ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିସାମ୍ନାରେ, ଭଗବାନ୍ କୃଷ୍ଣ ଖେଳ-ମଜାରେ ପୁଣିଥରେ ପାହାଡ଼କୁ ତାହାର ପ୍ରାକୃତିକ ସ୍ଥାନରେ ରଖିଦେଲେ। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ସମସ୍ତ ବ୍ରଜବାସୀ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଗଭୀର ସ୍ନେହରେ ଅନୁଭବ କରି, ଶାନ୍ତ ଭାବେ ଆସି, ତାଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ। ଗୋପୀମାନେ ଅପାର ପ୍ରେମରେ ଆନନ୍ଦ ଭରିତ ହୋଇ, ଦହି, ଅକ୍ଷତ ଓ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ। ଯଶୋଦା, ରୋହିଣୀ, ନନ୍ଦ ଓ ବଳରାମ—ଏହି ସମସ୍ତେ ବଳଶାଳୀ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ—କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ଅପାର ସ୍ନେହରେ ତାଙ୍କୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଲେ। ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ଦେବତା, ସିଦ୍ଧ, ସାଧ୍ୟ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଚାରଣମାନେ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ, ଉପରୁ ଫୁଲର ବୃଷ୍ଟି କରି, କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଷ୍ଟୁତି କଲେ। ଆକାଶରେ ଶଂଖ ଓ ଢୋଲ ଧ୍ୱନିତି ହେଲା, ଦେବମାନେ ଏହି ଧ୍ୱନିକୁ ଉତ୍ସାହିତ କଲେ; ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ, ତୁମ୍ବୁରୁଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ, ଗୀତ ଗାଇଲେ। ଏହିପରେ, ବଳରାମଙ୍କ ସହ କୃଷ୍ଣ, ସ୍ନେହରେ ଘିରିଥିବା ଗୋପମାନଙ୍କ ସହ ବ୍ରଜକୁ ଫେରିଲେ। ଗୋପୀମାନେ ତାଙ୍କର ଅଦ୍ଭୁତ କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡିକୁ ଗାଇ, ଆନନ୍ଦ ଭରିତ ହୃଦୟରେ ତାଙ୍କ ପଛରେ ଚଲିଲେ। ଏହିପରି ଦିବ୍ୟ ଲୀଳାବଳୀ ଉପରେ ଏଠି ଦଶମ ସ୍କନ୍ଧର ପ୍ରଥମ ଅର୍ଧର ପଞ୍ଚବିଂଶତିତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା। ସ୍ୱୟଂ ଭଗବାନ କହିଲେ—ଯେଉଁ ଜ୍ଞାନୀ, ଗୁଣମାନଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କରିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ମୋତେ ଉପାସନା କରନ୍ତୁ; ଯେଉଁ ସଂଯମୀ, ଅସକ୍ତ, ଜାଗୃତ ଓ ଜ୍ଞାନୀ, ସେମାନେ ମୋତେ ଉପାସନା କରିବା ଉଚିତ। ଏକ ମୁନି ସତ୍ତ୍ୱ ଚର୍ଚ୍ଚା କରି, ରଜସ୍ ଓ ତମସ୍ ଉପରେ ଜୟ କରେ; ଏବଂ ବିରକ୍ତି ଓ ଶାନ୍ତି ଦ୍ୱାରା ସତ୍ତ୍ୱକୁ ମଧ୍ୟ ଜୟ କରେ; ଏହିପରି ଗୁଣମାନୁକୁ ତ୍ୟାଗ କରି, ଆତ୍ମା ମୋତେ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ। ଯେଉଁ ଆତ୍ମା ଅନ୍ୟ ଆତ୍ମା ଓ ଗୁଣଜନିତ କାମନାରୁ ମୁକ୍ତ, ସେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ମୋତେ ଏକତା ପାଏ, ବାହ୍ୟ କିମ୍ବା ଅନ୍ତର୍ଗତ କୌଣସି ଚଳନ ରହେ ନାହିଁ। ଯେଉଁମାନେ ମୋର ମାୟାଶକ୍ତି ଓ ଏଷ୍ଟ ଶକ୍ତି ଜାଣିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଲକ୍ଷ୍ମୀର ମହାଭାଗ୍ୟ କୁ ମଧ୍ୟ ଚାହାନ୍ତି ନାହିଁ; ସେମାନେ ଏହି ପୃଥିବୀରେ ମୋର ପରମ ଦଶାକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରନ୍ତି। ମୋତେ ଭକ୍ତି କରୁଥିବା, ଶାନ୍ତ ସ୍ୱଭାବର ଭକ୍ତମାନେ କେବେ ବିନାଶ ପାଉନ୍ତି ନାହିଁ; କାଳର ଅସ୍ତ୍ର ତାଙ୍କୁ ଛୁଇଁପାରେ ନାହିଁ। ଯେଉଁମାନେ ମୋତେ ଆତ୍ମା, ପୁତ୍ର, ବନ୍ଧୁ, ଗୁରୁ, ଉପକାରୀ ଓ ଇଷ୍ଟଦେବତା ଭାବେ ମନେ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସର୍ବଦା ସୁରକ୍ଷିତ। ଏହି ଲୋକ, ପରଲୋକ, ଏହି ଦୁଇଁ ମଧ୍ୟରେ ଚଳିଥିବା ଜୀବ ଓ ସ୍ୱଧୀନ ଭାବରେ ଯାହାକୁ ନିଜ ଭାବି ମନେ କରାଯାଏ—ଧନ, ଗୋଧନ କିମ୍ବା ଘର—ସେସବୁକୁ ତ୍ୟାଗ କରି, ଏକମାତ୍ର ମୋତେ ଏକାନ୍ତ ଭକ୍ତିରେ ଉପାସନା କର, ମୁଁ ସେମାନେକୁ ମୃତ୍ୟୁରୁ ପାର କରେଇ ଦେଉଛି। ମୋତେ ଛାଡ଼ି, ସମସ୍ତ ଜୀବମାନଙ୍କ ପ୍ରଭୁ ଓ ଆଦିପ୍ରକୃତିର ନାୟକ ଭଗବାନ୍ ଭାବେ, ଆତ୍ମାଙ୍କ ଭୟ କେଉଁଠି ଦୂର ହୁଏ ନାହିଁ। ମୋର ଭୟରେ, ବାୟୁ ବହେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ତପେ, ଇନ୍ଦ୍ର ବର୍ଷା କରେ, ଅଗ୍ନି ଜଳେ, ମୃତ୍ୟୁ ଚାଲିଥାଏ। ଜ୍ଞାନ ଓ ବିରାଗ୍ୟ ସହିତ ଯୋଗୀମାନେ, ଭକ୍ତି ଯୋଗ ଦ୍ୱାରା, ମୋର ଭୟହୀନ ପାଦପଦ୍ମକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରନ୍ତି। ଏହି ଜଗତରେ ଲୋକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଶ୍ରେୟସ୍ ଏହି—ଗଢ଼ ଭକ୍ତିରେ ମନକୁ ମୋପରି ଏକାଗ୍ର କରିବା। ଶିର ଉପରେ ସାତଟି, ସାମ୍ନାରେ ଦୁଇଟି, ତଳେ ଦୁଇଟି ଦ୍ୱାର ଅଛି; ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦ୍ୱାର ଇନ୍ଦ୍ରିୟର ଚଳନ ପାଇଁ ଏବଂ ତାହାର ଭିତରେ ଏକ ନିୟନ୍ତା ଅଛନ୍ତି। ଏଠି ଆଗରେ ପାଞ୍ଚଟି ଦ୍ୱାର ପୂର୍ବଦିଗରେ, ଏକଟି ଦକ୍ଷିଣରେ ଏବଂ ଏକଟି ଉତ୍ତରେ, ଦୁଇଟି ପଶ୍ଚିମରେ ଅଛି। ଏମାନଙ୍କ ନାମ ଆମେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବି। ପୂର୍ବରେ ଦୁଇଟି ଦ୍ୱାର ଅଛି, ଯାହା ଜୁହୁରି ପୋକା ଭଳି ଅଛି; ତାହା ଦ୍ୱାରା ଦ୍ୟୁମତ୍ସଖ ଚାଲିଥାଏ, ଭୂମିକୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କରେ। ଏହିପରି, ନଳିନୀ ଓ ନାଳିନୀ ନାମକ ଦୁଇଟି ଦ୍ୱାର ଦ୍ୱାରା ଅବଧୂତସଖ ସୁଗନ୍ଧିତ ଭୂମିକୁ ପ୍ରବେଶ କରେ। ସାମ୍ନାରେ ମୁଖ୍ୟା ନାମକ ଦ୍ୱାର, ଯେଉଁଠାରେ ବହୁ ବ୍ୟବସାୟ ଓ ଖାଦ୍ୟ ନୌକା ଅଛି; ଏଠି ରାଜା ବଣିକମାନେ ସହିତ ରସ ପ୍ରବେଶ କରେ। ଦକ୍ଷିଣ ଦ୍ୱାର ପିତୃହୂ ନାମକ, ଏଠି ଦ୍ୱାରା ପୁରଞ୍ଜନ ଦକ୍ଷିଣ ପଞ୍ଚାଳ ଅଞ୍ଚଳକୁ ଜ୍ଞାନବାହୀମାନେ ସହିତ ପ୍ରବେଶ କରେ। ଉତ୍ତର ଦ୍ୱାର ଦେବହୂ ନାମକ, ଏଠି ଦ୍ୱାରା ପୁରଞ୍ଜନ ଉତ୍ତର ପଞ୍ଚାଳକୁ ଜ୍ଞାନବାହୀମାନେ ସହିତ ପ୍ରବେଶ କରେ। ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ଆସୁରୀ ନାମକ ଦ୍ୱାର ଦ୍ୱାରା ପୁରଞ୍ଜନ ଗ୍ରାମକ ଅଞ୍ଚଳକୁ ଅହଂକାର ସହିତ ପ୍ରବେଶ କରେ; ନିରୃତି ନାମକ ଦ୍ୱାର ଦ୍ୱାରା ପୁରଞ୍ଜନ ବୈଶସ ଅଞ୍ଚଳକୁ ଲୋଭ ସହିତ ପ୍ରବେଶ କରେ। ଅନ୍ଧ ଓ ଅବମୀଷା ନାମକ ଦୁଇଟି ଦ୍ୱାର ଶାନ୍ତ ଓ ଚତୁର୍; ତାଙ୍କର ନେତା ଦୃଷ୍ଟିଶାଳୀ ଏହି ଦ୍ୱାର ଦ୍ୱାରା ପ୍ରବେଶ କରି କାର୍ଯ୍ୟ କରେ। ସେ ଯେତେବେଳେ ଅନ୍ତଃପୁରକୁ ବିଷୂଚୀ ସହିତ ପ୍ରବେଶ କରେ, ତେବେ ସେ ଜନାନୀ, ସନ୍ତାନ ଉପରେ ମୋହ, ସୁଖ କିମ୍ବା ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରେ। ଏହିପରି, କାର୍ଯ୍ୟରେ ଲିନ୍, କାମନାରେ ଚାଳିତ, ମୂଢ଼ ଓ ଭ୍ରମିତ, ସେ ଯାହା ରାନୀ ଚାହେ, ସେହି ଅନୁସରଣ କରେ। କେବେ ରାନୀ ମଦ୍ୟପାନ କଲେ ସେ ମଦ୍ୟପାନ କରେ, ସେ ଖାଇଲେ ସେ ମଧ୍ୟ ଖାଏ, ସେ ଭୋଗ କଲେ ସେ ମଧ୍ୟ ଭୋଗ କରେ। କେବେ ସେ ଗାଏ, ସେ ଗାଏ; ସେ କାନ୍ଦିଲେ ସେ କାନ୍ଦେ; ସେ ଗଲେ ସେ ହସେ; ସେ କହିଲେ ସେ କହେ। କେବେ ସେ ଦୌଡ଼ିଲେ ସେ ଦୌଡ଼େ; ସେ ଦାଁଡିଲେ ସେ ଦାଁଡିଏ; ସେ ଶୋଇଲେ ସେ ଶୋଇଏ; ସେ ବସିଲେ ସେ ବସେ। କେବେ ସେ ଶୁଣିଲେ ସେ ଶୁଣେ; ସେ ଦେଖିଲେ ସେ ଦେଖେ; ସେ ଘ୍ରାଣ କଲେ ସେ ଘ୍ରାଣ କରେ; ସେ ସ୍ପର୍ଶ କଲେ ସେ ସ୍ପର୍ଶ କରେ। ଯେତେବେଳେ ରାନୀ ଦୁଃଖିତ, ସେ ଦୁଃଖିତ ହୁଏ; ରାନୀ ଆନନ୍ଦିତ, ସେ ମଧ୍ୟ ଆନନ୍ଦିତ। ଏହିପରି, ରାନୀ ଓ ତାଙ୍କର ଗୁଣରେ ଭ୍ରମିତ, ଅନିଚ୍ଛା ସত্ত୍ୱେ ମୂଢ଼ ପୁରୁଷ ଦୁର୍ବଳତାରେ ତାଙ୍କ ଅନୁକରଣ କରେ, ଖେଳନା ଭଳି। ଏହି ଦିନରେ, ଶୁକଦେବ କହିଲେ—କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଏମିତି ଅଦ୍ଭୁତ କାର୍ଯ୍ୟ ଦେଖି, ଗୋପମାନେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହୋଇ, ତାଙ୍କର ସତ୍ୟ ଶକ୍ତି ଅଜ୍ଞାନରେ, ଗର୍ଗମୁନିଙ୍କ କଥା ସ୍ମରଣ କରି, ନନ୍ଦଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ—ଏମିତି ଅଦ୍ଭୁତ କାର୍ଯ୍ୟ ଏହି ଶିଶୁ କିପରି କରିପାରିଲେ?