ବିଦ୍ୱାନ୍ମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ପ୍ରକୃତିର ଗୁଣଗୁଡ଼ିକୁ ଛାଡ଼ି, ଆସକ୍ତି ଓ ମୋହ ଭିତରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ ସ୍ଥିର ଚିତ୍ତ, ନିୟନ୍ତ୍ରିତ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଏବଂ ସଚେତନ ଅବସ୍ଥାରେ ମୋତେ ଉପାସନା କରିବା ଉଚିତ୍। ଏକ ମହାପୁରୁଷ ନିଜର ଚିତ୍ତକୁ ସତ୍ତ୍ୱ ଗୁଣରେ ଅଭ୍ୟାସ କରି, ରଜଃ ଓ ତମଃକୁ ଜୟ କରେ; ଏବଂ ପରେ ସେ ନିରାସକ୍ତି ଓ ସମଚିତ୍ତ ଦ୍ୱାରା ସେହି ସତ୍ତ୍ୱକୁ ମଧ୍ୟ ଜୟ କରେ। ଏହିପରି ଗୁଣମାନ୍ୟରୁ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ହୋଇ, ଆତ୍ମା ମୋତେ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ, ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଅସ୍ତିତ୍ୱକୁ ଛାଡ଼ିଦେଇ। ଯେତେବେଳେ ଆତ୍ମା ଅନ୍ୟ ଆତ୍ମାମାନେ ଓ ପ୍ରକୃତିର ଗୁଣଜନିତ ଅଭିଲାଷାରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ, ସେ ମୋ ମଧ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ; ସେ ଆଗକୁ କିମ୍ବା ପଛକୁ ଚାଲେ ନାହିଁ। ଏହିପରି, ଯେଉଁମାନେ ମୋର ମାୟାର ଶକ୍ତି, ଅଷ୍ଟଅଇଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ ଶାକ୍ତିକୁ ଜାଣନ୍ତି, ସେମାନେ ଲକ୍ଷ୍ମୀଦେବୀଙ୍କର ମହାଭାଗ୍ୟକୁ ମଧ୍ୟ ଆକାଂକ୍ଷା କରନ୍ତି ନାହିଁ; ଏହି ଜଗତରେ ସେମାନେ ମୋର ପରମ ପଦକୁ ଲାଭ କରନ୍ତି। ମୋ ପ୍ରତି ନିଷ୍ଠା ଓ ଶାନ୍ତ ଭାବରେ ଭକ୍ତି କରୁଥିବା ଲୋକମାନେ କେବେ ନଶ୍ୱର ହୁଏ ନାହିଁ; କାଳର ଅସ୍ତ୍ର ସେମାନେ ପ୍ରଭାବିତ କରିପାରେ ନାହିଁ। ଯେଉଁମାନେ ମୋତେ ସ୍ୱୟଂ ଆତ୍ମା, ପୁତ୍ର, ବନ୍ଧୁ, ଗୁରୁ, ଶୁଭେଚ୍ଛୁ ଓ ପ୍ରିୟ ଦେବତା ଭାବେ ଦେଖନ୍ତି, ସେମାନେ ସର୍ବଦା ରକ୍ଷିତ। ଏହି ଜଗତ, ପରଲୋକ, ଏବଂ ଏଠାରେ ନିଜର ଭାବିଥିବା ସମସ୍ତ—ଧନ, ଗୋ, ଗୃହ ଆଦି, ସେମାନେ ସବୁକିଛି ଛାଡ଼ି, ମୋତେ ଏକମାତ୍ର ଭାବେ ଭଜନ୍ତି, ମୁଁ ସେମାନେକୁ ମୃତ୍ୟୁ ସାଗର ଉପରେ ଉଠାଇ ନେଉଛି। ମୋତେ ଛାଡ଼ି, ସମସ୍ତ ଜୀବମାନଙ୍କର ପ୍ରଭୁ ଓ ମୂଳ ପ୍ରକୃତିର ନାୟକ ଭାବେ, ଆତ୍ମାର ଭୟ କୌଣସିଠି ଦୂର ହୁଏ ନାହିଁ। ମୋର ଭୟରେ ବାୟୁ ବହେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ତପେ, ଇନ୍ଦ୍ର ବର୍ଷା କରେ, ଅଗ୍ନି ଜଳେ, ଓ ମୃତ୍ୟୁ ଚାଲିଯାଏ। ଜ୍ଞାନ ଓ ବିରାଗ୍ୟ ଯୋଗରେ ଯୋଗୀମାନେ ଭକ୍ତି ମାଧ୍ୟମରେ ମୋର ଭୟହୀନ ପାଦପଦ୍ମକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରନ୍ତି। ଏହି ଜଗତରେ ଏକମାତ୍ର ସର୍ବୋତ୍ତମ କଲ୍ୟାଣ ହେଉଛି—ଗଭୀର ଭକ୍ତି ସହିତ ମନକୁ ମୋରେ ନିରନ୍ତର ଲଗାଇ ରଖିବା। ଏଠାରେ ସାତଟି ଦ୍ୱାର ଉପରେ, ଦୁଇଟି ସାମ୍ନାରେ, ଦୁଇଟି ତଳେ ଅଛି; ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦ୍ୱାର ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଜଗତର ଗତିପଥ, ଏବଂ ସେମାନେ ଭିତରେ ଏକ ନିର୍ଦିଷ୍ଟ ନାୟକ ବସିଛନ୍ତି। ଏହି ସତରେ ଦ୍ୱାର ମଧ୍ୟରୁ ପାଞ୍ଚଟି ପୂର୍ବ ଦିଗରେ, ଏକଟି ଦକ୍ଷିଣରେ, ଏକଟି ଉତ୍ତରରେ, ଦୁଇଟି ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ଅଛି। ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଦୁଇଟି ଦ୍ୱାର ଅଗ୍ନିଜ୍ୱାଳି ପରି ଅଛି, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଦ୍ୟୁମତ୍ସଖ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରେ ଏବଂ ଭୂମିକୁ ଆଲୋକିତ କରେ। ଏହିପରି, ନଳିନୀ ଓ ନାଳିନୀ ନାମକ ଦୁଇଟି ଦ୍ୱାର ମଧ୍ୟ ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଅଛି; ଏଠାରୁ ଅବଧୂତସଖ ସୁଗନ୍ଧିତ ମଣ୍ଡଳକୁ ପ୍ରବେଶ କରେ। ସାମ୍ନାରେ ମୁଖ୍ୟା ନାମକ ଏକ ଦ୍ୱାର ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ଅନେକ ବ୍ୟବସାୟ ଓ ଖାଦ୍ୟ ନାଉକା ଅଛି; ଏଠାରୁ ନଗରର ରାଜା ରସଜ୍ଞ ବଣିକମାନେ ସହିତ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରେ। ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗର ପିତୃହୂ ନାମକ ଦ୍ୱାର ଦ୍ୱାରା ପୁରଞ୍ଜନ ଦକ୍ଷିଣ ପଞ୍ଚାଳ ପ୍ରଦେଶକୁ ଜ୍ଞାନବାହୀମାନେ ସହିତ ଯାଏ। ଉତ୍ତର ଦିଗର ଦେବହୂ ଦ୍ୱାର ଦ୍ୱାରା ସେ ଉତ୍ତର ପଞ୍ଚାଳକୁ ଯାଏ, ସେଠାରେ ମଧ୍ୟ ଜ୍ଞାନବାହୀ ସହିତ। ପଶ୍ଚିମ ଦିଗର ଆସୁରୀ ଦ୍ୱାର ଦ୍ୱାରା ସେ ଗ୍ରାମକ ଅଞ୍ଚଳକୁ ଅଭିମାନ ସହିତ ପ୍ରବେଶ କରେ। ଏହିପରି, ନିରୃତି ନାମକ ପଶ୍ଚିମ ଦ୍ୱାର ଦ୍ୱାରା ସେ ବୈଶସା ଅଞ୍ଚଳକୁ ଲୋଭ ସହିତ ଯାଏ। ଅନ୍ଧ ଓ ଅବମୀଷା ନାମକ ଦୁଇଟି ଦ୍ୱାର ଶାନ୍ତ ଓ କୁଶଳ ଅଛି; ସେମାନଙ୍କର ନାୟକ ଦୃଷ୍ଟି ଥିବା, ସେ ଏହି ଦ୍ୱାର ଦ୍ୱାରା ପ୍ରବେଶ କରି କାର୍ଯ୍ୟ କରେ। ଯେତେବେଳେ ସେ ବିଷୂଚୀ ସହିତ ଅନ୍ତଃପୁରକୁ ପ୍ରବେଶ କରେ, ସେ ତାଙ୍କର ଜନାନୀ ଓ ସନ୍ତାନ ସହିତ ମୋହ, ସୁଖ କିମ୍ବା ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରେ। ଏଭଳି, କାର୍ଯ୍ୟରେ ଆସକ୍ତ, ଅବିଜ୍ଞ ଓ ମୋହିତ ହୋଇ, ସେ ନିଜ ରାଣୀଙ୍କର ଇଚ୍ଛାକୁ ଅନୁସରଣ କରେ। ସମୟେ ସମୟେ, ତାଙ୍କ ରାଣୀ ମଦ୍ୟପାନ କଲେ ସେ ମଧ୍ୟ ପିଏ, ରାଣୀ ଖାଇଲେ ସେ ମଧ୍ୟ ଖାଏ, ରାଣୀ ଭୋଗ କଲେ ସେ ମଧ୍ୟ ଭୋଗ କରେ। ରାଣୀ ଗୀତ ଗାଇଲେ ସେ ମଧ୍ୟ ଗାଏ, ରାଣୀ କାନ୍ଦିଲେ ସେ ମଧ୍ୟ କାନ୍ଦେ, ହସିଲେ ସେ ହସେ, କଥା କହିଲେ ସେ ମଧ୍ୟ କହେ। ଏହିପରି, ରାଣୀ ଦୌଡ଼ିଲେ ସେ ଦୌଡ଼େ, ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲେ ସେ ମଧ୍ୟ ହୁଏ, ଶୋଇଲେ ସେ ଶୋଏ, ବସିଲେ ସେ ବସେ। ରାଣୀ ଶୁଣିଲେ ସେ ଶୁଣେ, ଦେଖିଲେ ସେ ଦେଖେ, ଘ୍ରାଣ କଲେ ସେ ଘ୍ରାଣ କରେ, ସ୍ପର୍ଶ କଲେ ସେ ସ୍ପର୍ଶ କରେ। ତାଙ୍କ ରାଣୀ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ ସେ ଦୁଃଖିତ, ଖୁସି ହେଲେ ସେ ମଧ୍ୟ ଖୁସି। ଏପରି, ରାଣୀ ଓ ତାଙ୍କ ଗୁଣଗୁଡ଼ିକୁ ଦ୍ୱାରା ମୋହିତ ହୋଇ, ଅବିଜ୍ଞ ମନୁଷ୍ୟ ଅନିଚ୍ଛା ସত্ত୍ୱେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଅନୁକରଣ କରେ, ଦୁର୍ବଳତାରେ ଖେଳନା ପରି। ଏହିପରି ଦିନଗୁଡ଼ିକୁ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ କରି, ଏକ ଦିନ ଶୁକଦେବ ମୁନି କହିଲେ: "ଏପରି ଅଦ୍ଭୁତ କାର୍ଯ୍ୟ ଦେଖି, ଗୋପମାନେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଚକିତ ହୋଇ, କୃଷ୍ଣଙ୍କର ଆସଲ ଶକ୍ତିକୁ ନ ଜାଣି, ଗର୍ଗ ଋଷିଙ୍କ କଥା ମନେ ପକାଇ ନନ୍ଦଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ। ସେମାନେ କହିଲେ: ‘ଏହି ଶିଶୁର କାର୍ଯ୍ୟ ବଡ଼ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ! ଗ୍ରାମର ସାଧାରଣ ପିଲାମାନେ ଯେଉଁଠି ଅବହେଳିତ, ସେଠାରେ କିପରି ଏମିତି ଶିଶୁ ଜନ୍ମ ନେଲେ? ସେ କେବଳ ସାତ ଦିନରେ ବଡ଼ ପାହାଡ଼କୁ ଏକ ହାତରେ ଧରି ରଖିଲେ, ଯେପରି ଗଜରାଜ ଏକ ତାଳପତ୍ର ଉଠାଏ। ଅର୍ଦ୍ଧ ଖୋଲା ଚକ୍ଷୁରେ ଶିଶୁ ଭାବରେ, ସେ ପୁତନା ଦାୟିନୀଙ୍କ ଛାତିର ଦୁଧ ସହିତ ତାଙ୍କର ପ୍ରାଣ ମଧ୍ୟ ପିଇଲେ, ଯେପରି ସମୟ ସମସ୍ତଙ୍କର ପ୍ରାଣ ନେଇଯାଏ। ଶିଶୁ ଯେତେବେଳେ ଗଡ଼ି ତଳେ ପଡ଼ି ଥିଲେ, ତାଙ୍କର ପାଦ ଲାଗି ଗଡ଼ି ଉଲଟିଗଲା, ତିନି ପାଖରେ ଚିତ୍କାର କରି। ଏକ ବର୍ଷର ଶିଶୁ ଭାବରେ, ତୃଣାବର୍ତ୍ତ ଦାନବ ତାଙ୍କୁ ଗଳାରେ ଧରି ଆକାଶରେ ଉଠାଇ ନେଲେ, ତଥାପି କୃଷ୍ଣ ସେ ଭୟଙ୍କର କଷ୍ଟକୁ ଜୟ କଲେ। ମାଆ ମଖନ ଚୋରି ପାଇଁ ଯେତେବେଳେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଉକଳିରେ ବାନ୍ଧିଦେଲେ, ସେ ଦୁଇଟି ଅର୍ଜୁନ ବୃକ୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ଚାଲି ତାଙ୍କୁ ଢାଳିଦେଲେ। ବନରେ, ଛୁଆଁ ଗାଇମାନେ ସହିତ ଖେଳୁଥିବା ସମୟରେ, ବକାସୁର ଦାନବ ତାଙ୍କୁ ମାରିବାକୁ ଆସିଲେ, କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କର ମୁଖ ଫାଟିଦେଲେ।