ଗୋପାଳଙ୍କ ଅଦ୍ଭୁତ କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ ଦେଖି ଗୋପଗଣ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପଡ଼ିଗଲେ। ସେମାନେ କହିଲେ, “ଏହି ଶିଶୁର କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ଏମିତି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟକର! ଏଭଳି ଶିଶୁ କିପରି ଏଠି ଗ୍ରାମରେ ଜନ୍ମ ନେଇପାରିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ସାଧାରଣତଃ ଶିଶୁମାନେ ଅବହେଳିତ?” ସେମାନେ ଆଉ କହିଲେ, “କେବଳ ସାତ ଦିନର ଏହି ଶିଶୁ କିପରି ଏତେ ବଡ଼ ପାହାଡ଼କୁ ଏକ ହାତରେ ଧରିପାରିଲେ, ଯେପରି ହାତୀରାଜ ଏକ ପଦ୍ମକୁ ଉଠାଏ? ଏହି ଶିଶୁ ନିଜ ଶିଶୁ ଭାବରେ ଅଧଖୁଲା ଆଖିରେ ପୂତନାଙ୍କ ଦୁଧ ପିଇଲେ, ସେଠାରେ ସେ ତାଙ୍କର ପ୍ରାଣକୁ ମଧ୍ୟ ନିଁହେଲେ, ଯେପରି ସମୟ ସମସ୍ତଙ୍କ ପ୍ରାଣ ନେଇଯାଏ। ଏହି ଶିଶୁ ତଳେ ପଡ଼ିଥିବା ବେଳେ ତାଙ୍କର ପାଦ ଗଡ଼ିକୁ ଲାଗିଲା, ଚକା ଉଲଟିଗଲା, ଏବଂ ସେ କାନ୍ଦି କାନ୍ଦି ଏହାକୁ ଲାତ ମାରିଦେଲେ। ଏକ ବର୍ଷର ହେବା ସତ୍ୱେ, ତୃଣାବର୍ତ୍ତ ଦାନବ ତାଙ୍କୁ ଗଳା ଧରି ଆକାଶରେ ଉଠାଇନେଲା, କିନ୍ତୁ ଏହି ଶିଶୁ ସେ ଭୟଙ୍କର ଅପଦ୍ରବକୁ ଅତିକ୍ରମ କଲେ। ମାଆ ବୁଟି ଚୋରି କରିଥିବାରୁ ତାଙ୍କୁ ଉଖଳକୁ ବାନ୍ଧିଦେଲେ, ଶିଶୁ ଉଖଳ ନେଇ ଦୁଇଟି ଅର୍ଜୁନ ବୃକ୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ଚାଲିଗଲେ, ତାଙ୍କର ହାତରେ ସେ ବୃକ୍ଷ ଭାଙ୍ଗିପଡ଼ିଲା। ଏହିପରି ଏକ ଦିନ, ଶିଶୁ ଗୋପବାଳକମାନଙ୍କ ସହିତ ବନରେ ବଛା ଚରାଉଥିଲେ, ବକାସୁର ଦାନବ ତାଙ୍କୁ ମାରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, କିନ୍ତୁ ଏହି ଶିଶୁ ନିଜ ହାତରେ ବକାସୁରଙ୍କ ମୁହଁ ଫାଟିଦେଲେ। ଏକ ଦିନ ଏକ ଦାନବ ବଛା ରୂପେ ଆସି ବଛାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଲୁଚି ତାଙ୍କୁ ମାରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, କିନ୍ତୁ ଶିଶୁ ସେଉଁଠି ତାକୁ ମାରି ଖେଳି ଖେଳି କପିଥ୍ଥ ଫଳ ଝଡ଼ିଦେଲେ। ତାପରେ ଶିଶୁ ଦାନବ ଦ୍ୱାରା ଅଧିକୃତ ଖର ଓ ତାଙ୍କ ସାଥିମାନେ ମାରିଦେଲେ, ଏବଂ ତାଳବନକୁ ନିରାପଦ କଲେ, ଫଳରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ କଲେ। ତାଙ୍କ ବଳରେ ପ୍ରଲମ୍ବାସୁର ଦାନବକୁ ମାରିଦେଲେ, ଗାଁ ଏବଂ ଗୋପମାନେ ଅଗ୍ନିକୁ ମୁକ୍ତ କଲେ। ତାପରେ ଏକ ବଡ଼ ସାପକୁ ଦମନ କଲେ, ତାଙ୍କ ଅହଂକାର ଭଙ୍ଗ କରି ତାକୁ ଯମୁନା ପୋଖରୀରୁ ତାଡ଼ିଦେଲେ, ଏଭଳି ଯମୁନା ଜଳକୁ ବିଷମୁକ୍ତ କଲେ। ସମସ୍ତ ଉପବ୍ରଜବାସୀଙ୍କ ମନରେ ଏ ଶିଶୁ ପ୍ରତି ଏମିତି ଗଢ଼ିଯାଇଥିବା ଭଲପାଇବା ଦେଖି ସେମାନେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ କଲେ—“ନନ୍ଦ, ତୁମର ପୁଅ ପ୍ରତି ଆମର ଏପରି ଅଦ୍ୱିତୀୟ ସ୍ୱାଭାବିକ ପ୍ରେମ କିପରି ହେଲା?” ସେମାନେ ପୁଣି ପଚାରିଲେ, “ସାତ ଦିନର ଶିଶୁ ଏତେ ବଡ଼ ପାହାଡ଼ କେମିତି ଧରିପାରିଲେ? ଏହି କାରଣରୁ, ବ୍ରଜପତି, ତୁମ ପୁଅ ବିଷୟରେ ଆମେ ସନ୍ଦେହ କରୁଛୁ।” ତେବେ ଶ୍ରୀନନ୍ଦ କହିଲେ, “ହେ ଗୋପମାନେ, ମୋର କଥା ଶୁଣ। ଏହି ଶିଶୁ ବିଷୟରେ ତୁମର ସନ୍ଦେହ ଦୂର କର। ଏହି ପୁଅ ବିଷୟରେ ମୋତେ ଗର୍ଗ ଋଷି, ଯଦୁବଂଶୀ ମୁନି, କହିଥିଲେ। ସେ କହିଥିଲେ—ଏହି ପୁଅ ପୂର୍ବ ଯୁଗରେ ଧଳା, ଲାଲ ଓ ହଳଦିଆ ରଙ୍ଗ ଧାରଣ କରିଥିଲେ; ବର୍ତ୍ତମାନ ସେ କଳା ରୂପ ନେଇଛନ୍ତି। ପୂର୍ବରୁ ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁଅ ବସୁଦେବଙ୍କ ପୁଅ ଭାବରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ; ବର୍ତ୍ତମାନ ସେ ତୁମର ପୁଅ। ପଣ୍ଡିତମାନେ ତାଙ୍କୁ ବାସୁଦେବ କହନ୍ତି। ତୁମର ପୁଅଙ୍କର ଅନେକ ନାମ ଓ ରୂପ ଅଛି, ତାଙ୍କର ଗୁଣ ଓ କାର୍ଯ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ; ମୁଁ ଏହା ଜାଣେ, କିନ୍ତୁ ଲୋକମାନେ ଜାଣନ୍ତି ନାହିଁ। ଏହି ଗୋପଗଣ ଓ ଗୋକୁଳର ଆନନ୍ଦ ତୁମମାନେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ମଙ୍ଗଳ ଦେବେ; ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ସହଜରେ ସମସ୍ତ ଆପଦ ଅତିକ୍ରମ କରିପାରିବ। ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ଧର୍ମାତ୍ମାମାନେ ରାଜା ବିହୀନ ଦେଶରେ ଦୁଷ୍ଟମାନେ ଦ୍ୱାରା ଦମିତ ହେଉଥିଲେ, ସେମାନେ ଏହି ଶିଶୁ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷା ପାଇଥିଲେ ଓ ଦୁଷ୍ଟମାନେ ମିଳି ହରାଇଥିଲେ। ଯେଉଁ ସୁଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଲୋକମାନେ ଏହିପରି ପ୍ରେମ ଉନ୍ମୁକ୍ତ କରନ୍ତି, ସେମାନେ କେବେ ଦୁଃଖରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ; ଯେପରି ଦେବତାମାନେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ରକ୍ଷାରେ ଦାନବମାନେ ଜିତିପାରନ୍ତି ନାହିଁ। ତେଣୁ, ଏହି ନନ୍ଦନନ୍ଦନ ଗୁଣ, ଭାଗ୍ୟ, କୀର୍ତ୍ତି ଓ ପ୍ରଭାବରେ ନାରାୟଣ ସମାନ; ତାଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟରେ କୌଣସି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ନାହିଁ। ଏପରି ଭାବରେ ଗର୍ଗ ମୋତେ ସ୍ୱୟଂ କହିଥିଲେ, ଏବଂ ସେ ନିଜ ଘରକୁ ଫେରିଗଲେ; ଏହି କାରଣରୁ ମୁଁ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ନାରାୟଣଙ୍କର ଅଂଶ ବୋଲି ଭାବେ। ନନ୍ଦଙ୍କ ଏହି କଥା ଓ ଗର୍ଗଙ୍କ ବାଣୀ ଶୁଣି, ଉପବ୍ରଜବାସୀମାନେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଅପାର ମହିମା ଦେଖି ଓ ଶୁଣି ଆନନ୍ଦରେ ନନ୍ଦ ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ, ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଛାଡ଼ି ଦେଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଦେବତା, ଯଜ୍ଞ ବିଘ୍ନ ହେବାରୁ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ବର୍ଷା, ଓଲା ଓ ବାତ୍ୟା ପଠାଇଲେ; ଗୋପମାନେ ଓ ଗୋମାନେ ଭୟଭୀତ ହେଉଥିଲେ। ସେମାନେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଏକମାତ୍ର ଆଶ୍ରୟ ଭାବେ ଦେଖିଲେ, ସେ ହସି ଦୟାର ଦୃଷ୍ଟି ଦେଲେ, ଏକ ହାତରେ ପାହାଡ଼ ଉପ୍ରେ ଉଠାଇ ଗୋପମାନେ ଓ ଗୋମାନେ ରକ୍ଷା କଲେ, ଏପରି ଯେପରି ଶିଶୁ ଖେଳନା ଉଠାଏ। ଏଭଳି ଇନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିର ଅହଂକାରରେ ଗୋମାନେ ପ୍ରତି ଦୟା ଦେଖାଇଲେ ନାହିଁ। ଏଭଳି ଦଶମ ସ୍କନ୍ଧର ପ୍ରଥମ ଭାଗର ଛବିଶିଏ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା। ଏହି ମହାପୁରାଣ, ଶ୍ରୀମଦ୍ ଭାଗବତର ଅନ୍ତର୍ଗତ ଅଧ୍ୟାୟ। ଏଠାରେ ଭଗବାନ କହିଲେ—ଯେ ସନ୍ତମାନେ ନିରଲିପ୍ତ, ମୋତେ ଲଗ୍ନ, ଶାନ୍ତ, ସମଦର୍ଶୀ, ମମତା ଓ ଅହଂକାର ଶୂନ୍ୟ, ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱରେ ଅଚଳ, ଲୋଭ ନଥିବା, ସେମାନେ ପରମ ଧନ୍ୟ। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ହେ ସୁଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ମୋର କଥା ସବୁବେଳେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ; ଏହି କଥା ଶ୍ରବଣ କରିବା ଓ ପ୍ରେମରେ ଧାରଣ କରିବା ମାନବକୁ ପବିତ୍ର କରେ ଓ ପାପ ଦୂର କରେ। ଯେଉଁମାନେ ଏହି କଥା ଶୁଣନ୍ତି, ଗାଆନ୍ତି, କିମ୍ବା ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଅନୁମୋଦନ କରନ୍ତି, ଏବଂ ମୋତେ ଭକ୍ତି ଓ ନିଶ୍ଛଳତାରେ ଲଗ୍ନ, ସେମାନେ ମୋର ଭକ୍ତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ଏହି ଭକ୍ତି ପ୍ରାପ୍ତ ସନ୍ତ ପାଇଁ ଆଉ କିଛି ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ରହିନଥାଏ, କାରଣ ସେମାନେ ମୋରେ, ଅନନ୍ତ, ବ୍ରହ୍ମସ୍ୱରୂପ ଓ ଆନନ୍ଦର ମୂର୍ତ୍ତିରେ, ପରମ ସୁଖ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି। ଯେପରି ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଗ୍ନି ନିକଟକୁ ଯିବାରେ ଶୀତ, ଭୟ ଓ ଅନ୍ଧକାର ଦୂର ହୁଏ, ସେପରି ସନ୍ତଙ୍କ ସଙ୍ଗରେ ମଧ୍ୟ। ଏହି ଭୟଙ୍କର ସଂସାର ସାଗରରେ ଉଠୁଥିବା ଓ ଡୁବୁଥିବା ଲୋକମାନେ ପାଇଁ, ସନ୍ତମାନେ—ଯେଉଁମାନେ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନୀ ଓ ଶାନ୍ତ—ଏକ ଦୃଢ଼ ନୌକା ସଦୃଶ।