ଏକ ସମୟର କଥା, ବ୍ରଜର ଜଳ ଭୟଙ୍କର ବିଷରେ ଭରିଥିଲା। ଏହି ସମୟରେ, କୃଷ୍ଣ ବିଶାଳ ସର୍ପ ରାଜାକୁ ତାଙ୍କର ଅହଂକାର ଭଙ୍ଗ କରି, ଝିଅ ଜଳାଶୟରୁ ହଟାଇଦେଲେ। ଏପରି ଭାବରେ, ଯମୁନାର ଜଳ ଅବିଷ ମୁକ୍ତ ହେଲା। ବ୍ରଜର ସମସ୍ତ ନିବାସୀମାନେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଏପରି ମଧୁର ସ୍ନେହ ଦେଇଥିଲେ, ଯାହା କେବେ ବି ଛାଡିପାରିବେ ନାହିଁ। ତେଣୁ, ନନ୍ଦ, ଆମେ କେମିତି ଏପରି ଜନ୍ମଜାତ ଭଲପାଇବା ତୁମ ପୁଅ ପାଇଁ ଅନୁଭବୁ କରୁଛୁ? ଏହି କୃଷ୍ଣ ଦେଖିବାକୁ ଏମିତି ଅଜାନା ଶିଶୁ, ଯେଉଁ ଦିନେ ସାତ ଦିନର ଥିଲେ, ସେ କିପରି ବିଶାଳ ପାହାଡକୁ ଉଠାଇପାରିଲେ? ଏହି କଥା ଆମେ ବିଶ୍ୱାସ କରିପାରୁ ନାହିଁ, ତେଣୁ ମାନ୍ୟା ବ୍ରଜର ଅଗ୍ରଣୀ, ଆମେ ତୁମ ପୁଅ ବିଷୟରେ ସନ୍ଦେହ କରୁଛୁ। ଏହାପରେ ଶ୍ରୀନନ୍ଦ କହିଲେ—“ମୋ ଉପଦେଶ ଶୁଣ, ଗୋଲାମାନେ, ଏହି ପିଲା ବିଷୟରେ ତୁମର ସନ୍ଦେହ ଦୂର ହେଉ। ଏହି ଶିଶୁ ବିଷୟରେ ମୋତେ ଗର୍ଗ ଋଷି, ଯଦୁବଂଶୀ ମୁନି, କହିଥିଲେ। ସେ କହିଲେ, ଏହି ଶିଶୁ ପୂର୍ବ ଯୁଗରେ ଧଳା, ଲାଲ, ହଳଦୀ ରଙ୍ଗ ନେଇଥିଲେ; ଏବେ ସେ ଶ୍ୟାମ ରଙ୍ଗରେ ଆସିଛି। ପୂର୍ବରୁ, ଏହି ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ବ୍ୟକ୍ତି ବସୁଦେବଙ୍କ ପୁଅ ଭାବରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ; ଏବେ ସେ ତୁମ ପୁଅ। ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ ସେଉଁକୁ ‘ବାସୁଦେବ’ ଭାବରେ ଚିହ୍ନିଥାନ୍ତି। ତୁମ ପୁଅର ଅନେକ ନାମ ଓ ଅନେକ ରୂପ ଅଛି, ତାଙ୍କର ଗୁଣ ଓ କାର୍ଯ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ। ମୁଁ ଏହି ନାମ ଜାଣିଛି, କିନ୍ତୁ ଅନ୍ୟମାନେ ଜାଣିନାହିଁ। ଏହି ଗୋଲାମାନେ ଓ ଗୋକୁଳର ଆନନ୍ଦ ଆପଣମାନେ ପାଇଁ ଶୁଭ ଆଣିବେ; ସେ ଦ୍ୱାରା, ଆପଣମାନେ ସହଜରେ ସମସ୍ତ ବିପଦ ଅତିକ୍ରମ କରିପାରିବେ। ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ, ବ୍ରଜର ଅଗ୍ରଣୀ, ଧର୍ମିକ ଲୋକମାନେ ରାଜା ବିନା ଦେଶରେ ଚୋରମାନେ ଦ୍ୱାରା ପୀଡିତ ହେଉଥିଲେ, ସେଉଁକୁ ଏହି ଶିଶୁ ରକ୍ଷା କରିଥିଲେ ଓ ସମୁଦାୟ ଏକତ୍ର ହୋଇ ଚୋରମାନେକୁ ହରାଇଥିଲେ। ଏହି ଶିଶୁପ୍ରତି ଯେଉଁ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଲୋକମାନେ ସ୍ନେହ ଉନ୍ମାନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ବିପଦରେ ପ୍ରଭାବିତ ହେଇନାହାନ୍ତି; ଯେପରି, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ରକ୍ଷାରେ ଥିବାମାନେ ଦେମନମାନେ ଦ୍ୱାରା ଅନ୍ଧାରିତ ହେଇନାହାନ୍ତି। ତେଣୁ, ଏହି ନନ୍ଦପୁଅ ଗୁଣ, ଭାଗ୍ୟ, କୀର୍ତି ଓ ପ୍ରଭାବରେ ନାରାୟଣଙ୍କ ସମାନ; ତେଣୁ ତାଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟରେ କୌଣସି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ନାହିଁ। ଏପରି ଭାବରେ ଗର୍ଗ ମୁନି ମୋତେ ସ୍ପଷ୍ଟ କଥା କହି, ତାଙ୍କର ଘରକୁ ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତି ହେଲେ; ମୁଁ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ନାରାୟଣଙ୍କ ଅଂଶ ଭାବରେ ଭାବିଥିଲି, ଯେଉଁ କି ସହଜରେ ଅଦ୍ଭୁତ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି। ନନ୍ଦଙ୍କ ଏହି କଥା ଓ ଗର୍ଗଙ୍କ ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ବ୍ରଜର ନିବାସୀମାନେ, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଅପାର ଚମତ୍କାର ଦେଖି ଓ ଶୁଣି, ଆନନ୍ଦରେ ନନ୍ଦ ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଗଂଭୀର ସମ୍ମାନ ଦେଲେ, ଏବଂ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଦୂର କରିଦେଲେ। ଏହି କଥା ଅଂଶରେ, ଇନ୍ଦ୍ର ଦେବତା ଯେତେବେଳେ ଯଜ୍ଞ ବିଘ୍ନ ହେବାରେ କ୍ରୁଦ୍ଧ ହୋଇ, ବ୍ରଜରେ ବର୍ଷା, ଶିଳା ବର୍ଷା ଓ ବାତ୍ୟା ପଠାଇଲେ, ଗୋଲାମାନେ ଓ ଗୋମାନେ ଭୟଭୀତ ହେଲେ। ସେତେବେଳେ, କୃଷ୍ଣ, ତାଙ୍କର ଦୟାମୟ ହସ୍ୟ ସହିତ, ଏକ ହାତରେ ପାହାଡକୁ ଉଠାଇ, ଶିଶୁ ଖେଳନା ଉଠାଇବା ପରି, ଗୋଲାମାନେ ଓ ଗୋମାନେ ରକ୍ଷା କଲେ। ଏପରି ଭାବରେ, ଇନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିର ଅହଂକାର ଭରିଥିଲେ, ଗୋମାନେ ପ୍ରତି ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ ନାହିଁ। ଏହିପରି ଭାବରେ, ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗବତମ ପ୍ରଥମ ଦଶମ ସ୍କନ୍ଧର ଶ୍ରୀ ଚବିଶ ଅଧ୍ୟାୟର ସମାପ୍ତି ହେଲା। ଏହି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଧ୍ୟାୟରେ, ବିରକ୍ତ ଏବଂ ଶାନ୍ତ ମହାପୁରୁଷମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ମୋତେ ଲଗି ଏକାଗ୍ର ହୋଇଛନ୍ତି, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସମଭାବେ ଦେଖନ୍ତି, ଅସଙ୍ଗ ଓ ଅହଂକାର ନାହିଁ, ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱରେ ଅଚଳ ଓ ଲୋଭ ରହିତ। ଏମାନେ ମଧ୍ୟରେ, ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ମୋର କଥା ସଦା ଉପସ୍ଥାପିତ ହୁଏ; ସେ କଥା ଶୁଣିବା ଓ ଚିନ୍ତନ କରିବା ସେମାନେକୁ ପବିତ୍ର କରେ, ପାପ ଦୂର କରେ। ଯେଉଁମାନେ ଏହି କଥା ଶୁଣନ୍ତି, ଗାନ କରନ୍ତି, ମନୋୟୋଗରେ ଅନୁମୋଦନ କରନ୍ତି, ଭକ୍ତି ଓ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ମୋତେ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ମୋପ୍ରତି ଭକ୍ତି ଲାଭ କରନ୍ତି। ଏହି ଭକ୍ତି ଲାଭ କରିଥିବା ସାଧୁଙ୍କ ପାଇଁ ଆଉ କୌଣସି ଲାଭ ଅବଶ୍ୟକ ନାହିଁ, କାରଣ ସେମାନେ ଅନନ୍ତ ଆନନ୍ଦ ଓ ବ୍ରହ୍ମ ରୂପ ମୋପ୍ରତି ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି। ଯେପରି, ଜ୍ୱାଳାମୟ ଅଗ୍ନି ନିକଟକୁ ଯିବାରେ ଶୀତ, ଭୟ ଓ ଅନ୍ଧାର ଦୂର ହୁଏ, ସେପରି ସାଧୁଙ୍କ ସାଙ୍ଗତି ଦ୍ୱାରା ମନୁଷ୍ୟ ଉପକୃତ ହୁଏ। ଏହି ଭୟଙ୍କର ଜୀବନ ସାଗରରେ ଡୁବୁଥିବା ଓ ଉଠୁଥିବା ଲୋକମାନେ ପାଇଁ, ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞ ସାଧୁ, ଶାନ୍ତ ଏକ ଦୃଢ଼ ନୌକା ପରି। ଖାଦ୍ୟ ଜୀବମାନେର ଜୀବନ; ମୁଁ ଦୁଃଖିତମାନେ ପାଇଁ ଆଶ୍ରୟ; ଧର୍ମ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ଲୋକମାନେ ପାଇଁ ଧନ; ସାଧୁ ଏହି ଜଗତର ଭୟଭୀତମାନେ ପାଇଁ ଆଶ୍ରୟ। ସାଧୁମାନେ ବାହାରରେ ଉଦୟ ହୋଇଥିବା ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଦୃଷ୍ଟି ଦେଇଥାନ୍ତି; ଦେବ, ନାତ, ସାଧୁ ଓ ମୁଁ ମଧ୍ୟ ସାଧୁମାନେ। ଏହିପରି ଭାବରେ, ଭୂମିରେ ଉର୍ବଶୀ ଦ୍ୱାରା ଅସଙ୍ଗ ଓ ଅସାଧାରଣ ହୋଇ, ବୈତସେନ ଆତ୍ମାରେ ଆନନ୍ଦ କରି ଘୁଞ୍ଚିଘୁଞ୍ଚି ଘୁଞ୍ଚିଥିଲେ। ସ୍ପର୍ଶର ଗୁଣ—ମୃଦୁ, କଠୋର, ଶୀତ, ଉଷ୍ଣ—ଏହା ବାୟୁର ସୂକ୍ଷ୍ମ ତତ୍ତ୍ୱ। ଚଳନ, ସଂଗ୍ରହ, ପ୍ରାପ୍ତି, ଉତ୍ତମ ଅବସ୍ଥା, ଶବ୍ଦମାନେ ମଧ୍ୟରେ ନେତୃତ୍ୱ, ଓ ସମସ୍ତ ଇନ୍ଦ୍ରିୟର ସାର—ଏହି ବାୟୁର କାର୍ଯ୍ୟ। ବାୟୁର ସ୍ପର୍ଶ ତତ୍ତ୍ୱ ଦ୍ୱାରା ଓ ଦିବ୍ୟ ଶକ୍ତିରେ ରୂପ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା; ତାପରେ ଆଲୋକ ଉପଜିଲା, ଓ ଚକ୍ଷୁ ରୂପ ଦେଖିବା ଉପକରଣ ହେଲା। ଶୁଦ୍ଧ ରୂପର କାର୍ଯ୍ୟ—ବସ୍ତୁ ଭାବ, ଗୁଣ ଭାବ, ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଅବସ୍ଥା—ଏହି ଅଗ୍ନିର କାର୍ଯ୍ୟ। ଆଲୋକ, ପାକ, ଉଷ୍ଣତା, ପ୍ରଜ୍ୱଳନ, ଶୀତ ଦୂର କରିବା, ଶୁଷ୍କ କରିବା, ଭୁକ୍ତି ଓ ତୃଷ୍ଣା ଉତ୍ପନ୍ନ କରିବା—ଏହି ଅଗ୍ନିର କାର୍ଯ୍ୟ। ଶୁଦ୍ଧ ରୂପ ଅଗ୍ନି ଦ୍ୱାରା ଦିବ୍ୟ ଶକ୍ତିରେ ଶୁଦ୍ଧ ସ୍ବାଦ ଉପଜିଲା; ତାପରେ ଜଳ ଓ ଜିହ୍ବା ଏହି ସ୍ବାଦ ଅନୁଭବ କରିବା ଉପକରଣ ହେଲା। କସ, ମିଠା, ତିତ, ଟିକ, ଖଟ—ଏହି ଏକ ସ୍ବାଦ ଭୂତିକ ତତ୍ତ୍ୱ ରୂପାନ୍ତର ଦ୍ୱାରା ବିଭିନ୍ନ ଭାବରେ ଦେଖାଯାଏ। ଜଳର କାର୍ଯ୍ୟ—ଭିଜାଇବା, ଦୃଢ଼ କରିବା, ଆନନ୍ଦ, ଜୀବନ ଧାରଣ, ପୋଷଣ, ଆନନ୍ଦ ଦେବା, ଉଷ୍ଣତା ଶମନ, ବହୁଳତା।