ଏହି ସମସ୍ତ ଜୀବମାନଙ୍କର ଆତ୍ମା ଉପରେ ଯେଉଁ ଭୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଙ୍କର ଭାବରେ ଦେଖାଯାଏ, ସେହି ଭୟ କେବଳ ମୋରେ—ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ପରମେଶ୍ୱର ଏବଂ ଆଦି ପ୍ରକୃତିର ସ୍ୱାମୀ—ମୋ ଅନ୍ୟ କେଉଁଠି ମିଟିପାରେ ନାହିଁ। ମୋର ଭୟରେ ବାୟୁ ବହେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅଲୋକିତ କରେ, ଇନ୍ଦ୍ର ବର୍ଷା କରନ୍ତି, ଅଗ୍ନି ଜଳିଉଛି, ଏବଂ ମୃତ୍ୟୁ ଚାଲିଯାଉଛି। ଯେଉଁ ଯୋଗୀମାନେ ଜ୍ଞାନ ଓ ବୈରାଗ୍ୟରେ ସମ୍ପନ୍ନ, ସେମାନେ ଭକ୍ତି ଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ଭୟ ଶୂନ୍ୟ ମୋର ଚରଣକୁ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି ଏବଂ ଶାନ୍ତି ଲାଭ କରନ୍ତି। ଏହି ଜଗତରେ ଲୋକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସର୍ବୋତ୍ତମ ମଙ୍ଗଳ କାହିଁକି ଅଟୁଟ ଭକ୍ତି ସହିତ ମନକୁ ମୋରେ ନିଶ୍ଚଳ ରଖିବା। ଏହି ଶରୀରରେ ସାତଟି ଦ୍ୱାର ଉପରେ, ଦୁଇଟି ସାମ୍ନାରେ, ଦୁଇଟି ତଳେ ଅଛି—ଏହି ସବୁ ଦ୍ୱାର ଦ୍ୱାରା ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଅବଜେକ୍ଟଗୁଡ଼ିକର ଗତି ହୁଏ, ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ଭିତରେ ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସ୍ୱାମୀ ବସିଛନ୍ତି, ରାଜାନ୍। ଏହି ସମସ୍ତ ଦ୍ୱାରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ପଞ୍ଚଟି ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ, ଗୋଟିଏ ଦକ୍ଷିଣକୁ, ଗୋଟିଏ ଉତ୍ତରକୁ ଏବଂ ଦୁଇଟି ପଶ୍ଚିମକୁ ଅଛି। ଏବେ ମୁଁ ସେମାନଙ୍କ ନାମ କହିବି, ରାଜାନ୍। ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଦୁଇଟି ଦ୍ୱାର ଅଛି, ଯାହା ଜୁହାର ପୋକା ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ସେଠାରୁ ଦ୍ୟୁମତ୍ସଖ ଚାଲିଯାନ୍ତି ଏବଂ ପୃଥିବୀକୁ ଆଲୋକିତ କରନ୍ତି। ପୂର୍ବରେ ନଳିନୀ ଓ ନାଳିନୀ ନାମକ ଦୁଇଟି ଦ୍ୱାର ଅଛି, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଅବଧୂତସଖ ସୁଗନ୍ଧିତ ଭୂଭାଗକୁ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି। ସାମ୍ନାରେ ମୁଖ୍ୟା ନାମକ ଦ୍ୱାର ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ବହୁତ ଦୋକାନ ଓ ଖାଦ୍ୟ ତରଫ ଅଛି; ଏଠାରୁ ସେହି ସହରର ରାଜା ସ୍ୱାଦ ଜଣା କର୍ମଚାରୀମାନଙ୍କ ସହିତ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି। ଦକ୍ଷିଣ ଦ୍ୱାର 'ପିତୃହୂ' ଦ୍ୱାରା ପୁରଞ୍ଜନ ଜ୍ଞାନ ଧାରଣ କରୁଥିବା ସଙ୍ଗୀମାନଙ୍କ ସହିତ ଦକ୍ଷିଣ ପଞ୍ଚାଳ ଭୂମିକୁ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି। ଉତ୍ତର ଦ୍ୱାର 'ଦେବହୂ' ଦ୍ୱାରା ସେ ଉତ୍ତର ପଞ୍ଚାଳକୁ ଯାଆନ୍ତି, ଏଉଁଠି ମଧ୍ୟ ଜ୍ଞାନ ଧାରଣ କରୁଥିବା ସଙ୍ଗୀମାନେ ଅଛନ୍ତି। ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ 'ଆସୁରୀ' ନାମକ ଦ୍ୱାର ଦ୍ୱାରା ପୁରଞ୍ଜନ ଗ୍ରାମକ ନାମକ ଅଞ୍ଚଳକୁ ଅହଂକାର ସହିତ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି। ଅନ୍ୟ ଏକ ପଶ୍ଚିମ ଦ୍ୱାର 'ନିରୃତି' ଦ୍ୱାରା ସେ 'ୱୈଶସ' ଅଞ୍ଚଳକୁ ଲୋଭ ସହିତ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି। ସେହି ସହରର ଦୁଇଟି ଦ୍ୱାର 'ଅନ୍ଧ' ଓ 'ଅବମୀଷା' ନାମରେ ଅଛି, ସେମାନେ ନିରବ ଏବଂ କୌଶଳୀ। ସେମାନଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ଦୃଷ୍ଟି ସମ୍ପନ୍ନ ଥିଲେ ଏବଂ ଏହି ଦ୍ୱାର ଦ୍ୱାରା କ୍ରିୟା କରନ୍ତି। ଯେତେବେଳେ ସେ ଭିତର ଶୟନକୋଠରୀକୁ ବିଷୂଚୀ ସହିତ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି, ସେ ତାଙ୍କର ଜନନୀ ଓ ସନ୍ତାନମାନଙ୍କୁ ନେଇ ମୋହ, ସୁଖ କିମ୍ବା ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି। ଏଭଳି ଭାବରେ କାମନା ପ୍ରେରିତ ହୋଇ, ଅଜ୍ଞାନ ଓ ମୂଢ଼ତାରେ ତାଙ୍କର ରାନୀ ଯାହା ଚାହେଁ, ସେ ତାହାକୁ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି। କେବେ ଯେତେବେଳେ ରାନୀ ମଦ୍ୟପାନ କରନ୍ତି, ସେ ମଧ୍ୟ ମଦ୍ୟପାନ କରି ମତ୍ତ ହୁଅନ୍ତି; ଯେତେବେଳେ ଖାନ୍ତି, ସେ ମଧ୍ୟ ଖାନ୍ତି; ଯେତେବେଳେ ଭୋଗ କରନ୍ତି, ସେ ମଧ୍ୟ ସେଥିରେ ଭାଗ ନେଉଛନ୍ତି। କେବେ ଗାଉଥିଲେ, ସେ ମଧ୍ୟ ଗାଉଛନ୍ତି; ରାନୀ କାନ୍ଦିଲେ, ସେ ମଧ୍ୟ କାନ୍ଦନ୍ତି; ହସିଲେ, ସେ ମଧ୍ୟ ହସନ୍ତି; କଥା କଲେ, ସେ ମଧ୍ୟ କଥା କହନ୍ତି। ରାନୀ ଦୌଡ଼ିଲେ, ସେ ମଧ୍ୟ ଦୌଡ଼ନ୍ତି; ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲେ, ସେ ମଧ୍ୟ ଦଣ୍ଡାୟମାନ; ଶୋଇଲେ, ସେ ତାଙ୍କ ସହିତ ଶୁଅନ୍ତି; ବସିଲେ, ସେ ମଧ୍ୟ ବସନ୍ତି। ରାନୀ ଶୁଣିଲେ, ସେ ମଧ୍ୟ ଶୁଣନ୍ତି; ଦେଖିଲେ, ସେ ମଧ୍ୟ ଦେଖନ୍ତି; ଘ୍ରାଣ କଲେ, ସେ ମଧ୍ୟ ଘ୍ରାଣ କରନ୍ତି; ଛୁଇଁଲେ, ସେ ମଧ୍ୟ ଛୁଅନ୍ତି। ରାନୀ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ, ସେ ମଧ୍ୟ ଦୁଃଖିତ ହୁଅନ୍ତି; ଖୁସି ହେଲେ, ସେ ମଧ୍ୟ ଖୁସି ହୁଅନ୍ତି। ଏଭଳି ଭାବରେ ରାନୀ ଓ ତାଙ୍କର ଗୁଣମାନେ ଦ୍ୱାରା ମୂଢ଼ ମନୁଷ୍ୟ ଭ୍ରମିତ ହୋଇଯାନ୍ତି, ଚାହିଲେ ବି ନ ଚାହିଲେ ବି, ଦୁର୍ବଳତାରେ ଏକ ଖେଳନା ପରି ତାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି। ଏହିପରି ଘଟଣା ଚାଲିଥିବାବେଳେ, ଶୁକଦେବ ଗୋସ୍ୱାମୀ କହିଲେ—"ଏପରି ଅଦ୍ଭୁତ କାର୍ଯ୍ୟଦେଖି, ଗୋପମାନେ ଆଶ୍ଚର୍ୟ ହୋଇ ଏବଂ କୃଷ୍ଣଙ୍କର ସତ୍ୟ ଶକ୍ତି ଅଜ୍ଞାତ ରହି, ଗର୍ଗମୁନିଙ୍କ ଉପଦେଶ ସ୍ମରଣ କରି, ନନ୍ଦଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ। ସେମାନେ କହିଲେ—'ଏହି ବାଳକର କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ସତ୍ୟରେ ଅଦ୍ଭୁତ! ଏଭଳି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଶିଶୁ ଗାଁରେ କିପରି ଜନ୍ମ ନେଇପାରିଲେ? ସେମାନଙ୍କ ସନ୍ତାନ ସାଧାରଣତଃ ଅବହେଳିତ ହୁଅନ୍ତି। କିପରି ଏହି ଶିଶୁ, କେବଳ ସାତ ଦିନରେ, ଏତେ ବଡ଼ ପାହାଡ଼କୁ ଏକ ହାତରେ ଧାରଣ କରିପାରିଲେ, ଯେପରି ହସ୍ତୀରାଜ ଏକ ପଦ୍ମକୁ ଉଠାଏ? ସେ ଶିଶୁ ଅବସ୍ଥାରେ ଅଧଖୋଲା ଚକ୍ଷୁ ଦ୍ୱାରା ପୂତନାଙ୍କ ଦୁଧ ପିଇ, ସେଙ୍କର ଜୀବନକୁ ଶୋଷି ନେଲେ, ଯେପରି ସମୟ ସମସ୍ତଙ୍କ ଜୀବନକୁ ଗ୍ରସି ନେଉଛି।' 'ଏକଥି ଥିଲାପରେ, ଶିଶୁ ଶୟନ କରୁଥିବାବେଳେ ତାଙ୍କର ପାଦ ଗାଡ଼ିକୁ ଲାଗିଲା, ଚକ୍ର ପଡ଼ିଗଲା, ଶିଶୁ କାନ୍ଦିଲେ ଏବଂ ଲାତି ମାରିଲେ। ଏକ ବର୍ଷର ଶିଶୁ ଅବସ୍ଥାରେ, ତୃଣାବର୍ତ୍ତ ନାମକ ଦାନବ ତାଙ୍କୁ ଗଳାରେ ଧରି ଆକାଶରେ ଉଠାଇ ନେଲେ, କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କୁ ସେ ମାରିଦେଲେ। ଏକଥି ହେବା ପରେ ମାଆ ମଖନ ଚୋରି କରିଥିବାରୁ ମୁସଳକୁ ବାନ୍ଧିଦେଲେ, ତେବେ ସେ ଦୁଇଟି ଅର୍ଜୁନ ଗଛ ମଧ୍ୟରେ ଚାଲିଗଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ।' 'ଅରଣ୍ୟରେ ବଛାମାନଙ୍କ ସହିତ ରହି, ବକାସୁର ଦ୍ୱାରା ମୃତ୍ୟୁ ଆଣିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, କିନ୍ତୁ କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କର ମୁଁହକୁ ଫାଟିଦେଲେ। ଏକ ଦିନ ବଛା ରୂପେ ଏକ ଦାନବ ଆସି ବଛାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଲୁଚି ଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ସେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ମାରିଦେଲେ ଏବଂ ଖେଳ କରି ଫଳ ପଡ଼ିଦେଲେ। ପଛରେ ତାଳବନରେ ଗଧା ଦାନବ ଓ ତାଙ୍କ ସହଚରମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବିନାଶ ହେଲେ ଏବଂ ବନ ଫଳରେ ଭରିଗଲା।' 'ପ୍ରଲମ୍ବାସୁର ଦ୍ୱାରା ଗୋପ ଓ ଗାଈମାନେ ଅପଦ୍ରବ ହେଉଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ ସେ ମାରିଦେଲେ ଏବଂ ଅଗ୍ନିସ୍ନାନ ରୁଦ୍ଧ ହୋଇଥିବା ଗୋପ ଓ ଗାଈମାନେ ଉଦ୍ଧାର କଲେ। କୃଷ୍ଣ କଳିୟା ନାଗକୁ ଦମନ କରି ଯମୁନା ଜଳକୁ ବିଷରୁ ମୁକ୍ତ କଲେ।' 'ବ୍ରଜବାସୀମାନେ ସମସ୍ତେ ତାଙ୍କୁ ଏତେ ଭଲପାଆନ୍ତି ଯେ, ଏହି ପ୍ରେମ କିପରି ସ୍ୱାଭାବିକ ଭାବରେ ଆସିଲା?