ଶୁକଦେବ ଗୋସ୍ୱାମୀ କହିଲେ— ମଘବାନ୍ (ଇନ୍ଦ୍ର)ଙ୍କ ଆଦେଶରେ ମେଘମାନେ ବିଧିନିଷେଧରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ନନ୍ଦଙ୍କ ଗୋପଗ୍ରାମ ଉପରେ ଭୟଙ୍କର ବର୍ଷା ଆରମ୍ଭ କଲେ। ମେଘମାନେ ବିଜୁଳିର ଚମକ, ଗରଜନା, ଏବଂ ତୀବ୍ର ପବନରେ ଚଳିତ ହୋଇ, ଜଳ ଓ ଶିଳାବୃଷ୍ଟି ସହ ବିପୁଳ ବର୍ଷା କରୁଥିଲେ। ଘନ ଓ ପତଳା ଧାରାରେ ଅବିରତ ବର୍ଷା ପଡ଼ି ମାଟିର ଗଭୀର ଉପତ୍ୟକା ଭରିଗଲା; ପୃଥିବୀ ସମୁଦ୍ର ସମାନ ଜଳରେ ଡୁବିଗଲା—ଉଚ୍ଚ ନିମ୍ନ କିଛି ଦେଖାଯାଉନଥିଲା। ଏପରି ଅତ୍ୟଧିକ ପବନ ଓ ବର୍ଷାରେ ପଶୁମାନେ ଭୟରେ କାପୁଥିଲେ; ଗୋପ ଓ ଗୋପୀମାନେ ଶୀତରେ ପୀଡ଼ିତ ହୋଇ, ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କ ଶରଣ ନେଲେ। ସେମାନେ ନିଜ ମୁଣ୍ଡ ଓ ଶିଶୁମାନଙ୍କୁ ଶରୀରରେ ଢାକି, ବିପଦରେ ଅତି କଷ୍ଟ ଭୋଗୁଥିଲେ; କମ୍ପିତ ହୋଇ, ସେମାନେ ଭଗବାନଙ୍କ ପାଦପଦ୍ମ ନିକଟକୁ ଆସିଲେ। ସେମାନେ କହିଲେ, “କୃଷ୍ଣ, କୃଷ୍ଣ! ହେ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ହେ ପ୍ରଭୁ! ଗୋକୁଳ ତୁମର ରକ୍ଷାରେ ଅଛି; ଦେବତାମାନଙ୍କ ରୋଷରୁ ଆମକୁ ରକ୍ଷା କର, ଭକ୍ତବତ୍ସଳ!” ହରି ଦେଖିଲେ— ଶିଳାବୃଷ୍ଟିରେ ଜୀବମାନେ ଅଚେତନ ହେଉଛନ୍ତି; ଏହା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ କ୍ରୋଧ ଦ୍ୱାରା ହେଉଛି ବୋଲି ତାଙ୍କର ବୁଝିବାକୁ ଆସିଲା। ତିଁ କହିଲେ, “ଆମେ ଯଜ୍ଞ ବିଛିନ୍ନ କରିଥିଲୁ, ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ଇନ୍ଦ୍ର ଆମ ସଂହାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଏପରି ଭୟଙ୍କର, ଶିଳାଭରା ବର୍ଷା ଓ ପବନ ପଠାଇଛନ୍ତି। ମୁଁ ମୋ ଯୋଗଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଏହାକୁ ଦମନ କରିବି; ଯେଉଁମାନେ ନିଜକୁ ସମ୍ସାରର ନାଥ ଭାବନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ଅହଂକାର ଭଙ୍ଗ କରିବି।” “ଯେଉଁ ଦେବମାନେ ନିଷ୍ପାପ, ସେମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଚମତ୍କାରରେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ନାହିଁ; କିନ୍ତୁ ଅପାତ୍ରମାନେ ଯେତେବେଳେ ଅହଂକାର ହରାଇଦିଅନ୍ତି, ସେମାନେ ଶାନ୍ତ ହୁଅନ୍ତି। ଏହି ଗୋପସମୁଦାୟ ମୋର ଶରଣ ନେଇଛି, ମୋତେ ନାଥ ଭାବିଛି, ଏବଂ ମୁଁ ଏମାନଙ୍କୁ ନିଜର ଭାବିଛି; ମୁଁ ମୋ ଯୋଗଶକ୍ତିରେ ଏମାନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବି—ଏହି ମୋର ପ୍ରତିଜ୍ଞା।” ଏପରି କହି, କୃଷ୍ଣ ଏକ ହାତରେ ସହଜରେ ଗୋବର୍ଧନ ପର୍ବତକୁ ଛାତା ପରି ଉଠାଇଲେ। ତା’ପରେ ଭଗବାନ ଗୋପମାନୋ କହିଲେ, “ମାଆ, ବାପା, ବ୍ରଜବାସୀମାନେ, ତୁମେ ଏହି ପର୍ବତର ଗୁହାରେ ତୁମ ଗୋବଂଶ ସହ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ଭାବେ ପ୍ରବେଶ କର।” “ମୋ ହାତରୁ ପର୍ବତ ପଡ଼ିଯିବା କିମ୍ବା ପବନ ଓ ବର୍ଷାର ଭୟ କରିବା ଦରକାର ନାହିଁ; ତୁମ ପାଇଁ ସୁରକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥା ହୋଇଯାଇଛି।” କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଆଶ୍ୱାସନରେ ବ୍ରଜବାସୀମାନେ ତାଙ୍କର ଧନ, ପରିବାର, ନିର୍ଭରଶୀଳମାନେ ସହ ଏହି ଗୁହାରେ ଯଥାସ୍ଥାନରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସେମାନେ ଭୁଖ, ତ୍ରୁଷ୍ଣା, ଯନ୍ତ୍ରଣା ଓ ସୁଖଲାଗିବା ଇଚ୍ଛା ଛାଡ଼ି, ସପ୍ତଦିନ ଯାଏଁ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଅଚଳ ପଦେ ପର୍ବତ ଧରିଥିବା ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖୁଥିଲେ। କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଯୋଗଶକ୍ତି ଦେଖି ଇନ୍ଦ୍ର ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଚକିତ ହେଲେ; ମନ ଭଙ୍ଗ ହୋଇ, ସେ ମେଘମାନେକୁ ଫେରାଇ ନେଲେ। ଯେତେବେଳେ ଆକାଶ ପୁନି ନିର୍ମଳ ହେଲା, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ହେଲେ, ଭୟଙ୍କର ପବନ ଓ ବର୍ଷା ବନ୍ଦ ହେଲା, ଗୋବର୍ଧନଧାରୀ କୃଷ୍ଣ ଗୋପମାନୋ କହିଲେ, “ଭୟ ଛାଡ଼, ତୁମେ ତୁମ ଜନାନୀ, ପିତା, ଗୋବଂଶ, ଧନ, ଶିଶୁମାନେ ସହ ବାହାରିଯାଅ; ବର୍ଷା ଓ ବାତ୍ୟା ଶାନ୍ତ ହୋଇଯାଇଛି, ନଦୀମାନେ ଶାନ୍ତ ହୋଇଯାଇଛନ୍ତି।” ପରେ, ଗୋପମାନେ ନିଜ ଗୋବଂଶ, ଗାଡ଼ି, ସମ୍ପତି, ଜଣାନୀ, ଶିଶୁ, ବୃଦ୍ଧମାନେ ସହ ଦୀରେ ଦୀରେ ବାହାରିଯାଇଲେ। ଭଗବାନ କୃଷ୍ଣ ସମସ୍ତଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ପର୍ବତକୁ ପୁନି ପୂର୍ବବତ୍ ସ୍ଥାନରେ ରଖିଲେ, ଏହା ସେ ଖେଳ କରିଥିବା ପରି କରିଥିଲେ। ବ୍ରଜବାସୀମାନେ ତାଙ୍କର ଅଗାଧ ପ୍ରେମରେ ଶାନ୍ତ ଭାବରେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ; ଗୋପୀମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ତାଙ୍କୁ ଦହି, ଅକ୍ଷତ ଦେଇ ପୂଜିଲେ, ଶୁଭାଶୀଷ ଦେଲେ। ଯଶୋଦା, ରୋହିଣୀ, ନନ୍ଦ ଓ ବଳରାମ—ପ୍ରବଳମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ—ପ୍ରେମରେ ଭିଜି କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ହୃଦୟରୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଲେ। ଆକାଶରେ ଦେବ, ସିଦ୍ଧ, ସାଧ୍ୟ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଚାରଣମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ, ଆନନ୍ଦରେ ପୁଷ୍ପବୃଷ୍ଟି କଲେ। ଶଂଖ ଓ ଢୋଳ ଆକାଶରେ ନିର୍ଘୋଷିତ ହେଲା; ଗନ୍ଧର୍ବମାନଙ୍କ ନାୟକ ତୁମ୍ବୁରୁଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଗୀତ ଗାଇଲେ। ତା’ପରେ, ପ୍ରେମାଶ୍ରିତ ଗୋପମାନେ ଘେରି ରଖିଥିବା କୃଷ୍ଣ ବଳରାମ ସହ ନିଜ ଗୋପଗ୍ରାମକୁ ଫେରିଲେ; ଗୋପୀମାନେ ତାଙ୍କ ଚମତ୍କାର କଥା ଗାଇ, ଆନନ୍ଦରେ ତାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କଲେ, ହୃଦୟ ଭାବୁକ ହେଲା। ଏହିପରି ଦଶମ ସ୍କନ୍ଧର ପ୍ରଥମାର୍ଧର ପଞ୍ଚବିଂଶତିତମ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା। ପରେ, ଭଗବାନ କହିଲେ— “ଯେଉଁ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ପ୍ରକୃତିର ଗୁଣ ରୁପି ଆସକ୍ତି ତ୍ୟାଗ କରି, ନିର୍ମୋହ ଓ ନିୟମିତ ହୋଇ ମୋତେ ଉପାସନା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ପ୍ରବୁଦ୍ଧ ହୁଅନ୍ତି। ଏକ ମୁନି ସତ୍ତ୍ୱ ଚର୍ଚ୍ଚା କରି ରଜସ୍ ଓ ତମସ୍ ଜୟ କରେ; ପରେ ସତ୍ତ୍ୱକୁ ମଧ୍ୟ ବିରକ୍ତି ଓ ଶାନ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଜୟ କରେ; ଏପରି ଗୁଣରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ଆତ୍ମା ମୋତେ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ, ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ୱ ଛାଡ଼ି ଦେଉଛି। ଆତ୍ମା ଅନ୍ୟ ଆତ୍ମା ଓ ଗୁଣଜନିତ ଇଚ୍ଛାରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ମୋ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ସ୍ୱରୂପରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ; ସେ ବାହ୍ୟ କିମ୍ବା ଅନ୍ତର୍ଗତ ଚେତନାରେ ଚଳିତ ହୁଏ ନାହିଁ। ଏହିପରି ମୋର ମାୟାଶକ୍ତି, ଅଷ୍ଟ ଐଶ୍ୱର୍ୟର ଅଧିପତି ଭାବେ ଯେଉଁମାନେ ମୋର ଶକ୍ତିକୁ ଜାଣନ୍ତି, ସେମାନେ ଶ୍ରୀଦେବୀଙ୍କ ଧନ୍ୟ ଭାଗ୍ୟକୁ ମଧ୍ୟ ଲୋଭ କରନ୍ତି ନାହିଁ; ସେମାନେ ଏହି ଜଗତରେ ମୋର ପରମ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରନ୍ତି। ମୋତେ ଅନନ୍ୟଭାବେ ଭଜୁଥିବା ଶାନ୍ତ ସ୍ୱଭାବର ଭକ୍ତମାନେ କେବେ ନାଶ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ; କାଳର ଅସ୍ତ୍ର ସେମାନଙ୍କୁ ସ୍ପର୍ଶ କରେ ନାହିଁ। ଯାହା ପାଇଁ ମୁଁ ଆତ୍ମା ପରି, ପୁତ୍ର, ବନ୍ଧୁ, ଗୁରୁ, ଉପକାରୀ, ଆରାଧ୍ୟ ଭାବେ ପ୍ରିୟ। ଏହି ଲୋକ, ପରଲୋକ, ଏହି ଦୁଇଁ ମଧ୍ୟରେ ଚଳିତ ଆତ୍ମା, ଏଠାରେ ନିଜର ଭାବିଥିବା ସମସ୍ତ—ଧନ, ଗୋବଂଶ, ଘର—ଏସବୁ ଛାଡ଼ି, ମୋତେ ଏକମାତ୍ର ଭାବରେ ଭଜିଲେ, ମୁଁ ସେମାନୋ ମୃତ୍ୟୁରୁ ପାର କରାଇ ଦେଉଛି। ମୋ ଛଡ଼ି ଅନ୍ୟ କୌଣସିଠାରେ ଆତ୍ମାର ଭୟ ଦୂର ହୁଏ ନାହିଁ; ମୁଁ ସମସ୍ତ ଜୀବଙ୍କ ପରମେଶ୍ୱର ଓ ମୂଳ ପ୍ରକୃତିର ନାଥ। ମୋ ଭୟରେ ପବନ ବହେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ତାପେଇ, ଇନ୍ଦ୍ର ବର୍ଷା କରନ୍ତି, ଅଗ୍ନି ଜଳେ, ମୃତ୍ୟୁ ଚରିଅଛି।