେଲେ, କିନ୍ତୁ ସେମାନେ ବିରାଟ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଉଠାଇପାରିଲେ ନାହିଁ। ସେମାନେ ପୁନି ପୁନି ନିଜ ନିଜ ସ୍ଥାନରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଏବଂ ଅଳଗା ଅଳଗା ଭାବରେ ତାଙ୍କୁ ଜଗାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ। ଅଗ୍ନି ମୁଖରେ ବାଣୀ ଭାବେ ପ୍ରବେଶ କଲେ, କିନ୍ତୁ ବିରାଟ ପୁରୁଷ ଉଠିଲେ ନାହିଁ। ବାୟୁ ନାସିକାରେ ଗନ୍ଧ ଭାବେ ପ୍ରବେଶ କଲେ, କିନ୍ତୁ ବିରାଟ ପୁରୁଷ ଉଠିଲେ ନାହିଁ। ସୂର୍ଯ୍ୟ ଚକ୍ଷୁରେ ଦୃଷ୍ଟି ଭାବେ, ଦିଗ୍ଗୁଡିକ କାନରେ ଶ୍ରବଣ ଭାବେ, ଉଦ୍ଭିଦ ଚର୍ମରେ ଲୋମ ସହିତ, ଜଳ ଜନନେନ୍ଦ୍ରିୟରେ ବୀର୍ୟ ସହିତ, ମୃତ୍ୟୁ ଗୁଦରେ ଅପାନ ସହିତ, ଇନ୍ଦ୍ର ହାତରେ ଶକ୍ତି ସହିତ, ବିଷ୍ଣୁ ପାଦରେ ଗତି ସହିତ, ନଦୀ ଶିରାରେ ରକ୍ତ ସହିତ, ସମୁଦ୍ର ଉଦରରେ ଭୂକ୍ଷା ତୃଷ୍ଣା ସହିତ, ଚନ୍ଦ୍ର ହୃଦୟରେ ମନ ସହିତ, ବ୍ରହ୍ମା ହୃଦୟରେ ବୁଦ୍ଧି ସହିତ, ରୁଦ୍ର ହୃଦୟରେ ଅହଂକାର ସହିତ ପ୍ରବେଶ କଲେ, କିନ୍ତୁ ବିରାଟ ପୁରୁଷ ଉଠିଲେ ନାହିଁ। ଶେଷରେ, ଅନ୍ତର୍ୟାମୀ, ଯିଏ କ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞ ଭାବେ ଚେତନା ସହିତ ହୃଦୟରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ସେତେବେଳେ ବିରାଟ ପୁରୁଷ ଜଳରୁ ଉଠିଲେ। ଯେପରି, ଘୁମାନ୍ତି ଲୋକଙ୍କର ପ୍ରାଣ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ, ମନ, ବୁଦ୍ଧି ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଜଗାଇପାରିନଥିବା ସମୟରେ ତାଙ୍କର ଜୀବନ ଶକ୍ତି ନାହିଁ ହେଲେ ଜାଗେନି, ସେପରି ଯୋଗ ଅଭ୍ୟାସରେ ମନକୁ ଏହି ଅନ୍ତର୍ୟାମୀକୁ ଚିନିବା ଓ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଦ୍ୱାରା ଏହି ଗୁପ୍ତ ଆତ୍ମାକୁ ଅନ୍ତରେ ଅନୁଭବ କରିବା ଉଚିତ। ଏହିପରି ଦିବ୍ୟ ବିବେଚନା ପରେ, ଏକ ଅନ୍ୟ ଦିନ ଶୁକଦେବ ଗୋସ୍ୱାମୀ କହିଲେ: ଯେତେବେଳେ ଗୋବର୍ଧନ ପାହାଡ଼କୁ ଉଠାଇ ଉପରେ ଧରି ଭୃଜବାସୀଙ୍କୁ ବର୍ଷାରୁ ରକ୍ଷା କଲେ, ସେତେବେଳେ ସୁରଭି ଓ ଇନ୍ଦ୍ର କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଗୋଲୋକରେ ଦର୍ଶନ କରିବାକୁ ଆସିଲେ। ଗୁପ୍ତ ଭାବରେ ଆସି, ନିଜ ଅପରାଧ ପାଇଁ ଲଜ୍ଜିତ ହୋଇ, ଇନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ ରବି ସମାନ ଦ୍ୱିପ୍ରଭାମୟ ମକୁଟ୍ ସହିତ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଚରଣ ଛୁଇଲେ। କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଅପାର ଶକ୍ତି ଦେଖି ଓ ଶୁଣି, ତିନି ଲୋକର ଅଧିପତି ଭାବର ଅହଂକାର ଭଙ୍ଗ ହେବା ପରେ, ଇନ୍ଦ୍ର ହାତ ଜୋଡି କଥା କହିଲେ। ଇନ୍ଦ୍ର କହିଲେ: "ପ୍ରଭୁ, ଆପଣଙ୍କର ନିବାସ ଶୁଦ୍ଧ ସତ୍ତାର, ଶାନ୍ତ, ତପସ୍ୟାର, ରାଗ ଓ ତମ ରହିତ। ମାୟାର ଗୁଣର ଏହି ପ୍ରବାହ ଆପଣଙ୍କୁ ବାନ୍ଧି ପାରେ ନାହିଁ, ନାହିଁ କୌଣସି ଆସକ୍ତି। ତେଣୁ ଅବିଦ୍ୟାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଲୋଭ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କାରଣ କିପରି ଆପଣଙ୍କୁ ଛୁଇଁପାରିବ? ତଥାପି, ଧର୍ମର ରକ୍ଷା ଓ ଦୁଷ୍ଟଙ୍କ ନିଗ୍ରହ ପାଇଁ ଭଗବାନ୍ ଦଣ୍ଡ ଧରନ୍ତି। ଆପଣ ସମସ୍ତ ଜଗତର ପିତା, ଆଚାର୍ୟ, ଶାସକ, ଅତିତର୍ଣ୍ଣ କାଳ, ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ଦଣ୍ଡ ଧରିଥିବା। ସମସ୍ତଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ନିଜ ଚୟିତ ରୂପରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି, ଏହି ଜଗତର ଅଧିପତି ଭାବର ଅହଂକାର ଭଙ୍ଗ କରନ୍ତି।" "ମୋ ପରି ଯେଉଁମାନେ ଆପଣଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଅବହେଳା କରି ନିଜକୁ ଜଗତର ଅଧିପତି ଭାବେ ଭାବନ୍ତି, ସମୟ ଆସିଲେ ଆପଣଙ୍କ ଦର୍ଶନ କରି ତାଙ୍କର ଅହଂକାର ଖସିଯାଏ, ସଦ୍ମାର୍ଗ ତ୍ୟାଗ କରି ଅସଦାଚରଣ କରନ୍ତି; ଏପରି ଦୁଷ୍ଟଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଆପଣଙ୍କ ଉପଦେଶ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ। ଏହିପରି, ପ୍ରଭୁ, ଅଜ୍ଞାନ ଓ ଶକ୍ତି ଅଭିମାନରୁ ହୋଇଥିବା ମୋର ଅପରାଧକୁ କ୍ଷମା କରନ୍ତୁ। ପ୍ରଭୁ, ମୋର ମନ ମୋହିତ ହୋଇଥିଲା; ଏପରି ଅଯୋଗ୍ୟ ଭାବ କେବେ ମୋତେ ଆସୁନାହିଁ।" "ଏହି ଅବତାର ହେଉଛନ୍ତି, ହେ ଅଧୋକ୍ଷଜ, ପୃଥିବୀର ଭାର ହରଣ ପାଇଁ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜାମାନେ ଦ୍ୱାରା ହୋଇଥିବା; ସେନାମାନେ ନାଶ ପାଇଁ ଓ ଭକ୍ତମାନେ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ। ହେ ପୁଣ୍ୟସ୍ଳୋକ, ପରମ ପୁରୁଷ, ମହାତ୍ମା, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ଭାସୁଦେବ, କୃଷ୍ଣ, ସାତ୍ୱତଙ୍କ ନାଥଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଯେଉଁଠାରେ ଇଚ୍ଛାରେ ଦେହ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ଶୁଦ୍ଧ ଜ୍ଞାନ ରୂପୀ, ବ୍ୟାପକ, ସମସ୍ତଙ୍କ ମୂଳ, ସମସ୍ତ ଜୀବର ଆତ୍ମା, ସେହି ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।" "ମୁଁ ଅଭିମାନ ଓ ତୀବ୍ର କ୍ରୋଧ ଦ୍ୱାରା, ଏହି ଗୋପଗ୍ରାମକୁ ବିନାଶ କରିବାକୁ ବାଦଳ ଓ ବାୟୁ ଦ୍ୱାରା ଚେଷ୍ଟା କରିଥିଲି, ଯେଉଁଠାରେ ଯଜ୍ଞ ବିଘ୍ନିତ ହୋଇଥିଲା। ଆପଣଙ୍କ ଦୟାରେ ମୋ ଅଭିମାନ ଶମିତ ହୋଇଛି, ମୋର ଅସାର ଚେଷ୍ଟା ନଶ୍ଟ ହୋଇଛି; ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଶରଣ ନେଉଛି।" ଏପରି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କର ସ୍ତୁତି ଶୁଣି, ଭଗବାନ୍ କୃଷ୍ଣ ହସି କହିଲେ, "ମଘବନ୍, ତୁମର ଯଜ୍ଞ ମୁଁ ଭଙ୍ଗ କରିଥିଲି, ତାହା ତୁମେ ସଦା ମୋତେ ସ୍ମରଣ କର, ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରତ୍ୱ ଅଭିମାନରେ ମତି ଭ୍ରମିତ ହେଉନାହିଁ। ଧନ ଓ ଶକ୍ତି ଅଭିମାନରେ ଅନ୍ଧ ହେଉଥିବା ଲୋକ ଦଣ୍ଡଧାରୀକୁ ଦେଖିପାରନ୍ତି ନାହିଁ; ମୁଁ ଯେତେବେଳେ ଚାହେଁ, ତାଙ୍କର ଶ୍ରୀ ନଶ୍ଟ କରିଦେଉଛି, ଏହା ମୋର କୃପା। ଏବେ ଯାଅ, ଶକ୍ର, ସମସ୍ତ ଭଲ ହେଉ। ମୋର ଉପଦେଶ ଅନୁସରଣ କର, ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟରେ ଅଭିମାନ ରହିତ ଭାବେ ଲାଗିଥିବା।