କୃଷ୍ଣ ଗୋପଗଣଙ୍କୁ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଇ କହିଲେ, “ମୋ ହାତରେ ଗିରି ଫସିବା, ବା ବାତ୍ୟା ଓ ବର୍ଷା ପ୍ରତି ଭୟ କରିବାକୁ ଆବଶ୍ୟକ ନାହିଁ; ତୁମମାନେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସୁରକ୍ଷିତ ଅଛ।" କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଏହି ଆଶ୍ୱାସନ ପାଇଁ ଭୟ ହରାଇ, ବ୍ରଜବାସୀ ତାଙ୍କର ଧନ-ଜନ, ପରିବାର ଓ ନିର୍ଭର ଲୋକଙ୍କୁ ନେଇ ଗିରିର ଗୁହାରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସେମାନେ ତାଙ୍କର ଭୋକ, ତିଆ, ବିଥା ଓ ଆରାମ ପ୍ରତି ଆକାଂକ୍ଷା ଛାଡ଼ି, ଦୃଢ଼ ଭାବରେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ—ସେ ନିଜ ପାଦ ନ ଡ଼ିକି ବିନା ସାତ ଦିନ ଗିରି ଉଠାଇ ରଖିଲେ। କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଯୋଗଶକ୍ତି ଦେଖି ଇନ୍ଦ୍ର ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ; ତାଙ୍କର ଦୃଢ଼ତା ଭାଙ୍ଗିଗଲା, ଏବଂ ସେ କଳାମେଘ କୁ ହଟାଇ ଦେଲେ। ଆକାଶ ପରିସ୍କାର ହେଲା, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଚମକିଲା, ଭୟଙ୍କର ପବନ ଓ ବର୍ଷା ଅବସାନ ହେଲା। ଗୋବର୍ଦ୍ଧନ ଉଠାଇଥିବା କୃଷ୍ଣ ଗୋପଗଣଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଏବେ ତୁମମାନେ ଭୟ ଛାଡ଼ି ବାହାରିବା; ତୁମର ଜନ, ଧନ, ଶିଶୁ, ନାରୀ ସମେତ; ବର୍ଷା ଓ ପବନ ବନ୍ଦ ହୋଇଛି, ନଦୀ ମନ୍ଦ ହୋଇଯାଇଛି।” ଏହାପରେ ବ୍ରଜବାସୀ ଆପଣାପଣା ଗାଁ, ଗାଁଢ଼, ଗାଡ଼ି, ଧନ-ଜନ, ନାରୀ, ଶିଶୁ, ବୃଦ୍ଧ ନେଇ ଦୀର୍ଘ ହେଇ ବାହାରିଲେ। ଭଗବାନ କୃଷ୍ଣ ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଗିରିକୁ ପୁନଃ ପୂର୍ବରୁ ଭଳି ରଖିଦେଲେ, ଏହା କୁ ଖେଳରେ କରିଲେ। ବ୍ରଜବାସୀ ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ଭଲପାଇବାର ଶକ୍ତିରେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ନିର୍ବିକଳ୍ପ ଭାବରେ ଆଲିଂଗନ କଲେ, ଗୋପୀମାନେ ହସି ହସି କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦହି ଓ ଅଖଣ୍ଡ ଚାଉଳ ଦେଇ ପୂଜା କଲେ, ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଲେ। ଯଶୋଦା, ରୋହିଣୀ, ନନ୍ଦ ଓ ବଳରାମ—ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ—କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଆଲିଂଗନ କରି ଭଲପାଇବାରେ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଦେବଲୋକର ଦେବ, ସିଦ୍ଧ, ସାଧ୍ୟ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଚାରଣ ମନେ ଆନନ୍ଦରେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଷ୍ଟୁତି କଲେ, ଭୂମିରେ ପୁଷ୍ପବୃଷ୍ଟି କଲେ। ଆକାଶରେ ଶଂଖ ଓ ମୃଦଙ୍ଗ ଧ୍ୱନି ହେଲା, ଦେବମାନେ ଉତ୍ସାହିତ କଲେ; ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ, ତୁମ୍ବୁରୁ ନେତୃତ୍ୱରେ, ଗୀତ ଗାଇଲେ। ପ୍ରେମରେ ବିନ୍ଧା ଗୋପଗଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ହରି, ବଳରାମ ସହିତ ନିଜ ଗୋପଗାଁକୁ ଫେରିଲେ; ଗୋପୀମାନେ ତାଙ୍କର ଅଦ୍ଭୁତ କୌଶଳ ଗାଇ ଆନନ୍ଦରେ ଅନୁସରଣ କଲେ, ମନ ଭରି ଗଲା। ଏହିପରେ, ପ୍ରଥମ ଦଶମ ଷ୍ଟଙ୍କର ପ୍ରଥମ ଅର୍ଧର ପଂଚବିଂଶତମ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା, ଶ୍ରୀମଦ୍ ଭାଗବତ ମହାପୁରାଣ ରେ, ଯାହା ପରମ ବୈରାଗ୍ୟବାନ୍କ ପାଇଁ ଶାସ୍ତ୍ର। ତାପରେ ଭଗବାନ କହିଲେ: “ବିଦ୍ୱାନ୍ ଏବଂ ଶାନ୍ତ ଚିତ୍ତ ଲୋକମାନେ, ପ୍ରକୃତିର ଗୁଣ ରେ ଆସକ୍ତି ଛାଡ଼ି, ମୋତେ ଉପାସନା କରନ୍ତୁ; ଅନାସକ୍ତ, ନିୟମିତ ଓ ସଚେତନ ହୋଇ, ମୋତେ ଉପାସନା କରନ୍ତୁ। ଏକ ମୁନି ସତ୍ତ୍ୱ ଚରଣ କରି ରଜସ ଓ ତମସ ଜୟ କରେ; ପରେ ନିର୍ବିକଳ୍ପ ଓ ବିରକ୍ତ ହେଇ ସତ୍ତ୍ୱକୁ ମଧ୍ୟ ଜୟ କରେ; ଏପରି ଗୁଣମୁକ୍ତ ହୋଇ, ଆତ୍ମା ମୋତେ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ, ଜନ୍ମ-ମୃତ୍ୟୁ ଛାଡ଼ି। ଏହି ମୁକ୍ତ ଆତ୍ମା, ଅନ୍ୟ ଆତ୍ମା ଓ ଗୁଣ ଜନିତ ଆକାଂକ୍ଷାରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ମୋ ସ୍ୱରୂପରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ; ସେ ନ ବାହାରକୁ ଯାଏ, ନ ଭିତରକୁ। ଏହିପରି ଯେଉଁମାନେ ମୋ ମାୟାଶକ୍ତି, ଅଷ୍ଟୱିଧ ଶ୍ରୀର ଅଧିପତି ଭାବରେ ଜାଣନ୍ତି, ସେମାନେ ଲକ୍ଷ୍ମୀର ଧନ୍ୟ ଧନ ମଧ୍ୟ ଚାହାନ୍ତି ନାହିଁ; ଏହି ଜଗତରେ ସେମାନେ ମୋର ପରମ ପଦ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ମୋତେ ଭକ୍ତି କରୁଥିବା, ଶାନ୍ତ ଚିତ୍ତ ଭକ୍ତମାନେ କଦାପି ନଶ୍ଵର ହୋଇନ୍ତି; କାଳର ଅସ୍ତ୍ର ତାଙ୍କୁ ଛୁଇଁ ନାହିଁ। ଯାହା ପାଇଁ ମୁଁ ଆତ୍ମା, ପୁତ୍ର, ବନ୍ଧୁ, ଗୁରୁ, ଉପକାରୀ, ଆରାଧ୍ୟ ଭଳି ପ୍ରିୟ। ଏହି ଜଗତ, ପରଲୋକ, ଆତ୍ମା ଯାହା ଦୁଇ ଲୋକ ମଧ୍ୟରେ ଚଳାଚଳ କରେ, ଏବଂ ଏଠି ଯାହାକୁ ନିଜ କୁହାଯାଏ—ଧନ, ଗାଁଢ଼, ଘର— ସମସ୍ତ ଅନ୍ୟ କୁ ଛାଡ଼ି, ମୋତେ ଏକାନ୍ତ ଭକ୍ତିରେ ଉପାସନା କରିଥିବାକୁ, ମୁଁ ସେମାନେ କୁ ମୃତ୍ୟୁ ପାର କରାଇ ଦେଇ। ମୋତେ ଛାଡ଼ି ଆତ୍ମାର ଭୟ କେଉଁଠି ମିଳେ ନାହିଁ; ମୁଁ ସମସ୍ତ ଜୀବର ପରମ ନାୟକ ଓ ଆଦି ପ୍ରକୃତିର ଅଧିପତି। ମୋର ଭୟରୁ ପବନ ବହେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଚମକେ, ଇନ୍ଦ୍ର ବର୍ଷା କରେ, ଅଗ୍ନି ଜଳେ, ମୃତ୍ୟୁ ଚଳାଚଳ କରେ। ଯୋଗୀମାନେ ଜ୍ଞାନ ଓ ବିରାଗ୍ୟ ସହିତ, ଭକ୍ତିର ଯୋଗରେ, ମୋର ଭୟହୀନ ପାଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ଏହି ଜଗତରେ ଲୋକମାନେ ପାଇଁ ପରମ ମଙ୍ଗଳ ଏହିଅଟି: ଭକ୍ତିରେ ମନକୁ ମୋପରି ଏକାଗ୍ର କରି ରଖିବା। ଏଠି ଉପରକୁ ସାତ ଦ୍ୱାର, ସାମ୍ନାରେ ଦୁଇ, ତଳକୁ ଦୁଇ ଦ୍ୱାର ଅଛି; ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦ୍ୱାର ଦ୍ୱାରା ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଅନୁଭୂତି ଚଳାଚଳ କରେ, ଏବଂ ତାହାର ଭିତରେ ଏକ ନିୟମକ ଅଛି, ରାଜନ। ଏମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ପାଞ୍ଚ ଦ୍ୱାର ପୂର୍ବ, ଏକ ଦକ୍ଷିଣ, ଏକ ଉତ୍ତର; ଦୁଇ ଦ୍ୱାର ପଶ୍ଚିମ। ଏହାର ନାମ ଏବେ ବର୍ଣ୍ଣନ କରିବି। ପୂର୍ବରେ ଦୁଇ ଦ୍ୱାର, ଜ୍ୟୋତିପ୍ରଭା ଭଳି, ସଂଯୁକ୍ତ ହୋଇ ତିଆରି; ଏହାରେ ଦ୍ୟୁମତ୍ସଖା ଚଳାଚଳ କରେ, ଭୂମିକୁ ଉଜାଗର କରେ। ପୂର୍ବରେ ଦୁଇ ଦ୍ୱାର, ନଳିନୀ ଓ ନାଳିନୀ ନାମରେ; ଏହାରେ ଅବଧୂତସଖା ସୁଗନ୍ଧ ଭୂମିକୁ ପ୍ରବେଶ କରେ। ସାମ୍ନାରେ ମୁଖ୍ୟା ଦ୍ୱାର, ଅନେକ ଦୋକାନ ଓ ଖାଦ୍ୟ ନାଉକା ଥିବା; ଏହା ଦ୍ୱାରରେ ରାଜା ବ୍ୟାପାରୀମାନେ ସହିତ ରସ ଜାଣି ଭୂମିକୁ ପ୍ରବେଶ କରେ। ଦକ୍ଷିଣ ଦ୍ୱାର ପିତୃହୂ ନାମରେ; ଏହା ଦ୍ୱାରରେ ପୁରଞ୍ଜନ ଦକ୍ଷିଣ ପଞ୍ଚାଳ ଭୂମିକୁ ପ୍ରବେଶ କରେ, ଜ୍ଞାନବାହକ ସହିତ। ଉତ୍ତର ଦ୍ୱାର ଦେବହୂ ନାମରେ; ଏହା ଦ୍ୱାରରେ ପୁରଞ୍ଜନ ଉତ୍ତର ପଞ୍ଚାଳ ଭୂମିକୁ ପ୍ରବେଶ କରେ, ଜ୍ଞାନବାହକ ସହିତ। ପଶ୍ଚିମ ଦ୍ୱାର ଆସୁରୀ ନାମରେ; ଏହା ଦ୍ୱାରରେ ପୁରଞ୍ଜନ ଗ୍ରାମକ ଭୂମିକୁ ପ୍ରବେଶ କରେ, ଅଭିମାନ ସହିତ। ପଶ୍ଚିମ ଦ୍ୱାର ନିରୃତି ନାମରେ; ଏହା ଦ୍ୱାରରେ ପୁରଞ୍ଜନ ବୈଶସ ଭୂମିକୁ ପ୍ରବେଶ କରେ, ଲୋଭ ସହିତ। ଏହି ଦୁଇ ଦ୍ୱାର ଅନ୍ଧ ଓ ଅବମୀଷା ନାମରେ; ଏହି ଦ୍ୱାରର ନିୟମକ ଦୃଷ୍ଟି ସହିତ ଚଳାଚଳ କରେ, ଦୂର୍ଦ୍ଧର୍ଷ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ। ସେ ଅନ୍ତର ଗୃହରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ବିଷୂଚୀ ସହିତ; ଏଠି ସେ ତାଙ୍କର ପତ୍ନୀ, ପୁତ୍ର ସହିତ ମୋହ, ସୁଖ, ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରେ। ଏପରି, କାମନାରେ ଅନ୍ତର୍ଗତ, ମୋହିତ ଓ ଅଜ୍ଞ, ସେ ତାଙ୍କର ରାଣୀ ଚାହେ ତାହା ପାଛୁ ଚାଲେ।