ଏକ ସମୟର କଥା, ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ସହର ଥିଲା, ଯାହାର ଚାରିପାଖରେ ବିଭିନ୍ନ ଦିଗରେ ଅନେକ ଦ୍ୱାର ନିର୍ମିତ ହୋଇଥିଲା। ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଦୁଇଟି ଦ୍ୱାର, ଯାହା ଅଗ୍ନିଜ୍ୱାଳା ପ୍ରଭାରେ ଦ୍ୱୀପିକାମାନେ ପରି ଚମକୁଥିଲେ, ସେଉଁଠାରୁ ଦ୍ୟୁମତ୍ସଖ ନାମକ ବ୍ୟକ୍ତି ଯାତ୍ରା କରୁଥିଲେ ଓ ଭୂମିକୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କରୁଥିଲେ। ସେହିପରି, ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ନଳିନୀ ଓ ନାଳିନୀ ନାମର ଦୁଇଟି ଦ୍ୱାର ଥିଲା, ଯାହା ମଧୁର ସୁଗନ୍ଧ ଭରିଥିବା ଅଞ୍ଚଳକୁ ଅବଧୂତସଖ ପ୍ରବେଶ କରୁଥିଲେ। ସହରର ମୁଖ୍ୟ ଦ୍ୱାର 'ମୁଖ୍ୟା' ନାମରେ ଜଣାଶୁଣା, ଏଠାରେ ବେପାରୀ ଓ ଖାଦ୍ୟ ବାହନ ଥିଲେ। ଏହି ଦ୍ୱାର ଦ୍ୱାରା ସହରର ରାଜା, ସ୍ୱାଦ ଜଣା ବେପାରୀମାନେ ସହିତ, ଅଞ୍ଚଳକୁ ପ୍ରବେଶ କରୁଥିଲେ। ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗର 'ପିତୃହୂ' ଦ୍ୱାର ଦ୍ୱାରା ପୁରଞ୍ଜନ ଜ୍ଞାନବାହକମାନେ ସହ ଦକ୍ଷିଣ ପଞ୍ଚାଳ ଅଞ୍ଚଳକୁ ପ୍ରବେଶ କରୁଥିଲେ। ଉତ୍ତର ଦିଗର 'ଦେୱହୂ' ଦ୍ୱାର ଦ୍ୱାରା ସେହିପରି ଉତ୍ତର ପଞ୍ଚାଳକୁ ପ୍ରବେଶ କରୁଥିଲେ। ପଶ୍ଚିମ ଦିଗର 'ଆସୁରୀ' ଦ୍ୱାର ଦ୍ୱାରା ପୁରଞ୍ଜନ ଅହଂକାର ସହିତ ଗ୍ରାମକ ଅଞ୍ଚଳକୁ ଯାଉଥିଲେ, ଏବଂ 'ନିରୃତି' ଦ୍ୱାର ଦ୍ୱାରା ଲୋଭ ସହିତ ବୈଶସ ଅଞ୍ଚଳକୁ ପ୍ରବେଶ କରୁଥିଲେ। ଏହି ସହରର ଦୁଇଟି ଦ୍ୱାର 'ଅନ୍ଧ' ଓ 'ଅବମୀଷା' ଶାନ୍ତ ଓ କୌଶଳୀ ଥିଲେ, ତାଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟିଶାଳୀ ନାୟକ ଏମାନଙ୍କୁ ଦ୍ୱାରା ଯାଉଥିଲେ ଓ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିଲେ। ସେ ଯେତେବେଳେ ଅନ୍ତଃପୁରକୁ ବିଷୂଚୀ ସହିତ ପ୍ରବେଶ କରୁଥିଲେ, ସେଠାରେ ତାଙ୍କର ଜନାନୀ ଓ ସନ୍ତାନମାନେ ଦ୍ୱାରା ମୋହ, ସୁଖ, ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରୁଥିଲେ। ଏଭଳି ପୁରଞ୍ଜନ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଲୀନ, କାମନାରେ ଚଳିତ, ମୋହିତ ଓ ଅଜ୍ଞାନରେ ଲିପ୍ତ ହେଇ, ସେ ତାଙ୍କର ରାଣୀଙ୍କର ଇଚ୍ଛାକୁ ଅନୁସରଣ କରୁଥିଲେ। ରାଣୀ ଯେତେବେଳେ ମଦ୍ୟପାନ କରୁଥିଲେ, ସେ ମଧ୍ୟ ମଦ୍ୟପାନ କରୁଥିଲେ; ରାଣୀ ଯେତେବେଳେ ଖାଉଥିଲେ, ସେ ମଧ୍ୟ ଖାଉଥିଲେ; ରାଣୀ ଭୋଗ କରୁଥିଲେ, ସେ ମଧ୍ୟ ସେଉଁଠି ଭୋଗ କରୁଥିଲେ। ରାଣୀ ଗୀତ ଗାଉଥିଲେ, ସେ ଗାଉଥିଲେ; ରାଣୀ କାନ୍ଦୁଥିଲେ, ସେ କାନ୍ଦୁଥିଲେ; ରାଣୀ ହସୁଥିଲେ, ସେ ହସୁଥିଲେ; ରାଣୀ କଥା କହୁଥିଲେ, ସେ ଉତ୍ତର ଦେଉଥିଲେ। ରାଣୀ ଦୌଡ଼ୁଥିଲେ, ସେ ଦୌଡ଼ୁଥିଲେ; ରାଣୀ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହୁଅଥିଲେ, ସେ ମଧ୍ୟ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହୁଅଥିଲେ; ରାଣୀ ଶୋଇଥିଲେ, ସେ ତାଙ୍କ ସହ ଶୋଇଥିଲେ; ରାଣୀ ବସିଥିଲେ, ସେ ବସିଥିଲେ। ରାଣୀ ଶୁଣୁଥିଲେ, ସେ ଶୁଣୁଥିଲେ; ଦେଖୁଥିଲେ, ସେ ଦେଖୁଥିଲେ; ଘ୍ରାଣ କରୁଥିଲେ, ସେ ଘ୍ରାଣ କରୁଥିଲେ; ସ୍ପର୍ଶ କରୁଥିଲେ, ସେ ସ୍ପର୍ଶ କରୁଥିଲେ। ରାଣୀ ଦୁଃଖି ହୋଇଲେ, ସେ ମଧ୍ୟ ଦୁଃଖି ହୁଅଥିଲେ; ରାଣୀ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇଲେ, ସେ ମଧ୍ୟ ଆନନ୍ଦିତ ହୁଅଥିଲେ। ଏଭଳି ରାଣୀ ଓ ତାଙ୍କର ଗୁଣମାନେ ଦ୍ୱାରା ମୋହିତ ହେଇ, ଅଜ୍ଞାନବଶତଃ, ପୁରୁଷ ଚାହିଲେ ନାହିଁ ମଧ୍ୟ, ତାଙ୍କୁ ଅନୁକରଣ କରୁଥିଲେ, ଏକ ଖେଳନା ପରି ଦୁର୍ବଳତାରେ ତଳେ ପଡ଼ିଥିଲେ। ଏହିପରି ଜୀବନ ଚର୍ଚ୍ଚା ମଧ୍ୟରେ, ଅନ୍ୟ ପ୍ରସଙ୍ଗରେ, ଶୁକଦେବ ଗୋସ୍ୱାମୀ କହିଲେ—କୃଷ୍ଣଙ୍କର ଏତେ ଅଦ୍ଭୁତ କାର୍ଯ୍ୟ ଦେଖି, ଗୋପମାନେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଚକିତ ହେଲେ, କିନ୍ତୁ କୃଷ୍ଣଙ୍କର ସତ୍ୟ ଶକ୍ତି ବିଷୟରେ ଅଞ୍ଜାନ ଥିଲେ। ସେମାନେ ଗର୍ଗ ଋଷିଙ୍କ କଥା ମନେ ପକାଇ, ନନ୍ଦଙ୍କୁ ଯାଇ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ଏହି ଶିଶୁ କୃଷ୍ଣଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ ଏତେ ଅଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ! ଗ୍ରାମର ଶିଶୁମାନେ ସଧାରଣତଃ ଅବହେଳିତ, ଏମିତି ଏକ ଶିଶୁ କିପରି ଜନ୍ମ ନେଲେ? ସେ କେବଳ ସପ୍ତାହ ଥିବାବେଳେ ଏତେ ବଡ଼ ପାହାଡ଼କୁ ଏକ ହାତରେ ଉଠେଇଲେ, ଯେପରି ଗଜରାଜ ଏକ ପଦ୍ମକୁ ଉଠେଇଥାଏ। ଶିଶୁ ଅବସ୍ଥାରେ, ଅଧଖୁଲି ଚକୁରେ, ପୁତନାଙ୍କ ଅମୋଘ ଦୁଧ ସହିତ ତାଙ୍କ ଜୀବନ ଶକ୍ତିକୁ ମଧ୍ୟ ଶୋଷି ନେଲେ, ଯେପରି ସମୟ ସମସ୍ତଙ୍କ ଜୀବନ ନେଇଯାଏ। ଶିଶୁ ହୋଇ ଗାଡ଼ି ତଳେ ଥିବାବେଳେ ତାଙ୍କ ପାଦ ଦ୍ୱାରା ଚକକୁ ଉଲ୍ଟାଇଦେଲେ। ଏକ ବର୍ଷର ଶିଶୁ ହୋଇ, ତୃଣାବର୍ତ୍ତ ରାକ୍ଷସ ତାଙ୍କୁ କଣ୍ଠ ଧରି ଆକାଶକୁ ଉଠାଇ ନେଲେ, କିନ୍ତୁ ସେ ଏହି ବିପଦକୁ ମାର୍ଗଦର୍ଶନ କଲେ। ମାଆ ବୁନ୍ଧି ଦେଇ ଦମ୍ବାରେ ଚିଁହି ଦେଲେ, ଦୁଇ ଅର୍ଜୁନ ଗଛ ମଧ୍ୟରେ ଚାଲିଯାଇ, ତାଙ୍କୁ ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ। ଗବିନ୍ଦ ଜଙ୍ଗଲରେ ବଛାମାନେ ସହ ଖେଳୁଥିବାବେଳେ, ବକାସୁରଙ୍କ ମୁଖକୁ ହାତରେ ଫାଟିଦେଲେ। ଏକ ରାକ୍ଷସ ବଛା ବେଶରେ ଆସି ମାରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, କୃଷ୍ଣ ସେଠି ମାରିଦେଲେ, ଏବଂ ଖେଳ କରି କପିଥ ଫଳ ଗଡିଦେଲେ। ଖର ଅସୁର ଓ ତାଙ୍କ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସହଚରମାନେ ମାରି, ତାଳବନକୁ ନିରାପଦ ଓ ଫଳମୟ କଲେ। ପ୍ରଲମ୍ବ ରାକ୍ଷସକୁ ମାରି, ଗାଁ ଓ ଗୋଲାକୁ ଅଗ୍ନିରୁ ରକ୍ଷା କଲେ। କାଳିୟ ନାଗଙ୍କ ଅହଂକାର ଭଙ୍ଗ କରି, ତାଙ୍କୁ ଯମୁନା ହୃଦୟରୁ ଦୂର କଲେ, ଏଭଳି ଯମୁନା ଜଳକୁ ବିଷମୁକ୍ତ କଲେ। ବ୍ରଜର ସମସ୍ତ ବାସିନ୍ଦା ତାଙ୍କୁ ଯେପରି ଅଭିନନ୍ଦନା କରନ୍ତି, ଏହି ଜନ୍ମର ଅନ୍ତଃସ୍ଥ ମମତା କିପରି ଆସିଲା? ଏକ ସପ୍ତାହର ଶିଶୁ କିପରି ପାହାଡ଼ ଉଠାଇପାରିଲେ? ଏହି କଥା ଭିତରେ ଆମେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଅନୁଭବ କରୁଛୁ। ତେବେ, ନନ୍ଦ କହିଲେ, “ହେ ଗୋପମାନେ, ମୋ କଥା ଶୁଣ, ଏହି ଶିଶୁ ବିଷୟରେ ତୁମ ଶଙ୍କା ଦୂର କର। ଗର୍ଗ ମୁନି ମୋତେ କହିଥିଲେ—ଏହି ଶିଶୁ ତିନି ଯୁଗରେ ତିନି ରଙ୍ଗ ଧାରଣ କରିଥିଲେ—ଶ୍ୱେତ, ରକ୍ତ ଓ ପୀତ; ଏବେ କଳା ବର୍ଣ୍ଣ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି। ପୂର୍ବରୁ ଏହି ମହାପୁରୁଷ ବସୁଦେବଙ୍କ ପୁତ୍ର ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ, ଏବେ ତୁମର ପୁତ୍ର ହେଲେ। ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ ତାଙ୍କୁ ବାସୁଦେବ ଭାବେ ଚିହ୍ନିଥାନ୍ତି। ତୁମର ପୁତ୍ରଙ୍କର ଅନେକ ନାମ ଓ ରୂପ ଅଛି, ତାଙ୍କର ଗୁଣ ଓ କାର୍ଯ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ। ମୁଁ ଜାଣେ, କିନ୍ତୁ ଲୋକମାନେ ଜାଣନ୍ତି ନାହିଁ। ଏହି ଗୋପ ଓ ଗୋକୁଳର ଆନନ୍ଦ ତୁମମାନେ ପାଇବ; ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ବିପଦ ସହଜରେ ଦୂର ହେବ। ପୁରୁଣା ଦିନରେ, ଧର୍ମିକମାନେ ରାଜା ବିହୀନ ଦେଶରେ ଦୁଷ୍ଟମାନେ ଦ୍ୱାରା ଦମିତ ହେବାବେଳେ, ଏହି ପୁରୁଷ ତାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିଥିଲେ ଓ ଦୁଷ୍ଟମାନେକୁ ହରାଇଥିଲେ। ଯେଉଁମାନେ ଏଠି ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ତାଙ୍କରେ ଯଦି ପ୍ରେମ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ସେମାନେ କେବେ ଦୁଃଖରେ ଦମିତ ହେବେ ନାହିଁ, ଯେପରି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ରକ୍ଷାପ୍ରାପ୍ତ ଲୋକଙ୍କୁ ଦେବଦ୍ୱୀପିକାମାନେ ବିଜୟ କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ।