ଏକ ସମୟର କଥା, ଜଣେ ପୁରୁଷ ତାଙ୍କ ଜୀବନସଙ୍ଗିନୀଙ୍କ ସହ ଏମିତି ଏକତାରେ ରହୁଥିଲେ ଯେ, ସେ ଯେଉଁ କାମ କରୁଥିଲେ, ସେ ମଧ୍ୟ ସେହି କାମ କରୁଥିଲେ। ସେ ଗାଇଲେ, ସେ ମଧ୍ୟ ଗାଏ; ସେ କନ୍ଦିଲେ, ସେ କନ୍ଦେ; ସେ ହସିଲେ, ସେ ହସେ; ସେ କିଛି କହିଲେ, ସେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରତିଉତ୍ତର ଦେଇ କହେ। ସେ ଦୌଡ଼ିଲେ, ସେ ମଧ୍ୟ ଦୌଡ଼େ; ସେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲେ, ସେ ମଧ୍ୟ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହୁଏ; ସେ ଶୋଇଲେ, ସେ ମଧ୍ୟ ପାଖରେ ଶୋଏ; ସେ ବସିଲେ, ସେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ସହ ବସେ। ସେ ଶୁଣିଲେ, ସେ ମଧ୍ୟ ଶୁଣେ; ସେ ଦେଖିଲେ, ସେ ମଧ୍ୟ ଦେଖେ; ସେ ଘ୍ରାଣ କଲେ, ସେ ମଧ୍ୟ ଘ୍ରାଣ କରେ; ସେ ସ୍ପର୍ଶ କଲେ, ସେ ମଧ୍ୟ ସ୍ପର୍ଶ କରେ। ସେ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ, ସେ ମଧ୍ୟ ଦୁଃଖିତ ହୁଏ; ସେ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ, ସେ ମଧ୍ୟ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରେ। ଏଭଳି ଭାବେ, ଜଣେ ଅଜ୍ଞାନୀ ପୁରୁଷ ତାଙ୍କ ଜୀବନସଙ୍ଗିନୀଙ୍କ ଗୁଣଗୁଡ଼ିକ ଦ୍ୱାରା ମୋହିତ ହୋଇ, ଚାହୁଁ ନଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ତାଙ୍କୁ ଅନୁକରଣ କରିଥାଏ, ଏକ ଖେଳନା ପରି, ଦୁର୍ବଳତା ଦ୍ୱାରା। ଏହି ସମୟରେ, ଶୁକଦେବ ଗୋସ୍ୱାମୀ କହିଲେ—କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଏହି ଅସାଧାରଣ କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ ଦେଖି, ଗୋପମାନେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଚକିତ ହେଲେ। ସେମାନେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଏହି ଅସୀମ ଶକ୍ତି ବିଷୟରେ ଅଜ୍ଞାନ ଥିଲେ। ସେମାନେ ନନ୍ଦଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ, ଗର୍ଗ ଋଷିଙ୍କ ଉପଦେଶ ସ୍ମରଣ କରି, କହିଲେ—"ଏହି ଶିଶୁର କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ଅତି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ। ଗ୍ରାମବାସୀଙ୍କ ଘରେ ଯେଉଁଠି ସାଧାରଣତଃ ଅବହେଳିତ ସନ୍ତାନ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ, ସେଠାରେ ଏମିତି କିପରି ଶିଶୁ ଜନ୍ମ ନେଇପାରେ? କେବଳ ସାତି ଦିନର ଶିଶୁ ଏତେ ବଡ଼ ପାହାଡ଼କୁ ଏକ ହାତରେ ଧରିପାରିଲେ କିପରି? ଏହା ତ ରାଜା ହାତୀ ଜଣେ ଅଟକୁ ଉଠାଇବା ପରି। ଏହି ଶିଶୁ, ଶିଶୁଭାବରେ ଆଖି ଅଧଖୁଲା ରଖି, ପୁତନା ରାକ୍ଷସୀଙ୍କ ଷଡ଼ଯନ୍ତ୍ର ସହିତ ତାଙ୍କ ଦୁଧ ଚୁଷି, ତାଙ୍କ ଜୀବନକୁ ମଧ୍ୟ ଶୋଷି ନେଲେ—ଯେପରି ମୃତ୍ୟୁ ସମୟ ସମସ୍ତଙ୍କ ଜୀବନ ନେଇଥାଏ। ଏହି ଶିଶୁ ତଳେ ପଡ଼ିଥିବା ବେଳେ, ତାଙ୍କ ପାଦ ଗାଡ଼ିକୁ ଆଘାତ କଲା, ଚକା ଉଲଟିଗଲା। ଏକ ବର୍ଷର ଶିଶୁ ଥିବାବେଳେ, ତୃଣାବର୍ତ୍ତ ଦାନବ ତାଙ୍କୁ ଗଳା ଧରି ଆକାଶକୁ ଉଠାଇନେଲେ, କିନ୍ତୁ ସେ ଏହି ବିପଦକୁ ଜୟ କଲେ। ମାଆ ମଖନ ଚୋରି କରିଥିବାରେ ମୁସଳକୁ ବାନ୍ଧିଦେଉଥିଲେ, ଶିଶୁ ଦୁଇ ଅର୍ଜୁନ ବୃକ୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ଚାଲିଗଲେ ଓ ତାଙ୍କୁ ପଡ଼ିଦେଲେ। ଅନ୍ୟ ଦିନ, ଗଛମାନେ ଚାରିବା ସମୟରେ, ଅନ୍ୟ ଶିଶୁମାନେ ସହିତ ଥିବାବେଳେ, ବକାସୁର ଦାନବର ମୁହଁ ତାଙ୍କ ହାତରେ ଫାଟିଗଲା। ଏକ ଦିନ, ଏକ ଦାନବ ବଛା ରୂପେ ଆସି, ତାଙ୍କୁ ମାରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲା, କୃଷ୍ଣ ସେଠାରେ ତାଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କଲେ ଓ ଖେଳିଖେଳି ଫଳ ଝଡ଼ାଇଦେଲେ। ଏହିପରି, ତାଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ତାଳବନର ଦାନବ ଓ ତାଙ୍କ ସାଥୀମାନେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ, ତାଳବନ ନିରାପଦ ହେଲା। ଏହି ଶିଶୁ ପ୍ରଲମ୍ବାସୁର ଦାନବକୁ ମାରିଦେଲେ ଓ ଗୋମାନେ ଓ ଗୋପମାନେ ଅଗ୍ନିରୁ ଉଦ୍ଧାର ହେଲେ। ଏହି ଶିଶୁ ନାଗରାଜ କାଳିୟଙ୍କ ଅହଂକାର ଭଙ୍ଗ କଲେ, ତାଙ୍କୁ ଯମୁନା ଝିଅଁଠାରୁ ଖେଦାଇଦେଲେ, ଯମୁନା ଜଳ ପୁନି ନିର୍ମଳ ହେଲା। ବ୍ରଜବାସୀମାନେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଯେପରି ଭଲପାଆନ୍ତି, ସେ ଭାବନା ତ୍ୟାଗ କରିହେବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ। ନନ୍ଦ, ଏମିତି ସ୍ୱାଭାବିକ ପ୍ରେମ କିପରି ଆମ ମନରେ ଜନ୍ମ ନେଲା? ସାତି ଦିନର ଶିଶୁ ଏତେ ବଡ଼ ପାହାଡ଼କୁ କିପରି ଧରିପାରିଲେ? ଏହିପରି ଏହା ଦେଖି ଆମେ ତୁମର ପୁଅ ବିଷୟରେ ସନ୍ଦେହ କରୁଛୁ। ନନ୍ଦ ଉତ୍ତର ଦେଲେ—"ମୋର କଥା ଶୁଣ, ଗୋପମାନେ, ଏହି ଶିଶୁ ବିଷୟରେ ତୁମେ ଯେଉଁ ସନ୍ଦେହ କରୁଛ, ତାହା ଦୂର କର। ଏହି ଶିଶୁ ବିଷୟରେ ଗର୍ଗ ଋଷି ମୋତେ ଯାହା କହିଥିଲେ, ମୁଁ ତାହା କହେଉଛି। ସେ ପୂର୍ବେ ଶ୍ୱେତ, ରକ୍ତ ଓ ପିତ ରଙ୍ଗର ଅବତାର ନେଇଥିଲେ, ବର୍ତ୍ତମାନ କଳାବର୍ଣ୍ଣ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି। ଏହି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଶିଶୁ ପୂର୍ବେ ବସୁଦେବଙ୍କ ପୁଅ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ, ବର୍ତ୍ତମାନ ତୁମର ପୁଅ। ଜ୍ଞାନୀମାନେ ତାଙ୍କୁ ବାସୁଦେବ ବୋଲି କୁହନ୍ତି। ତୁମର ପୁଅଙ୍କ ଅନେକ ନାମ ଓ ରୂପ ଅଛି, ତାଙ୍କ ଗୁଣ ଓ କାର୍ଯ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ। ମୁଁ ତାହା ଜାଣେ, କିନ୍ତୁ ସାଧାରଣ ଲୋକ ଜାଣନ୍ତି ନାହିଁ। ଏହି ଗୋକୁଳ ଓ ଗୋପମାନେ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶୁଭ ଲାଭ କରିବେ, ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ବିପଦ ସହଜରେ ଦୂର ହେବ। ପୁରୁଣା କଥା ଅନୁଯାୟୀ, ରାଜା ନଥିବା ଦେଶରେ ଧର୍ମିକ ଲୋକ ଦୁଷ୍ଟମାନେ ଦ୍ୱାରା ଅତିଚାରିତ ହେଉଥିଲେ, ସେଠାରେ ଏହି ପ୍ରଭୁ ସେମାନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିଥିଲେ। ଯେଉଁମାନେ ଏହିପରି ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଶିଶୁ ପ୍ରତି ପ୍ରେମ ଗଢ଼ନ୍ତି, ସେମାନେ କେବେ ଦୁଃଖରେ ଭାସିଯିବେ ନାହିଁ; ଯେପରି ଦୈତ୍ୟମାନେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ରକ୍ଷାଧୀନ ଲୋକଙ୍କୁ କିଛି କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ। ଏହିପରି ତୁମର ପୁଅ ନନ୍ଦନନ୍ଦନ ନାରାୟଣଙ୍କ ସମାନ ଗୁଣ, ଭାଗ୍ୟ, କୀର୍ତ୍ତି ଓ ପ୍ରଭାବରେ ସମାନ। ତେଣୁ ତାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟରେ କୌଣସି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ନାହିଁ। ଏପରି ଭାବେ ଗର୍ଗ ମୋତେ ସିଧାସଳଖ କହି ଗଲେ, ଏବଂ ମୁଁ ଏହି କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ନାରାୟଣଙ୍କ ଅଂଶ ବୋଲି ବିଚାର କରେ।" ନନ୍ଦଙ୍କ ଏହି କଥା ଓ ଗର୍ଗଙ୍କ ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ବ୍ରଜବାସୀମାନେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଅସୀମ ତେଜ ଦେଖି ଏବଂ ଶୁଣି, ଆନନ୍ଦ ଭରିତ ହୋଇ, ନନ୍ଦ ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଲେ, ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଛାଡ଼ି ଦେଲେ। ଏହି ମଧ୍ୟରେ, ଇନ୍ଦ୍ର ଦେବତା ଯେତେବେଳେ ଯଜ୍ଞ ବିଘ୍ନ ହେବାରେ କ୍ରୁଧ୍ଧ ହୋଇ, ବର୍ଷା, ଓଲା ଓ ବାତ୍ୟା ଆଣିଦେଲେ, ଗୋପ ଓ ଗୋମାନେ ଭୟଭୀତ ହେଲେ। ସେମାନେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଶରଣ ନେଲେ। କୃଷ୍ଣ କୃପାଭାବେ ହସି, ଏକ ହାତରେ ପାହାଡ଼ ଉଠାଇ, ଶିଶୁ ଖେଳନା ଉଠାଇବା ପରି, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କଲେ। ଏପରି ଇନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ଗର୍ବିତ ଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଗୋମାନେ ପ୍ରତି ତାଙ୍କର କୌଣସି ଦୟା ନ ଥିଲା। ଏହିପରି ଭାବେ, ଶ୍ରୀମଦ୍ ଭାଗବତର ଦଶମ ସ୍କନ୍ଧର ପ୍ରଥମ ଭାଗର ଛବିଶିତମ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା। ଏହି କଥା ପରେ, ପରମ ସନ୍ନ୍ୟାସୀମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଅସକ୍ତ, ଶାନ୍ତ, ସମଦର୍ଶୀ, ମମତା ଓ ଅହଂକାରରୁ ମୁକ୍ତ, ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱରେ ଅଚଳ ଓ ଲୋଭ ନଥିବା, ସେମାନେ ପରମ ଶାନ୍ତ ରହନ୍ତି। ଏମିତି ଭାଗ୍ୟଶାଳୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ, ମୋର ଏହି କଥା ସବୁବେଳେ ଉପଜିଥାଏ, ଯାହା ଶ୍ରବଣ କରିବା ଓ ଚିନ୍ତନ କରିବା ଦ୍ୱାରା ପାପ ଦୂର ହୁଏ।