ଏକ ସମୟର କଥା, ଶିଶୁ କୃଷ୍ଣ ତଳେ ଶୋଇଥିବାବେଳେ, ସେଠାରେ ରଖାଯାଇଥିବା ଦୋଲାର ପାଖକୁ ତାଙ୍କର ପାଦ ଲାଗିଯାଉଥିଲା। ଶିଶୁ କୃଷ୍ଣ ଦୋଲାକୁ ଲାତ ମାରିଲେ, ଦୋଲାର ଚକା ଉଲଟିଯାଇ ଭୂମିରେ ଖସିପଡ଼ିଲା। ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ସମସ୍ତେ ଅବାକ୍ ହେଇଗଲେ। ଏହା ପରେ, ଏକ ବର୍ଷ ବୟସରେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦୈତ୍ୟ ତୃଣାବର୍ତ୍ତ ଗଳା ଧରି ଆକାଶରେ ଉଠାଇ ନେଲେ। କିନ୍ତୁ କୃଷ୍ଣ ଏହି ଭୟଙ୍କର ଦୁଃଖକୁ ଜୟ କରି, ତୃଣାବର୍ତ୍ତଙ୍କୁ ବିନାଶ କଲେ। ଏକ ଦିନ, ମାୟେ ମଖନ ଚୋରି ନେଇ ତାଙ୍କୁ ଉଖଳକୁ ବାନ୍ଧିଦେଲେ। କୃଷ୍ଣ ଉଖଳକୁ ଘେଉଁଘେଉଁ ଚାଲି, ଦୁଇଟି ଅର୍ଜୁନ ଗଛ ମଧ୍ୟରେ ଯାଇ, ନିଜ ହାତରେ ଗଛକୁ ଭାଙ୍ଗିପକାଇ ଦେଲେ। ଏହିପରି ଅନେକ ଚମତ୍କାର ଘଟଣା ଘଟିଲା। ଏକ ଦିନ କୃଷ୍ଣ ଅନ୍ୟ ଗୋପବାଳକମାନେ ସହ ଗାଈ ଚରାଉଥିଲେ। ଏଠିକି, ଦୈତ୍ୟ ବକା ତାଙ୍କୁ ମାରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, କିନ୍ତୁ କୃଷ୍ଣ ନିଜ ହାତରେ ବକାର ମୁହଁ ଫାଟିଦେଲେ। ଏକ ଦିନ ଦୈତ୍ୟ ଏକ ବଢ଼ିଆ ଛେନା ରୂପେ ଗୋପାଳମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। କୃଷ୍ଣ ସେଉଁଠି ତାଙ୍କୁ ମାରିଦେଲେ ଏବଂ ଖେଳରେ ଖେଳିବା ଭଳି କପିତ୍ଥ ଫଳ ଝାଡ଼ିଦେଲେ। ଏହାପରେ, ତାଳବନରେ ବଢ଼ିଆ ଗଧା ଦୈତ୍ୟ ଓ ତାଙ୍କ ସାଥୀମାନେ ଥିଲେ। କୃଷ୍ଣ ସେମାନଙ୍କୁ ମାରି ତାଳବନକୁ ନିରାପଦ କଲେ ଏବଂ ତାଳ ଫଳ ରସାଳ ହେଲା। ଏକ ଦିନ ପ୍ରଲମ୍ବ ନାମକ ଦୈତ୍ୟ ଆସିଲେ। କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କୁ ମାରିଦେଲେ ଏବଂ ଅଗ୍ନିରୁ ଗୋମାନେ ଓ ଗୋପମାନେ ଉଦ୍ଧାର ହେଲେ। ଏହାପରେ, ବଡ଼ ସର୍ପ ରାଜା କାଳିୟ ନଦୀରେ ବସି ଜଳକୁ ବିଷାକ୍ତ କରିଦେଇଥିଲା। କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କ ଅହଂକାର ଭଙ୍ଗ କରି, ତାଙ୍କୁ ନଦୀରୁ ଚାଲିଯିବାକୁ ବାଧ୍ୟ କଲେ, ଏବଂ ଯମୁନା ଜଳ ସୁଧା ହେଲା। ବ୍ରଜ ନିବାସୀମାନେ କୃଷ୍ଣ ପ୍ରତି ଏପରି ଅଟୁଟ ମମତା ଅନୁଭବ କରୁଥିଲେ, ଯାହାକୁ କେହି ଛାଡ଼ିପାରିବେ ନାହିଁ। ସେମାନେ ନନ୍ଦଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ, “ନନ୍ଦ, ତୁମର ପୁଅ ପ୍ରତି ଆମ ମନରେ ଏପରି ଆନ୍ତରିକ ସ୍ନେହ କିପରି ହେଲା?” ଏହିପରି ଅନେକ ଚମତ୍କାର ଦେଖି ବ୍ରଜବାସୀମାନେ କହିଲେ, “କେବଳ ସାତ ଦିନର ଶିଶୁ କିପରି ବଡ଼ ପାହାଡ଼ ଉଠାଇପାରେ? ନନ୍ଦ, ଆମେ ତୁମର ପୁଅ ବିଷୟରେ ସନ୍ଦେହ କରୁଛୁ।” ଏହାପରେ, ଶ୍ରୀନନ୍ଦ କହିଲେ, “ହେ ଗୋପମାନେ, ମୋର କଥା ଶୁଣ, ଏହି ଶିଶୁ ବିଷୟରେ ତୁମ ସନ୍ଦେହ ତ୍ୟାଗ କର। ଏହି ପିଲା ବିଷୟରେ ଗର୍ଗ ଋଷି ମୋତେ କହିଥିଲେ। ଏହି ଶିଶୁ ପୂର୍ବେ ଧଳା, ଲାଲ ଓ ହଳଦିଆ ରଙ୍ଗରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ, ଏବେ କଳା ରୂପ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି। ପୂର୍ବେ ଏହି ମହାପୁରୁଷ ବସୁଦେବଙ୍କ ପୁଅ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ, ଏବେ ତୁମର ପୁଅ ହେବାକୁ ଆସିଛନ୍ତି। ପଣ୍ଡିତମାନେ ତାଙ୍କୁ ବାସୁଦେବ ବୋଲି କହନ୍ତି। ତୁମର ପୁଅଙ୍କର ଅନେକ ନାମ ଓ ରୂପ ଅଛି, ତାଙ୍କର ଗୁଣ ଓ କାର୍ଯ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ। ଏହି ଗୋପ, ଗୋକୁଳର ଆନନ୍ଦ ଏବଂ ତୁମମାନଙ୍କୁ ସମୃଦ୍ଧି ଦେବେ; ଏହି ଶିଶୁ ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ସହଜରେ ସମସ୍ତ ବିପଦ ଜୟ କରିପାରିବେ। ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ଯେପରି ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଲୋକମାନେ ରାଜା ନଥିବା ଦେଶରେ ଚୋରମାନେ ଦ୍ୱାରା ପୀଡିତ ହେଉଥିଲେ, ସେମାନେ ଏହି ମହାପୁରୁଷଙ୍କ ରକ୍ଷାରେ ଚୋରମାନେ ଉପରେ ଜୟ ଲାଭ କରିଥିଲେ। ଯେଉଁ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଲୋକ ଏହି ଶିଶୁ ପ୍ରତି ଭକ୍ତି ଓ ସ୍ନେହ ରଖନ୍ତି, ସେମାନେ କେବେ ଅପମଙ୍ଗଳରେ ପଡ଼ନ୍ତି ନାହିଁ; ଯେପରି ଅସୁରମାନେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ରକ୍ଷା ଥିଲେ ଅଜୟ ହୁଅନ୍ତି। ଏହିପରି, ନନ୍ଦପୁତ୍ର କୃଷ୍ଣ ଗୁଣ, ଭାଗ୍ୟ, ଯଶ, ପ୍ରଭାବରେ ନାରାୟଣ ସମାନ; ତେଣୁ ତାଙ୍କର କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ ଦେଖି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଦରକାର ନାହିଁ। ଏପରି ଭାବେ ଗର୍ଗ ମୋତେ ଉପଦେଶ ଦେଇ ତାଙ୍କ ଘରକୁ ଚାଲିଗଲେ। ତେଣୁ, ମୁଁ ଏହି କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ନାରାୟଣଙ୍କ ଅଂଶ ଭାବରେ ମନେ କରେଇଛି।” ନନ୍ଦଙ୍କର ଏହି ଉପଦେଶ ଓ ଗର୍ଗଙ୍କର ବାଣୀ ଶୁଣି, ବ୍ରଜବାସୀମାନେ ଯେତେ ଅପାର କୃଷ୍ଣର ଶୂରତ୍ୱ ଦେଖିଥିଲେ ଓ ଶୁଣିଥିଲେ, ସେମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ନନ୍ଦ ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ, ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ମୁକ୍ତ ହେଲେ। ଏହି ମଧ୍ୟରେ, ଇନ୍ଦ୍ର ଦେବତା ଯେତେବେଳେ ଯଜ୍ଞ ବିଘ୍ନ କରାଯାଇଥିବାରେ କ୍ରୁଧ୍ଧ ହୋଇ, ବ୍ରଜରେ ଭୟଙ୍କର ବର୍ଷା, ଓଳା ଓ ବାତ୍ୟା ପଠାଇଲେ, ଗୋପ ଓ ଗାଈମାନେ ଭୟଭୀତ ହେଲେ। ସେମାନେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ନିଜେ ଏକମାତ୍ର ଆଶ୍ରୟ ଭାବେ ଦେଖିଲେ। ତାଙ୍କର କରୁଣାମୟ ହାସି ଦେଖି, କୃଷ୍ଣ ଏକ ହାତରେ ଗୋବର୍ଧନ ପାହାଡ଼କୁ ଉଠାଇ, ଶିଶୁ ଖେଳନା ଉଠାଇବା ଭଳି, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କଲେ। ଏପରି ହେଲା ବେଳେ ଇନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିରେ ମଦ ଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଗୋମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ ନାହିଁ। ଏପରି ଭାବେ ଦଶମ ସ୍କନ୍ଧର ପ୍ରଥମ ଭାଗର ଛବିଶ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା। ଏହା ପରେ ଶ୍ରୀଭଗବାନ କହିଲେ, “ଯେଉଁ ସନ୍ତମାନେ ଅସଙ୍ଗ, ମୋତେ ସମ୍ମୁଖୀନ ହୋଇ ଧ୍ୟାନରତ, ଶାନ୍ତ, ସମଦର୍ଶୀ, ମମତା ଓ ଅହଂକାର ରହିତ, ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱରେ ଅଚଳ, ଲୋଭ ନଥିବା, ସେମାନେ ପରମ ପବିତ୍ର। ଏମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ମୋର ଗୁଣଗାନ ସବୁବେଳେ ଉପସ୍ଥିତ ରହେ, ଯେଉଁମାନେ ଏହାକୁ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ଭକ୍ତି ସହିତ ଶୁଣନ୍ତି, ଗାନ କରନ୍ତି, ଅନୁମୋଦନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ମୋ ପ୍ରତି ଭକ୍ତି ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ଏହି ଭକ୍ତି ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଥିବା ସନ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଆଉ କିଛି ଅପ୍ରାପ୍ୟ ନାହିଁ, କାରଣ ସେମାନେ ଅନନ୍ତ ଆନନ୍ଦ ମଧ୍ୟରେ ମୋତେ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି। ଯେପରି ଏକ ଅଗ୍ନିକୁ ନିକଟରେ ଗଲେ ଶୀତ, ଭୟ ଓ ଅନ୍ଧକାର ଦୂର ହୁଏ, ସେପରି ସନ୍ତ ସଂଗରେ ଏହି ଗୁଣ ଆସେ। ଏହି ଭୟଙ୍କର ସଂସାର ସମୁଦ୍ରରେ ଡୁବୁଥିବା ଲୋକମାନେ ପାଇଁ, ସନ୍ତମାନେ ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ନୌକା ସମାନ। ଜୀବମାନେ ପାଇଁ ଅନ୍ନ ହେଉଛି ପ୍ରାଣ, ଦୁଃଖିତଙ୍କ ପାଇଁ ମୁଁ ଆଶ୍ରୟ, ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ଧର୍ମ ହେଉଛି ଧନ, ଏହି ଜଗତରେ ଭୟଭୀତଙ୍କ ପାଇଁ ସନ୍ତମାନେ ଆଶ୍ରୟ। ସନ୍ତମାନେ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଇଥିବା ଉଦୟ ହେଉଥିବା ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି; ଦେବତା, ବାନ୍ଧବ, ସନ୍ତ ଓ ମୁଁ ମଧ୍ୟ ସନ୍ତମାନେ। ଏପରି ଭାବେ, ଉର୍ବଶୀ ଯେପରି ଏହି ଲୋକ ଭୋଗ ପ୍ରତି ଅସଙ୍ଗ ହୋଇ, ସ୍ୱରୂପରେ ଆନନ୍ଦ ପାଇବାକୁ ପୃଥିବୀରେ ଘୁଞ୍ଚିଘୁଞ୍ଚି ଚାଲିଥିଲେ। ସ୍ପର୍ଶ ରସର ଗୁଣ ହେଉଛି କ୍ଷିଣତା, କଠିନତା, ଶୀତ ଓ ଉଷ୍ଣତା—ଏହି ସବୁ ବାୟୁ ତତ୍ତ୍ୱର ସ୍ୱଭାବ।