ଏହି ସୃଷ୍ଟିରେ ଯେଉଁମାନେ ମୋ ପ୍ରତି ଅଟୁଟ ଭକ୍ତି ଓ ଶାନ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ସ୍ୱଭାବ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ କେବେ ବିନଶ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ। କାଳର ଶସ୍ତ୍ର ସେମାନଙ୍କୁ ସ୍ପର୍ଶ କରିପାରେ ନାହିଁ। ଯେଉଁମାନେ ମୋତେ ନିଜ ଆତ୍ମା, ପୁଅ, ବନ୍ଧୁ, ଗୁରୁ, ହିତେଷୀ ଓ ପ୍ରିୟ ଦେବତା ବୋଲି ଭାବନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ମୋର ଏହି କୃପା ଥାଏ। ଏହି ଲୋକ, ପରଲୋକ, ଏହି ଦେହରେ ଚଳନ୍ତି ଆତ୍ମା, ଓ ଏଠାରେ ନିଜ ଭାବିଥିବା ଧନ, ଗୋ-ବଂଶ, ଘର-ବାଡ଼ି—ଏସବୁ ଯେତେ ଦିନ ଅନ୍ୟ କିଛି ଉପାସନା କରିବେ, ତେତେ ଦିନ ମୃତ୍ୟୁରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳିବ ନାହିଁ। ଯେଉଁମାନେ ସମସ୍ତ ଅନ୍ୟ ଉପାସନାକୁ ଛାଡ଼ି ମୋତେ ଏକମାତ୍ର ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ଭାବେ ଭଜନ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ମୁଁ ନିଜେ ମୃତ୍ୟୁ ସାଗରୁ ଉଲ୍ଲଂଘନ କରାଇ ଦେଉଛି। ମୋ ଠାରୁ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ଆତ୍ମାର ଭୟ ଦୂର ହୁଏ ନାହିଁ। ମୋ ଭୟରେ ବାୟୁ ବହେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଆଲୋକ ଦିଏ, ଇନ୍ଦ୍ର ବର୍ଷା କରେ, ଅଗ୍ନି ଜଳେ, ଓ ମୃତ୍ୟୁ ଚାରିପାଖରେ ଘୁରୁଛି। ଯେଉଁ ଯୋଗୀମାନେ ଜ୍ଞାନ ଓ ବୈରାଗ୍ୟ ନେଇ ଭକ୍ତିର ଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ମୋର ଭୟହୀନ ପଦପଦ୍ମକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ହୁଏ। ଏହି ଜଗତରେ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ମଙ୍ଗଳ ଏହା ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟ କିଛି ନୁହେଁ—ମୋ ପ୍ରତି ଗାଢ଼ ଭକ୍ତି ରଖିବା, ମନକୁ ମୋପରେ ଏକାଗ୍ର କରିବା। ଏହି ଦେହରେ ସାତଟି ଦ୍ୱାର ଉପରେ, ଦୁଇଟି ସାମ୍ନାରେ, ଦୁଇଟି ତଳେ ଅଛି; ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦ୍ୱାର ଦ୍ୱାରା ଇନ୍ଦ୍ରିୟବିଷୟର ଗତି ହୁଏ, ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ଭିତରେ ଏକ ଦ୍ୱାରପାଳକ ବସିଛି। ଏହି ସାତଟି ଦ୍ୱାର ମଧ୍ୟରୁ ପାଞ୍ଚଟି ପୂର୍ବ ଦିଗରେ, ଗୋଟିଏ ଦକ୍ଷିଣରେ, ଗୋଟିଏ ଉତ୍ତରରେ, ଦୁଇଟି ପଶ୍ଚିମରେ ଅଛି। ଏହାର ନାମ ମୁଁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବି। ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଦୁଇଟି ଦ୍ୱାର ଅଛି, ଯାହା ଜୁହାରି ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ ଦୀପ ଭଳି, ଏହି ଦ୍ୱାର ଦ୍ୱାରା ଦ୍ୟୁମତ୍ସଖ ବିଭିନ୍ନ ଦେଶକୁ ଆଲୋକିତ କରି ଯାଆନ୍ତି। ଏହି ପୂର୍ବ ଦ୍ୱାରର ଦୁଇଟି ନାମ ନଳିନୀ ଓ ନାଳିନୀ, ଏଠାରୁ ଅବଧୂତସଖ ସୁଗନ୍ଧିତ ଦେଶକୁ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି। ସାମ୍ନାରେ ମୁଖ୍ୟା ନାମକ ଏକ ଦ୍ୱାର ଅଛି, ଯାହାରେ ବେପାରୀମାନେ ଓ ଖାଦ୍ୟ ବିକ୍ରେତା ଥାଆନ୍ତି; ଏଠାରୁ ସହରର ରାଜା ଏହି ଦେଶକୁ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି। ଦକ୍ଷିଣ ଦ୍ୱାର ପିତୃହୂ ନାମକ, ଏଠାରୁ ପୁରଞ୍ଜନ ଦକ୍ଷିଣ ପଞ୍ଚାଳ ଦେଶକୁ, ଜ୍ଞାନ ଧାରଣ କରୁଥିବା ସାଥିମାନଙ୍କ ସହିତ, ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି। ଉତ୍ତର ଦ୍ୱାର ଦେବହୂ ନାମକ, ଏଠାରୁ ପୁରଞ୍ଜନ ଉତ୍ତର ପଞ୍ଚାଳ ଦେଶକୁ, ଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କ ସହିତ, ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି। ପଶ୍ଚିମ ଦ୍ୱାର ଆସୁରୀ ନାମକ, ଏଠାରୁ ପୁରଞ୍ଜନ ଗ୍ରାମକ ଦେଶକୁ ଅଭିମାନ ସହିତ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି। ଅନ୍ୟ ଏକ ପଶ୍ଚିମ ଦ୍ୱାର ନିଋତି ନାମକ, ଏଠାରୁ ପୁରଞ୍ଜନ ବୈଶସ ଦେଶକୁ ଲୋଭ ସହିତ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି। ସହରର ଦୁଇଟି ଦ୍ୱାର—ଅନ୍ଧ ଓ ଅବମୀଷା—ନିରବ ଓ କୌଶଳୀ; ଏଠାରେ ଦୃଷ୍ଟିଶକ୍ତି ଥିବା ଦ୍ୱାରପାଳକ ଯାଆନ୍ତି ଏବଂ କାମ କରନ୍ତି। ସେ ଯେତେବେଳେ ଅନ୍ତଃପୁରକୁ ବିଷୂଚୀ ସହିତ ପ୍ରବେଶ କରେ, ସେ ତାଙ୍କର ଜନାନୀ ଓ ସନ୍ତାନମାନଙ୍କଠାରୁ ମୋହ, ସୁଖ ବା ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରେ। ଏଭଳି କାର୍ଯ୍ୟରେ ଲିନ ଓ ଇଚ୍ଛାରେ ଚାଳିତ, ମୂଢ଼ ଓ ଭ୍ରମିତ ପୁରଞ୍ଜନ ତାଙ୍କର ରାନୀଙ୍କ ଇଚ୍ଛାକୁ ଅନୁସରଣ କରେ। କେବେ ତାଙ୍କ ରାନୀ ମଦ୍ୟପାନ କଲେ, ସେ ମଦ୍ୟପାନ କରନ୍ତି; ସେ ଖାଇଲେ, ସେ ମଧ୍ୟ ଖାନ୍ତି; ସେ ଭୋଗ କଲେ, ସେ ମଧ୍ୟ ଭୋଗ କରନ୍ତି। ସେ ଗାଇଲେ, ସେ ମଧ୍ୟ ଗାନ୍ତି; ସେ କାନ୍ଦିଲେ, ସେ କାନ୍ଦନ୍ତି; ସେ ହସିଲେ, ସେ ମଧ୍ୟ ହସନ୍ତି; ସେ କହିଲେ, ସେ ମଧ୍ୟ କହନ୍ତି। ସେ ଦୌଡ଼ିଲେ, ସେ ମଧ୍ୟ ଦୌଡ଼ନ୍ତି; ସେ ଦଁଡ଼ିଲେ, ସେ ମଧ୍ୟ ଦଁଡ଼ନ୍ତି; ସେ ଶୋଇଲେ, ସେ ତାଙ୍କ ସହିତ ଶୋଇପଡ଼ନ୍ତି; ସେ ବସିଲେ, ସେ ମଧ୍ୟ ବସନ୍ତି। ସେ ଶୁଣିଲେ, ସେ ମଧ୍ୟ ଶୁଣନ୍ତି; ସେ ଦେଖିଲେ, ସେ ମଧ୍ୟ ଦେଖନ୍ତି; ସେ ଘ୍ରାଣ କଲେ, ସେ ମଧ୍ୟ ଘ୍ରାଣ କରନ୍ତି; ସେ ସ୍ପର୍ଶ କଲେ, ସେ ମଧ୍ୟ ସ୍ପର୍ଶ କରନ୍ତି। ସେ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ, ସେ ମଧ୍ୟ ଦୁଃଖିତ ହୁଅନ୍ତି; ସେ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ, ସେ ମଧ୍ୟ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି। ଏଭଳି ରାନୀ ଓ ତାଙ୍କ ଗୁଣମାନେ ଦ୍ୱାରା ଭ୍ରମିତ ହୋଇ, ଅଚେତନ ମଣିଷ ଅନିଚ୍ଛା ସତ୍ୱେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଅନୁକରଣ କରନ୍ତି, ଏକ ଖେଳନା ଭଳି, ଦୁର୍ବଳତାରୁ। ଏଭଳି ଅଦ୍ଭୁତ ଘଟଣା ଦେଖି, ଶୁକଦେବ ଗୋସ୍ୱାମୀ କହିଲେ—ଯେତେବେଳେ ଗୋପମାନେ କୃଷ୍ଣଙ୍କର ଅସାଧାରଣ କାର୍ଯ୍ୟ ଦେଖିଲେ, ସେମାନେ ଆଶ୍ଚର୍ୟଚକିତ ହୋଇ, ତାଙ୍କର ସତ୍ୟ ଶକ୍ତି ବୁଝିପାରିଲେ ନାହିଁ। ଗର୍ଗ ଋଷିଙ୍କର କଥା ମନେ ପକାଇ, ସେମାନେ ନନ୍ଦଙ୍କୁ ଏମିତି କହିଲେ: “ଏହି ଶିଶୁର କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆଶ୍ଚର୍ୟଜନକ। ଏମିତି ଗ୍ରାମୀଣ ପରିବାରରେ ଏହିପରି ଶିଶୁ କିପରି ଜନ୍ମ ନେଇପାରିଲେ? ଏମିତି ଗୋପ ପରିବାରର ଶିଶୁ ସାଧାରଣତଃ ଅପମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। ଏହି ଶିଶୁ କେବଳ ସାତ୍ ଦିନ ବୟସରେ ଏତେ ବଡ଼ ପାହାଡ଼କୁ ଏକ ହାତରେ ଧରି ରଖିଲେ, ଯେପରି ଗଜପତି ହାତୀ ଏକ ପଦ୍ମକୁ ଉଠାଏ। ଶିଶୁ ଭାବେ ଅଧଖୁଲା ଚକୁ ରଖି, ସେ ପୁତନା ରକ୍ତପାନ କଲେ, ତାଙ୍କ ଜୀବନକୁ ମଧ୍ୟ ନଶ୍ଟ କଲେ, ଯେପରି କାଳ ସମସ୍ତଙ୍କ ଜୀବନ ନେଇଯାଏ। ଏହି ଶିଶୁ ତଳେ ଶୋଇଥିବାବେଳେ ଚକଡ଼ିକୁ ଲାଗିଲେ, ଚକଡ଼ି ଉଲଟିଗଲା। ଏକ ବର୍ଷ ବୟସରେ ତ୍ରୁଣାବର୍ତ୍ତ ଦାନବ ତାଙ୍କୁ ଆକାଶରେ ଉଠାଇନେଲେ, ତଥାପି ସେ ଏହି ଭୟଙ୍କର ବିପଦକୁ ଅତିକ୍ରମ କଲେ। ଏକଥର ମାଆ ମଖନ ଚୋରି କରିବାରେ ଦଣ୍ଡ ଦେଲେ, ମୁଁହେଳିକୁ ଦୋରିରେ ବାନ୍ଧିଦେଲେ, ସେ ଦୁଇଟି ଅର୍ଜୁନ ବୃକ୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ଚାଲିଯାଇ, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଭଙ୍ଗ କରିଦେଲେ। ଗୋପାଳମାନେ ଗଛ ତଳେ ଛୋଟ ଛୋଟ ଗାଈଁ ବଚ୍ଛା ଚରାଉଥିଲେ, ଏହି ଶିଶୁ ବକାସୁର ଦାନବଙ୍କ ମୁଁହ ଫାଟିଦେଲେ। ଏକ ଦାନବ ବଛା ଭେଷରେ ଆସି ମାରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, କୃଷ୍ଣ ସେଠାରେ ସେକୁ ମାରି ଖେଳି-ଖେଳି କପିଥ ଫଳ ଝାଡ଼ିଦେଲେ। ଗଧା ଦାନବ ଓ ତାଙ୍କ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସାଥିମାନେ ମାରି, ତାଳବନ ସୁରକ୍ଷିତ ଓ ଫଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିଦେଲେ। ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିରେ ପ୍ରଲମ୍ବ ଦାନବକୁ ବି ମାରିଦେଲେ, ଗୋପ ଓ ଗୋମାନେ ଅଗ୍ନିରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇଲେ।