ଏକ ସମୟର କଥା, ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କର ଆକାଶୀୟ ରଥରେ ଉପରକୁ ଉଠି, ଚିନ୍ତାମଣି ଗଛରୁ ଫୁଲ ଛାଡି ଉପସ୍ଥିତ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଅନୁଗ୍ରହ କରୁଥିଲେ। ଏହି ଶୁଭ ଅବସରରେ, ମନ ଅବିକଳ ଥିବା ଲୋକମାନେ ନାରଦଙ୍କୁ ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗବତର ମହାତ୍ମ୍ୟ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ କହିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ। କୁମାରମାନେ କହିଲେ, “ଏବେ ଆମେ ଶୁକଦେବଙ୍କ ଶାସ୍ତ୍ର ଠାରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ମହିମା ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବାକୁ ଯାଉଛୁ, ଯାହାକୁ ଶୁଣିବା ମାତ୍ରେ ମୁକ୍ତି ହସ୍ତଗତ ହୁଏ।” ଭାଗବତର ଏହି ଗୁଣଗାନ ସଦା ସେବନୀୟ, ଏହାକୁ ଶୁଣିଲେ ହରି ହୃଦୟରେ ବାସ କରିଥାନ୍ତି। ଏହି ଗ୍ରନ୍ଥଟି ଏକାଠି ଅଠର ହଜାର ଶ୍ଲୋକ ଥିବା ଦ୍ୱାଦଶ ସଂହିତାରେ ବିଭକ୍ତ, ପରୀକ୍ଷିତ ଓ ଶୁକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସଂବାଦ ଆକାରରେ ହୋଇଛି—ଏହି ଭାଗବତକୁ ଶୁଣ। ଏହି ଭବଚକ୍ରରେ ଜଣେ ମନୁଷ୍ୟ ଅଜ୍ଞାନରେ ଘୁଞ୍ଚିବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହୁଏ, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶୁକଙ୍କ ଶାସ୍ତ୍ରର ଉପଦେଶ ତାଙ୍କ କାନରେ ପ୍ରବେଶ କରିନାହିଁ। ଅନେକ ଶାସ୍ତ୍ର ଓ ପୁରାଣ ଶୁଣିବାର କ’ଣ ଉପକାର? କେବଳ ଏକ ଗ୍ରନ୍ଥ—ଭାଗବତ—ମୁକ୍ତିଦାୟୀ ଭାବରେ ଗର୍ଜନ କରେ। ଯେଉଁ ଘରରେ ଭାଗବତ କଥା ପ୍ରତିଦିନ ହୁଏ, ସେଉଁଟି ତୀର୍ଥସ୍ଥାନ ଅଟୁଟ ଅପରାଧ ଦୂର କରେ। ଏକ ହଜାର ଅଶ୍ୱମେଧ ଏବଂ ଏକ ଶତ ବାଜାପେୟ ଯଜ୍ଞ ମଧ୍ୟ ଶୁକଙ୍କ ଶାସ୍ତ୍ରର କଥାର ଏକ ଶୋଳାଂଶ ଫଳକୁ ନିଜେ ଭରସା କରିପାରିନାହିଁ। ଏହି ଦେହରେ ଅପରାଧ ରହିଥାଏ ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଭାଗବତ ଠିକ୍ ଭାବରେ ଶୁଣିନାହିଁ। ଗଙ୍ଗା, ଗୟା, କାଶୀ, ପୁଷ୍କର, ପ୍ରୟାଗ ମଧ୍ୟ ଶୁକଙ୍କ ଶାସ୍ତ୍ର କଥାର ଫଳକୁ ସମାନ କରିପାରିନାହିଁ। ଉଚ୍ଚ ଲକ୍ଷ୍ୟ ଚାହୁଁଥିଲେ ପ୍ରତିଦିନ ନିଜ ମୁଁହେଁ ଭାଗବତ ଠାରୁ ଅଧ ଶ୍ଲୋକ କିମ୍ବା ଚତୁର୍ଥାଂଶ ଶ୍ଲୋକ ପଢିବା ଉଚିତ। ବେଦ, ବେଦମାତା, ପୁରୁଷ ସୂକ୍ତ, ତ୍ରୟୀବେଦ, ଭାଗବତ ଓ ଦ୍ୱାଦଶାକ୍ଷର ମନ୍ତ୍ର; ଦ୍ୱାଦଶାତ୍ମା, ପ୍ରୟାଗ, ବର୍ଷାରୁପୀ କାଳ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର, କାମଧେନୁ ଓ ଦ୍ୱାଦଶୀ; ତୁଳସୀ, ବସନ୍ତ ଋତୁ ଓ ପରମପୁରୁଷ—ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ ଏହାରେ କୌଣସି ମୂଳ ଭିନ୍ନତା ଦେଖନାହିଁ। ଯିଏ ଭାଗବତ ଶାସ୍ତ୍ରକୁ ଦିନ ରାତି ବୁଝି ଚିନ୍ତା କରି ପଢେ, ସେ ଲକ୍ଷ୍ୟ ଜନ୍ମର ସଂଚିତ ଅପରାଧ ନିଶ୍ଚୟ ଦୂର କରିଥାଏ। ପ୍ରତିଦିନ ଅଧ ଶ୍ଲୋକ କିମ୍ବା ଚତୁର୍ଥାଂଶ ଶ୍ଲୋକ ପଢିବା ମାତ୍ରେ ରାଜସୂୟ ଓ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ ସମାନ ଫଳ ମିଳିଥାଏ। ପ୍ରତିଦିନ ଭାଗବତ ପଠନ, ହରିର ଚିନ୍ତନ, ତୁଳସୀର ଉପଚାର, ଗାଁର ସେବା—ଏହି ସବୁ ଏକ ସମାନ। ମୃତ୍ୟୁ ସମୟରେ ଯିଏ ଭକ୍ତି ସହ ଶୁକଙ୍କ ଶାସ୍ତ୍ରର ଶବ୍ଦ ଶୁଣିଥାଏ, ଗୋବିନ୍ଦ ତାଙ୍କୁ ବୈକୁଣ୍ଠ ଦେଇଥାନ୍ତି। ଯିଏ ଏହି ଭାଗବତକୁ ସୁନା ଶିଂହାସନରେ ଭୂଷିତ କରି ଏକ ବୈଷ୍ଣବକୁ ଦେଇଥାଏ, ସେ ନିଶ୍ଚୟ କୃଷ୍ଣର ସାଥି ହୁଏ। ଯିଏ ଜନ୍ମଠୁ ଚପଳ ମନ ନେଇ ଶୁକଙ୍କ ଶାସ୍ତ୍ର କଥା ସ୍ୱାଦ ନେଇନାହିଁ, ସେ ଚଣ୍ଡାଳ କିମ୍ବା ଗଧା ପରି ଜୀବନ ଯାପନ କରେ; ତାଙ୍କର ଜନ୍ମ ଅନର୍ଥକ, ମାତା ଦୁଃଖ ପାଇଥାଏ। ଯିଏ ଜୀବନ୍ତ ଶବ, ଯାହାର କାର୍ଯ୍ୟ ପାପମୟ, ଯିଏ ଶୁକଙ୍କ ଶାସ୍ତ୍ରର କଥା ଅଳ୍ପ ମାତ୍ର ମଧ୍ୟ ଶୁଣିନାହିଁ, ସେ ପଶୁ ସମାନ, ପୃଥିବୀର ଭାର—ଏହି ମତ ଦେବତାମାନେ ସ୍ୱର୍ଗର ସଭାରେ କହିଛନ୍ତି। ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗବତର ଉତ୍ପନ୍ନ କଥା ଏହି ଜଗତରେ ଦୁର୍ଲଭ; ଏହା ଲକ୍ଷ୍ୟ ଜନ୍ମର ପୁଣ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ମିଳିଥାଏ। ତେଣୁ ମୁଦ୍ରାବନ୍ତ, ଏହି ଯୋଗର ଧନକୁ ଶ୍ରମ କରି ଶୁଣ; ଦିନର ନିୟମ ନାହିଁ—ସମୟ ସମୟରେ ଶୁଣିବା ଉଚିତ। ସତ୍ୟ ଓ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ସହିତ ସମୟ ସମୟରେ ଶୁଣିବା ଉପଦେଶ ଦିଆଯାଇଛି; କିନ୍ତୁ କଳି ଯୁଗରେ ଅସମର୍ଥତା ଦ୍ୱାରା ଏଠାରେ ଏକ ବିଶେଷ ଉପଦେଶ ଅଛି, ଯାହା ଶୁକ ଦେଇଛନ୍ତି। ମନର ଅନ୍ୟାୟ ଉପରେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ, ନିୟମ ଅନୁଷ୍ଠାନ, ଦୀକ୍ଷା ଦୁର୍ଲଭ; ତେଣୁ ସପ୍ତାହିକ ଶୁଣିବା ଉପଦେଶ ଦିଆଯାଇଛି। ଯିଏ ଦିନେ ଦିନେ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହ ଶୁଣିଥାଏ, ବିଶେଷ କରି ମାଘ ମାସରେ, ଶୁକ ସପ୍ତାହିକ ଶୁଣି ଏହି ଫଳ ପାଇଥିଲେ। ମନ ଜିତ କରିବାର ଅସମର୍ଥତା, ରୋଗ, ଜନମ ଆୟୁର କ୍ଷୟ, କଳିର ଅନେକ ଦୋଷ—ଏହି ସବୁ ଦ୍ୱାରା ସପ୍ତାହିକ ଶୁଣିବା ଉପଦେଶ ଦିଆଯାଇଛି। ତପ, ଯୋଗ, ଧ୍ୟାନ ଦ୍ୱାରା ଯେଉଁ ଫଳ ମିଳିନାହିଁ, ସପ୍ତାହିକ ଶୁଣି ଏହା ସହଜରେ ପାଇଯାଏ। ସପ୍ତାହିକ ଶୁଣିବା ଯଜ୍ଞ, ବ୍ରତ, ତପସ୍ୟା, ତୀର୍ଥ ଯାତ୍ରା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଥାଏ। ସପ୍ତାହିକ ଶୁଣିବା ଯୋଗ, ଧ୍ୟାନ, ଜ୍ଞାନକୁ ଅତିକ୍ରମ କରେ; ଏହାର ମହାତ୍ମ୍ୟ କ’ଣ ଆଉ କହିବା? ପୁନି ପୁନି ଏହା ସମସ୍ତକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଥାଏ। ଶୌନକ କହିଲେ, “ଏହି କଥା ଅତି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ, ଜ୍ଞାନ ଓ ଅନ୍ୟ ଧର୍ମକୁ ପ୍ରତ୍ୟାଗତ କରି; ଭାଗବତ ପୁରାଣ କିପରି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା, ଯାହା ସର୍ବୋଚ୍ଚ ମଙ୍ଗଳ ଦେଉଛି, ଯୋଗ ଓ ଅନ୍ୟ ମାର୍ଗ ଦେଖାଉଛି?” ସୂତ କହିଲେ, “ଯେତବେଳେ କୃଷ୍ଣ ଭୂମିରୁ ବିଦାୟ ନେବାକୁ ଏବଂ ନିଜ ନିବାସକୁ ଯିବାକୁ ଚିନ୍ତା କଲେ, ସେ ଏଗାର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭକ୍ତଙ୍କୁ ଶୁଣିଲେ, ଉଦ୍ଧବ ତାଙ୍କୁ କଥା କହିଲେ।” ଉଦ୍ଧବ କହିଲେ, “ତୁମେ, ଗୋବିନ୍ଦ, ତୁମର ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ପାଇଁ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି ବିଦାୟ ନେବେ; ମୋ ହୃଦୟର ଉତ୍କଣ୍ଠା ଶୁଣି, ଦୟା କରି ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦିଅ।” “ଏବେ ଭୟଙ୍କର କଳି ଯୁଗ ଆସିଛି; ଦୁଷ୍ଟମାନେ ପୁନି ଉପସ୍ଥିତ ହେବେ, ଏବଂ ସଜ୍ଜନମାନେ ମଧ୍ୟ ସାଙ୍ଗତି ଦ୍ୱାରା ଦୁଷ୍ଟ ହେବେ। ତାପରେ ଭୂମି ଭାରକୁ ବହି ଗାଁ ଆକାରରେ ଶରଣ ନେବ; ହେ କମଳନୟନ, ତୁମ ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ରକ୍ଷକ ଦେଖାଯାଏନାହିଁ।” “ତେଣୁ, ଭକ୍ତମାନେ ପାଇଁ ଦୟା ଦେଖାଅ, ବିଦାୟ ନେଅନାହିଁ; ତୁମେ ନିରାକାର ଓ ଚେତନ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଭକ୍ତମାନେ ପାଇଁ ଗୁଣମୟ ଆକାର ନେଇଛ। ତୁମ ଅନୁପସ୍ଥିତିରେ ତୁମ ଭକ୍ତମାନେ କିପରି ଭୂମିରେ ରହିବେ? ନିରାକାରର ପୂଜା କଷ୍ଟ; ତେଣୁ କିଛି ବିଚାର କର।” ଉଦ୍ଧବଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ହରି ପ୍ରଭାସ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଚିନ୍ତା କଲେ—“ମୋ ଭକ୍ତମାନେ ପାଇଁ କ’ଣ କରିବି?” ସେ ନିଜ ଦିବ୍ୟ ତେଜକୁ ଭାଗବତରେ ଅନ୍ତର୍ଗତ କରି, ନିଜକୁ ଲୁଚାଇ ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗବତର ପବିତ୍ର ସାଗରରେ ବିଶିଲେ।