ଇନ୍ଦ୍ର ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କର ଅଦ୍ଭୁତ ଯୋଗଶକ୍ତି ବିଷୟରେ ଶୁଣି, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ଆଶ୍ଚର୍ୟଚକିତ ହେଲେ; ତାଙ୍କର ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପ ଭଙ୍ଗ ହେଲା, ତେଣୁ ତିନି ତାଙ୍କର ମେଘମଣ୍ଡଳକୁ ହଟାଇ ନେଲେ। ଆକାଶ ଖୋଲା ହେଲା, ସୂର୍ଯ୍ୟ ମଧୁର ଆଲୋକ ଦେଲା, ଭୟଙ୍କର ପବନ ଓ ବୃଷ୍ଟି ଶାନ୍ତ ହେଲା। ଏହି ସମୟରେ ଗୋବର୍ଦ୍ଧନ ପର୍ବତ ଉଠାଇଥିବା ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଗୋପମାନେଙ୍କୁ କହିଲେ: “ଏବେ ତୁମେ ଭୟ ଛାଡ଼ି ଚାଲିଯାଅ, ତୁମ ଜନାନୀ, ଧନ-ଧାନ୍ୟ, ଶିଶୁମାନେ ସହିତ ଗୋପମାନେ, ବୃଷ୍ଟି ପବନ ବନ୍ଦ ହୋଇଯାଇଛି, ନଦୀମାନେ ଶାନ୍ତ ହୋଇଯାଇଛି।” ଏପରେ ଗୋପମାନେ ନିଜ ଗୋମାନେ, ଗଡ଼ି, ଜନାନୀ, ଶିଶୁ, ବୃଦ୍ଧମାନେ, ଏବଂ ଜିନିଷପତ୍ର ସହିତ ଧୀରେ ଧୀରେ ବାହାରିଗଲେ। ପରମ ପୁଣ୍ୟଶ୍ଳୀ ଭଗବାନ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିରେ ହସ୍ତମୁଦ୍ରାରେ ଗୋବର୍ଦ୍ଧନ ପର୍ବତକୁ ପୁନଃ ତାହାର ପ୍ରାକୃତିକ ସ୍ଥାନରେ ରଖିଦେଲେ। ବ୍ରଜବାସୀମାନେ ତାଙ୍କର ପ୍ରେମ ଶକ୍ତିରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ସମିପକୁ ଗୁପ୍ତ ଭାବରେ ଆସି, ତାଙ୍କୁ ଅଙ୍ଗାଲିଗଲେ; ଗୋପୀମାନେ ଅନେକ ପ୍ରେମରେ ହର୍ଷିତ ହୋଇ ଦହି, ଅଖଣ୍ଡ ଚାଉଳ ଦେଇ ପୂଜା କଲେ, ନିତ୍ୟ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଲେ। ଯଶୋଦା, ରୋହିଣୀ, ନନ୍ଦ, ଏବଂ ବଳରାମ—ଶକ୍ତିଶାଳୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ—ପ୍ରେମରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଅଙ୍ଗାଲିଗଲେ ଏବଂ ହୃଦୟର ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଦିବ୍ୟ ଲୋକରେ ଦେବ, ସିଦ୍ଧ, ସାଧ୍ୟ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଚାରଣମାନେ ଉଲ୍ଲାସିତ ହୋଇ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ ଏବଂ ପୃଥିବୀ ଉପରେ ଫୁଲର ବୃଷ୍ଟି କଲେ। ଆକାଶରେ ଶଙ୍ଖ ଓ ଢୋଳ ଚମ୍ପାଇଲା, ଦେବମାନେ ଉତ୍ସାହିତ କଲେ; ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ, ତୁମ୍ବୁରୁଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ, ସଙ୍ଗୀତ ଗାଇଲେ। ଏପରେ, ପ୍ରେମରେ ବିବୃତ ଗୋପମାନେ ଦ୍ୱାରା ଘିରି, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ବଳରାମ ସହିତ ନିଜ ଗୋପଗ୍ରାମକୁ ଫେରିଲେ; ଗୋପୀମାନେ ତାଙ୍କର ଅଦ୍ଭୁତ କ୍ରୀଡା ଗାଇ, ହୃଦୟରେ ଉଲ୍ଲାସ ଭରି, ତାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କଲେ। ଏଭଳି ଦ୍ୱାଦଶ ସ୍କନ୍ଧର ପ୍ରଥମ ପ୍ରଭାଗର ପ୍ଚିଶତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା। ପରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କହିଲେ: “ବିଦ୍ୱାନମାନେ, ଏହି ପ୍ରକୃତିର ଗୁଣଗୁଡିକୁ ଛାଡ଼ି, ମୋତେ ଉପାସନା କରନ୍ତୁ; ଶିକ୍ଷିତ, ଅନାସକ୍ତ, ନିୟମିତ ଏବଂ ସଚେତନ ଲୋକମାନେ ମୋତେ ଉପାସନା କରିବା ଉଚିତ। ଏକ ମୁନି ଉତ୍ତମ ଗୁଣ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରି ରଜ ଏବଂ ତମକୁ ଜୟ କରେ; ପରେ, ନିର୍ବିକାର ଏବଂ ବିରକ୍ତି ସହିତ ସତ୍ତ୍ୱକୁ ମଧ୍ୟ ଜୟ କରେ; ଏଭଳି ଗୁଣମୁକ୍ତ ହୋଇ, ଆତ୍ମା ମୋତେ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ, ଏକାଙ୍ଗ ଅସ୍ତିତ୍ୱକୁ ଛାଡ଼ି। ଆତ୍ମା, ଅନ୍ୟ ଆତ୍ମା ଏବଂ ଗୁଣ ଜନିତ ଇଚ୍ଛାରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ମୋତେ, ଅଦ୍ୱିତୀୟରେ, ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ; ତାହା ବାହାରେ କିମ୍ବା ଭିତରେ ଗତି କରେ ନାହିଁ। ଏହି ଯୋଗମାୟାର ଆଠ ଧାରଣା ସହିତ ମୋର ଶକ୍ତି ଜାଣିଥିବା ଲୋକମାନେ ଲକ୍ଷ୍ମୀର ଧନ୍ୟ ଉପଲବ୍ଧିକୁ ଚାହାନ୍ତି ନାହିଁ; ସେମାନେ ଏହି ଜଗତରେ ମୋର ଉତ୍ତମ ପଦ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ମୋତେ ନିବିଡ଼ ପ୍ରେମ ରଖିଥିବା, ଶାନ୍ତ ସ୍ୱଭାବର ଭକ୍ତମାନେ କଦାଚିତ ବିନାଶ ହୁଏ ନାହିଁ; କାଳର ଅସ୍ତ୍ର ସେମାନେ କୁ ଛୁଇଁପାରେ ନାହିଁ। ଯେଉଁଠି ମୁଁ ସ୍ୱୟଂ ଆତ୍ମା, ପୁତ୍ର, ମିତ୍ର, ଗୁରୁ, ଉପକାରୀ, ଆରାଧ୍ୟ ଦେବତା ଭଳି ପ୍ରିୟ। ଏହି ଲୋକ, ପରଲୋକ, ଆତ୍ମା ଯେଉଁଠି ଦୁଇ ମଧ୍ୟରେ ଚଳାଚଳ କରେ, ଏବଂ ଏଠାରେ ନିଜର ଭାବିତ ଜିନିଷ—ଧନ, ଗୋମାନେ, ଘର—ଏସବୁ ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତକୁ ଛାଡ଼ି, ମୋତେ ଏକାନ୍ତ ଭକ୍ତିରେ ଉପାସନା କରିଥିବାକୁ, ମୁଁ ସେମାନେକୁ ମୃତ୍ୟୁ ଉପରେ ଉଠାଇ ଦେଉଛି। ମୋତେ, ସମସ୍ତ ଜୀବର ପରମ ମହାପ୍ରଭୁ ଏବଂ ଆଦି ପ୍ରକୃତିର ନାୟକ ଭଳି, ଆତ୍ମାର ଭୟ ଅନ୍ୟ କୌଣସିଠି ଦୂର ହୁଏ ନାହିଁ। ମୋର ଭୟରେ ପବନ ବହେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଆଲୋକିତ କରେ, ଇନ୍ଦ୍ର ବୃଷ୍ଟି କରେ, ଅଗ୍ନି ଜଳେ, ଏବଂ ମୃତ୍ୟୁ ଚଳାଚଳ କରେ। ଜ୍ଞାନ ଏବଂ ବିରକ୍ତି ସହିତ ବିଶିଷ୍ଟ ଯୋଗୀମାନେ ଭକ୍ତି ଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ମୋର ଭୟରହିତ ପଦକୁ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି, ତାଙ୍କର ମଙ୍ଗଳ ଲାଗି। ଏହି ଜଗତରେ ଲୋକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏକମାତ୍ର ଉତ୍ତମ ମଙ୍ଗଳ ଏହି: ଗଭୀର ଭକ୍ତି ସହିତ ମନକୁ ମୋପରି ଏକାଗ୍ର କରି ରଖିବା। ଏହି ଶରୀରରେ ସତ୍ତାର ଉପରେ ସାତଟି ଦ୍ୱାର, ଆଗରେ ଦୁଇଟି, ତଳେ ଦୁଇଟି ଦ୍ୱାର ରହିଛି; ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦ୍ୱାର ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଉପାଦାନର ଚଳାଚଳ ପାଇଁ, ଏବଂ ସେମାନେ ଭିତରେ ଏକ ନାୟକ ବସିଥାଏ। ଏମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ, ପାଞ୍ଚଟି ଦ୍ୱାର ପୂର୍ବ ଦିଗରେ, ଏକଟି ଦକ୍ଷିଣରେ, ଏକଟି ଉତ୍ତରରେ, ଦୁଇଟି ପଶ୍ଚିମରେ ଅଛି। ଏହି ଦ୍ୱାରଗୁଡିକର ନାମ ମୁଁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବି। ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଦୁଇଟି ଦ୍ୱାର, ଅଗ୍ନିକୀଟି ଭଳି, ଏକାସାଥି ନିର୍ମିତ; ଏହି ଦ୍ୱାର ଦ୍ୱାରା ଦ୍ୟୁମତ୍ସଖ ଭୂମିକୁ ଆଲୋକିତ କରେ। ଦୁଇଟି ଦ୍ୱାର, ନଳିନୀ ଓ ନାଳିନୀ, ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଏକାସାଥି ନିର୍ମିତ; ଏହି ଦ୍ୱାର ଦ୍ୱାରା ଅବଧୂତସଖ ଶୁଭ୍ର ଭୂମିକୁ ପ୍ରବେଶ କରେ। ମୁଖ୍ୟା ନାମକ ଏକ ଦ୍ୱାର ଆଗରେ ଅଛି, ଯେଉଁଠି ଅନେକ ଦୋକାନ ଓ ଖାଦ୍ୟ ନୌକା ଅଛି; ଏହି ଦ୍ୱାର ଦ୍ୱାରା ସହରର ରାଜା ରସ ଜାଣିଥିବା ବ୍ୟବସାୟୀମାନେ ସହିତ ରାଜ୍ୟକୁ ପ୍ରବେଶ କରେ। ଦକ୍ଷିଣ ଦ୍ୱାର, ପିତୃହୂ ନାମକ, ଦ୍ୱାରା ପୁରଞ୍ଜନ ଦକ୍ଷିଣ ପଞ୍ଚାଳା ଅଞ୍ଚଳକୁ ପ୍ରବେଶ କରେ, ଜ୍ଞାନ ଧାରଣକାରୀମାନେ ସହିତ। ଉତ୍ତର ଦ୍ୱାର, ଦେବହୂ ନାମକ, ଦ୍ୱାରା ପୁରଞ୍ଜନ ଉତ୍ତର ପଞ୍ଚାଳା ଅଞ୍ଚଳକୁ ପ୍ରବେଶ କରେ, ଜ୍ଞାନ ଧାରଣକାରୀମାନେ ସହିତ। ପଶ୍ଚିମ ଦ୍ୱାର, ଆସୁରୀ ନାମକ, ଦ୍ୱାରା ପୁରଞ୍ଜନ ଗ୍ରାମକ ଅଞ୍ଚଳକୁ ପ୍ରବେଶ କରେ, ଅହଂକାର ସହିତ। ପଶ୍ଚିମ ଦ୍ୱାର, ନିରୃତି ନାମକ, ଦ୍ୱାରା ପୁରଞ୍ଜନ ବୈଶସ ଅଞ୍ଚଳକୁ ପ୍ରବେଶ କରେ, ଲୋଭ ସହିତ। ଶହରର ଦୁଇ ଦ୍ୱାର, ଅନ୍ଧ ଓ ଅବମୀଷା, ନିର୍ବିକାର ଏବଂ ଚତୁର; ତାଙ୍କର ନାୟକ ଦୃଷ୍ଟି ସମ୍ପନ୍ନ ହୋଇ, ଏହି ଦ୍ୱାର ଦ୍ୱାରା ଚଳାଚଳ କରେ ଏବଂ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ। ଯେତେବେଳେ ସେ ବିଷୂଚୀ ସହିତ ଅନ୍ତଃପୁରକୁ ପ୍ରବେଶ କରେ, ସେ ତାଙ୍କର ରାଣୀ ଓ ସନ୍ତାନମାନେ ଦ୍ୱାରା ମୂଢ଼ତା, ଉଲ୍ଲାସ କିମ୍ବା ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରେ।