ସତ୍ୟଗୁରୁତ୍ୱ ଓ ଶ୍ରଦ୍ଧାର ସହ ଏହି କଥା ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି—ଏକ ଦିନ ଶ୍ରୀଗର୍ଗ ଋଷି ନନ୍ଦ ଓ ଯଶୋଦାଙ୍କୁ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପ୍ରଭାବ ବିଷୟରେ ଜଣାଇଲେ। ତିନି କହିଲେ, "ଏହି ପ୍ରଭୁ ବିଭିନ୍ନ ଯୁଗରେ ବିଭିନ୍ନ ରଙ୍ଗ ଧରିଛନ୍ତି—ଶ୍ଵେତ, ରକ୍ତ, ପୀତ। ଏବେ ତାଙ୍କର ରଙ୍ଗ କଳା। ପୂର୍ବରୁ ଏହି ଦୀପ୍ତିମାନ ବ୍ୟକ୍ତି ବସୁଦେବଙ୍କ ପୁତ୍ର ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ; ଏବେ ତିନି ତୁମର ପୁତ୍ର। ଜ୍ଞାନୀମାନେ ତାଙ୍କୁ 'ବାସୁଦେବ' ବୋଲି କୁହନ୍ତି।" "ତୁମର ପୁତ୍ର କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଅନେକ ନାମ ଓ ରୂପ ଅଛି, ତାଙ୍କର ଗୁଣ ଓ କାର୍ଯ୍ୟ ଅନୁସାରେ। ମୁଁ ସେଗୁଡିକୁ ଜାଣିଛି, କିନ୍ତୁ ଲୋକମାନେ ଜାଣିନାହାନ୍ତି। ଏହି ଗୋକୁଳ ଓ ଗୋପମାନେର ଆନନ୍ଦ ତୁମମାନେର ସମୃଦ୍ଧି ଆଣିବେ; ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ସମସ୍ତ ବିପଦ ସହଜରେ ଜୟ କରିପାରିବ।" "ପୁରାତନ କାଳରେ, ବ୍ରଜର ଏହି ମୁଖ୍ୟ, ଧର୍ମିକ ଲୋକମାନେ ଜବରଦସ୍ତ ଚୋରମାନେ ଦ୍ୱାରା ଅତ୍ୟାଚାରିତ ହେଉଥିଲେ, ରାଜା ନଥିବା ଦେଶରେ, ସେମାନେ ଏହି ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସଂରକ୍ଷିତ ହେଇ, ସମ୍ମିଳିତ ଭାବେ ଚୋରମାନେଙ୍କୁ ଜୟ କରିଥିଲେ।" "ଯେଉଁ ସଉଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଲୋକମାନେ ଏହି ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଆସକ୍ତି ଦେଖାନ୍ତି, ସେମାନେ ବିପଦରେ ପଡ଼ିନାହାନ୍ତି; ଯେପରିକି ରାକ୍ଷସମାନେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସଂରକ୍ଷଣ ପାଇଥିବା ଲୋକମାନେଙ୍କୁ ଜୟ କରିପାରିନାହାନ୍ତି।" "ଏହି ନନ୍ଦନନ୍ଦନ କୃଷ୍ଣ ଗୁଣ, ଭାଗ୍ୟ, କୀର୍ତି ଓ ପ୍ରଭାବରେ ନାରାୟଣ ସମାନ। ତେଣୁ ତାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟରେ କୌଣସି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ନାହିଁ।" ଗର୍ଗ ଋଷି ଏପରି କଥା ନିଜେ କୁହି, ତାଙ୍କ ଘରକୁ ଫେରିଗଲେ। ନନ୍ଦ ଏବଂ ଗୋପମାନେ ଏହା ଶୁଣି ଏବଂ କୃଷ୍ଣଙ୍କର ଅପାର ବିଭା ଦେଖି, ଆନନ୍ଦରେ ନନ୍ଦ ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ, କୌଣସି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ନ ଭାବି। ଏକ ଦିନ, ଇନ୍ଦ୍ର ଦେବ ଯଜ୍ଞ ବିଘ୍ନ ହେବାରେ କ୍ରୁଦ୍ଧ ହୋଇ, ଭୟଙ୍କର ବର୍ଷା, ଶିଳାବୃଷ୍ଟି ଓ ପବନ ପଠାଇଲେ; ଗୋପ ଓ ଗୋମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ। ସେମାନେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଯିଏ ଦୟା ଭରା ହସରେ ତାଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ ଦେଲେ। କୃଷ୍ଣ ଏକ ହାତରେ ପର୍ବତକୁ ଉଠାଇଲେ, ଶିଶୁ ଖେଳନା ଉଠାଇବା ପରି, ଗୋପମାନେଙ୍କୁ ସଂରକ୍ଷା କଲେ। ଏପରି ଇନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ଉପରେ ଅଭିମାନ କଲେ, କିନ୍ତୁ ଗୋମାନେଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇନାହାନ୍ତି। ଏହିପରେ ଏହି ଅଧ୍ୟାୟର ଶେଷ ଘୋଷିତ ହେଲା—ଏହା ଶ୍ରୀମଦ୍ ଭାଗବତମ୍ର ପ୍ରଥମ ପାର୍ଟର ଦଶମ ସଂସ୍କରଣର ଶ୍ରଦ୍ଧାପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଧ୍ୟାୟ। ଏହି କଥାରେ ଏହିପରି ଶ୍ରମଣୀୟ ଉପଦେଶ ଓ ଦ୍ୱାରା ମହାପୁରୁଷମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ମୋ ପ୍ରେମରେ ଲୀନ, ନିର୍ମୋହ, ଶାନ୍ତ, ସମଦର୍ଶୀ, ଅହଂକାର ଓ ଲୋଭ ନଥିବା, ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁତ ନୁହଁନ୍ତି, ସେମାନେ ସତ୍ତ୍ୱର ଆନନ୍ଦରେ ବିହାର କରନ୍ତି। ଏମାନେ ମଧ୍ୟରୁ, ହେ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ମୋ କଥା ସଦା ଉପସ୍ଥିତ ହୁଏ, ଏହା ପବିତ୍ର କରେ, ପାପ ଦୂର କରେ। ଯେଉଁମାନେ ଏହି କଥାକୁ ଶୁଣନ୍ତି, ଗାନ କରନ୍ତି, ଅନୁମୋଦନ କରନ୍ତି, ଭକ୍ତି ଓ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ମୋତେ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ମୋ ପ୍ରେମ ପାଇଁ। ଏହିପରି ଭକ୍ତି ଅନୁଭବ କରିଥିବା ସାଧୁ ପାଇଁ ଆଉ କିଛି ଅପେକ୍ଷା ରହିନାହିଁ, କାରଣ ସେମାନେ ଅନନ୍ତ ଆନନ୍ଦରେ ଲୀନ, ବ୍ରହ୍ମ ଓ ଆନନ୍ଦର ଅବତାର ମୋତେ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି। ଏହିପରି ଭାବରେ, ଜ୍ଞାନୀ ସାଧୁମାନେ ଆଗ୍ନିକୁ ନିକଟ ହେଲେ ଯେପରିକି ଶୀତ, ଭୟ ଓ ଅନ୍ଧାର ଦୂର କରିଥାନ୍ତି, ଏହିପରି ସାଧୁମାନେ ସଙ୍ଗ କରିଥିବାରେ ମାନବର ଦୁଃଖ ଦୂର ହୁଏ। ଏହି ଭୟଙ୍କର ସଂସାର ସମୁଦ୍ରରେ ବୁଡ଼ି ଉଠୁଥିବା ଲୋକମାନେ ପାଇଁ, ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନୀ ଶାନ୍ତ ସାଧୁମାନେ ଏକ ମଜବୁତ ନୌକା ଭଳି। ଜୀବମାନେ ପାଇଁ ଖାଦ୍ୟ ଜୀବନ, ଦୁଃଖିତ ପାଇଁ ମୁଁ ଆଶ୍ରୟ, ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ଧର୍ମ ଜନମାନେର ଧନ, ଏଠି ଭୟ ରହିଥିବା ଲୋକମାନେ ପାଇଁ ସାଧୁମାନେ ଆଶ୍ରୟ। ସାଧୁମାନେ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଇଥାନ୍ତି, ଉଦୟ ହେଉଥିବା ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି; ଦେବତା, ଆତ୍ମୀୟ, ସାଧୁମାନେ ଓ ମୁଁଯେଉଁମାନେ ମଧ୍ୟ ସାଧୁ। ଏପରି ଭାବରେ ବୈତସେନ ଉର୍ବଶୀ ପରେ ନିର୍ମୋହ ଭାବରେ, ଏହି ଭୂମିରେ ଆତ୍ମାରେ ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରି ହେଉଥିଲେ। ଏହି ମୂଳ ତତ୍ତ୍ୱର ବିବରଣ ଦିଆଯାଇଛି—ସ୍ପର୍ଶର ଗୁଣ: କ୍ଷୀଣତା ଓ ଦୃଢତା, ଶୀତ ଓ ଉଷ୍ଣତା, ଏହା ବାୟୁର ସୂକ୍ଷ୍ମ ଗୁଣ। ଚଳନ, ଏକତ୍ରିକରଣ, ଆର୍ଜନ, ବସ୍ତୁମାନେ ମଧ୍ୟରେ ନେତୃତ୍ୱ, ଶବ୍ଦର ମୂଳ ଓ ଏହା ସମସ୍ତ ଇନ୍ଦ୍ରିୟର ତତ୍ତ୍ୱ—ଏହି ବାୟୁର କାର୍ଯ୍ୟ। ବାୟୁର ସ୍ପର୍ଶ ଗୁଣ ଓ ଦିବ୍ୟ ପ୍ରଭାବରେ ରୂପ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା; ତାଉପରେ ଆଗ୍ନି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା, ଏବଂ ଚକ୍ଷୁ ରୂପ ଦେଖିବାର ଉପକରଣ ହେଲା। ପ୍ରକୃତ ରୂପର ଅବସ୍ଥା, ଗୁଣର ଗୁଣ, ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଅବସ୍ଥା—ଏହି ଆଗ୍ନିର ଶୁଧ୍ଧ ରୂପର କାର୍ଯ୍ୟ। ଆଲୋକ, ରନ୍ଧନ, ଉଷ୍ଣତା, ଦଗ୍ଧ କରିବା, ଶୀତତା ଦୂର କରିବା, ଶୁଷ୍କ କରିବା, ଭୋକ ଓ ପିପାସା ଉତ୍ପନ୍ନ କରିବା—ଏହି ଆଗ୍ନିର କାର୍ଯ୍ୟ। ଶୁଧ୍ଧ ରୂପରୁ, ଆଗ୍ନିର ପ୍ରଭାବରେ ଶୁଧ୍ଧ ରସ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା; ତାଉପରେ ଜଳ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା, ଏବଂ ଜିହ୍ୱା ରସ ଚିହ୍ନିବାର ଉପକରଣ ହେଲା। କସ, ମିଠା, ତିତି, ତୀକ୍ଷ୍ଣ, ଖଟା—ପ୍ରକୃତିର ବିଭିନ୍ନ ଗୁଣ ଦ୍ୱାରା ଏକ ରସ ବିଭିନ୍ନ ରୂପରେ ଭାଗିଯାଇଛି। ଜଳର କାର୍ଯ୍ୟ: ଭିଜାଇବା, ଜମାଇବା, ତୃପ୍ତି, ଜୀବନ ରକ୍ଷା, ପୋଷଣ, ଆନନ୍ଦ, ଉଷ୍ଣତା ଶାନ୍ତି, ଏବଂ ପ୍ରଚୁରତା। ଶୁଧ୍ଧ ରସରୁ, ଜଳର ପ୍ରଭାବରେ ଶୁଧ୍ଧ ଗନ୍ଧ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା; ତାଉପରେ ପୃଥିବୀ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା, ଏବଂ ନାକ ଗନ୍ଧ ଚିହ୍ନିବାର ଉପକରଣ ହେଲା। ପ୍ରକୃତିର ବିଭିନ୍ନ ମିଶ୍ରଣ ଦ୍ୱାରା ଏକ ଗନ୍ଧ ଭୂମି, ଦୁର୍ଗନ୍ଧ, ମୂଦ୍ରୁ, ମୃଦୁ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଖଟା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଭାବରେ ବିଭିନ୍ନ ହେଇଯାଇଛି। ପୃଥିବୀର କାର୍ଯ୍ୟ: ଗଠନର ଭୂମି, ବ୍ରହ୍ମର ଆଶ୍ରୟ, ଆଧାର, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଗୁଣର ଉତ୍ପତ୍ତି। ଏହି ଶବ୍ଦ, ସ୍ପର୍ଶ, ଦୃଷ୍ଟି, ରସ, ଗନ୍ଧ—ସ୍ପେସ, ବାୟୁ, ଆଗ୍ନି, ଜଳ, ପୃଥିବୀର ବିଶେଷ ଗୁଣ ଅନୁସାରେ ଚିହ୍ନିତ ହୁଏ। ଏକ ବସ୍ତୁର ଗୁଣ ଅନ୍ୟ ବସ୍ତୁରେ ନଥିବାରୁ, ପୃଥିବୀରେ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଭିନ୍ନତା ଚିହ୍ନିତ ହୁଏ। ଏହି ସାତ ତତ୍ତ୍ୱ—ମହାତ୍ତ୍ୱ ଆଦି—କାଳ, କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ଗୁଣ ସହିତ ଯୋଗ ହୋଇ, ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ଆଦି ରୂପକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।