ଏକ ସମୟର କଥା, ଜଣେ ମହାନ ଋଷି ନିଜ ମନକୁ ନିର୍ଗୁଣ, ନିର୍ବିକାର, ମନ୍ୟ ଓ ଅମନ୍ୟରୁ ପରେ ଥିବା ଅଦ୍ୱିତୀୟ ବ୍ରହ୍ମ ଉପରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଧ୍ୟାନ ଦେଇଥିଲେ । ସେହି ବ୍ରହ୍ମ ଗୁଣମୟ ଭାବେ ଦେଖାଯାଏ, କିନ୍ତୁ ସ୍ୱୟଂ ନିର୍ଗୁଣ ଓ ଏକମାତ୍ର ଭକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଉପଲବ୍ଧ । ଏଇ ଋଷି ଅହଂକାର ଓ ମମତାରୁ ମୁକ୍ତ, ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ଭାବରୁ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱ, ସମଦୃଷ୍ଟି ଓ ଆତ୍ମନିର୍କ୍ଷଣରେ ନିଷ୍ଠ, ମନେ ଶାନ୍ତି ଓ ଧୃତି ରଖିଥିଲେ, ଯେପରି ଅଗ୍ନି ଶାନ୍ତ ସମୁଦ୍ର ତରଙ୍ଗହୀନ ଥାଏ । ସେ ଶ୍ରୀବାସୁଦେବଙ୍କୁ, ସର୍ବଜ୍ଞ, ଅନ୍ତଃସ୍ଥ ଆତ୍ମା, ପ୍ରମୁଖ ଭକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଉପଲବ୍ଧ କରି, ନିଜ ଆତ୍ମାକୁ ଅନୁଭବ କରି, ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତ ହେଇଯାଇଥିଲେ । ସେ ଦେଖିଥିଲେ—ପ୍ରଭୁ ସମସ୍ତ ଜୀବରେ ନିଜ ଆତ୍ମା ଭାବେ ବିରାଜିତ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଜୀବମାନେ ପ୍ରଭୁ ମଧ୍ୟରେ ଅନ୍ତର୍ନିହିତ । ସେ ରାଗ ଦ୍ୱେଷରୁ ମୁକ୍ତ, ସମଦୃଷ୍ଟି ଓ ଭକ୍ତିଶୀଳ ଥିଲେ, ଏହିପରି ଭାବେ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଅନନ୍ୟ ଭକ୍ତ ହେଇଯାଇଥିଲେ । ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ଦେହ ଅତି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଥିଲା—ମୁକୁଟ, କଙ୍କଣ, ହାର, ନୂପୁର, କଟିସୂତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ; ଶଂଖ, ଚକ୍ର, ଗଦା, ପଦ୍ମ, ମାଲା ଓ ମୂଲ୍ୟବାନ ରତ୍ନର ଅଲଙ୍କାରରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଚମକିଉଠିଲେ । ଶୁଭ କଣ୍ଠରେ କୌସ୍ତୁଭ ମଣି, ସିଂହ ଭଳି ଭୁଜା, ଅମୋଘ ତେଜରେ ଦୀପ୍ତିମାନ, ଦେହ ଚିଦ୍ରୂପ ପରି ଚମକିଉଠିଲା । ତିନିଟି ରେଖା ଥିବା ନାଭି, ଶ୍ୱାସ ଚଳନ ଦ୍ୱାରା ଭାସ୍କର୍ୟ ସମାନ ହେଉଥିଲା, ଯେଉଁଠି ଅଣ୍ଡକୋଶ ମଧ୍ୟରେ ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ଆସିଯାଏ ଓ ଯାଏ । ତାଙ୍କ କଳା କଟି ଉପରେ ପିତାମ୍ବର ଓ ସୁବର୍ଣ୍ଣ କଟିବନ୍ଧ ଶୋଭିତ; ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଶିଳ୍ପରେ ଗଢ଼ା ଉରୁ, ଜାଙ୍ଘ, ଗୁଡ଼ି ଦେଖିବାକୁ ଅତି ସୁନ୍ଦର । ତାଙ୍କ ପଦ ଶରତ୍କାଳୀନ ପଦ୍ମ ଦଳ ପରି ଚମକିଉଠିଲା, ନଖ ରୁ ଆଲୋକ ନିସ୍ସରିତ ହେଉଥିଲା, ଯାହା ଅନ୍ତଃକାର ଦୂର କରେ । ଏହି ପଦ ଦେଖି, ହେ ଶିକ୍ଷକ, ଅଜ୍ଞାନର ଅନ୍ଧକାର ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହେବା ପାଇଁ ଏହି ପଦ ଦେଖାନ୍ତୁ । ଏହି ଦେହ ଧ୍ୟାନ କରିଲେ ଆତ୍ମା ଶୁଦ୍ଧି ହୁଏ; ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ କରୁଥିବା ଭକ୍ତଙ୍କୁ ଭୟ ନାହିଁ । ଏହି ଦେହ ଭକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଉପଲବ୍ଧ ହୁଏ, ଶରୀରଧାରୀ ପାଇଁ ଦୁର୍ଲଭ; ଆତ୍ମସ୍ୱାମ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଏହି ଭକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ମିଳୁଥିବା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପଦ ଠାରୁ ଅଧମ । ଏହି ଦୁର୍ଲଭ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଅନନ୍ୟ ଭକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଉପାସନା କରି, ଅନ୍ୟ କିଛି ଇଚ୍ଛା କିଏ କରିପାରିବ ? ଯେଉଁଠାରେ ମୃତ୍ୟୁ ମଧ୍ୟ, ସମସ୍ତ ଜଗତ ଧ୍ଵଂସ କରୁଥିବାବେଳେ, ତାଙ୍କୁ ଅପେକ୍ଷା କରୁଥିବା ଭକ୍ତଙ୍କୁ ସ୍ପର୍ଶ କରିପାରେ ନାହିଁ । ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଭକ୍ତଙ୍କ ସାଙ୍ଗ ଅର୍ଦ୍ଧ କ୍ଷଣ ମଧ୍ୟ ସ୍ୱର୍ଗ କିମ୍ବା ମୋକ୍ଷ ସମାନ ନୁହେଁ, ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଫଳ ତ ଅପେକ୍ଷା କରିହେବ କି ? ଏହିପରି, ହେ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ, ଆମେ ଏମିତି ଶୁଦ୍ଧ ଓ ଦୟାଳୁ ଭକ୍ତଙ୍କ ସାଙ୍ଗ ଚାହୁଁ, ଯେଉଁମାନେ ତୁମ ମହିମାରେ ନିମଗ୍ନ, ଦେହ ଓ ମନ ଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ର ହୋଇଛନ୍ତି—ଏହି ହେଉଛି ତୁମ ଦୟା । ଯେଉଁ ମନ ଅନ୍ୟ ବିଷୟରେ ଅନ୍ତର୍ମୁଖୀ ନୁହେଁ, ଅଜ୍ଞାନ ଗୁହାକୁ ପ୍ରବେଶ କରେ ନାହିଁ, ଭକ୍ତି ଓ ଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇଛି—ସେ ମୁନି ନିଶ୍ଚିତ ତୁମ ପଥ ଦେଖିପାରେ । ଯେଉଁ ଆଧାରରେ ଏହି ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ଦେଖାଯାଏ, ଏବଂ ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଏହି ବିଶ୍ୱ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୁଏ—ସେହି ପରମ ବ୍ରହ୍ମ, ପରା ଆଲୋକ, ଆକାଶ ସମାନ ବିସ୍ତୃତ । ପ୍ରଭୁ ତାଙ୍କ ମାୟା ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଏହି ଜଗତ ତିଆରି କରି, ପାଳନ କରି, ପୁଣି ଲୟ କରନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ସ୍ୱୟଂ ଅବିକାର ଅଟୁଟ ରହନ୍ତି; ମନର ଚଞ୍ଚଳତା ଦ୍ୱାରା ଭିନ୍ନତା ଦେଖାଯାଏ । ତାଙ୍କୁ ଅମେ ସ୍ୱୟଂସିଦ୍ଧ ଭାବେ ଜାଣୁଛୁ । ଯୋଗୀମାନେ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ବିଭିନ୍ନ କ୍ରିୟା ଦ୍ୱାରା ତୁମକୁ ଉପାସନା କରନ୍ତି; ସମସ୍ତ ଜୀବ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଓ ମନରେ ତୁମ ସ୍ଥିତି ଅନୁଭବ କରନ୍ତି; ଏହିପରି ତୁମକୁ ବେଦ ଓ ତନ୍ତ୍ର ଜ୍ଞାନୀ ଜାଣନ୍ତି । ତୁମେ ଏହି ସୃଷ୍ଟିର ପ୍ରାଚୀନ ପୁରୁଷ; ତୁମ ଶକ୍ତି ଅବ୍ୟକ୍ତ, ସେହି ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ସତ୍ତ୍ୱ, ରଜ, ତମ ଗୁଣ ଉତ୍ପନ୍ନ; ତୁମଠାରୁ ମହତ୍ତତ୍ତ୍ୱ, ଆକାଶ, ବାୟୁ, ଅଗ୍ନି, ଜଳ, ପୃଥିବୀ, ଦେବ, ଋଷି ଓ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଉତ୍ପନ୍ନ । ତୁମେ ନିଜ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟିରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ଚାରିପ୍ରକାର ଦେହରେ ଆତ୍ମାର ଅଂଶ ଭାବେ ବିରାଜିତ; ଏହିପରି ଜ୍ଞାନୀ ମନୁଷ୍ୟ ତୁମେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ରସକୁ ମଧୁ ଭଳି ଉପଭୋଗ କରୁଛନ୍ତି ବୋଲି ଅନୁଭବ କରନ୍ତି । ତୁମେ କାଳର ଶୀଘ୍ର ରଥ, ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ ଶକ୍ତିରେ ଟାଣି ନେଉଛ; ପଞ୍ଚମହାଭୂତ ମେଘ ଭଳି, ତୁମେ ବାୟୁ ସମାନ ଅପରିମିତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ । ଲୋକେ କର୍ମ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ସୁଖରେ ମଗ୍ନ ଥିଲେ, ତୁମେ ସତତ ସଚେତନ ଥିବା ମୃତ୍ୟୁ ଭଳି ଏମିତି ତାଙ୍କୁ ଅଚାନକ ଗ୍ରସି ନେଉଛ, ଯେପରି ସାପ ଏକ ମୂଷାକୁ ଲେଇଯାଏ । ଏପରି ମହାପୁରୁଷଙ୍କ ପଦପଦ୍ମକୁ କିଏ ତ୍ୟାଗ କରିପାରିବ? ମହାମାନ୍ୟ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ ମନୁମାନେ ମଧ୍ୟ, ସ୍ଥାନ ହରାଇବା ଭୟରେ, ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଉପାସନା କରିଥିଲେ । ଏହିପରି, ହେ ବ୍ରହ୍ମ, ପରମାତ୍ମା, ତୁମେ ଜ୍ଞାନୀଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ; ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଭୟରେ ବିଶ୍ୱ କମ୍ପିତ ହେଲେ, ତୁମେ ନିର୍ଭୟ ଆଶ୍ରୟ । ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୀତ, ହେ ରାଜପୁତ୍ରମାନେ, ସ୍ୱଚ୍ଛ ହୃଦୟରେ, ନିଜ କର୍ମ କରି, ଭାବନା ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରି, ପଠିବା ଦ୍ୱାରା ମଙ୍ଗଳ ହେବ । ଏହି ଆତ୍ମାକୁ, ଯେଉଁ ଆତ୍ମା ସମସ୍ତ ଜୀବରେ ବିରାଜିତ, ସେହି ହରିଙ୍କୁ ନିତ୍ୟ ଗାନ, ସ୍ତୁତି, ଧ୍ୟାନ କରି ଉପାସନା କର । ଏହି ଯୋଗ ଶିକ୍ଷା ଗ୍ରହଣ କରି, ଋଷିମାନେ ଯେପରି ନିୟମ ରଖନ୍ତି, ଏକାଗ୍ର ଚିତ୍ତରେ ଏହି ଅଭ୍ୟାସ କର । ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ପ୍ରଭୁ ଏହି ଉପଦେଶ ଆମକୁ ଦେଇଥିଲେ, ଭୃଗୁ ଓ ଅନ୍ୟ ସନ୍ତତିକୁ ଉତ୍ପାଦନ କରିବାକୁ ଚାହିଁ । ଆମେ ସମସ୍ତ ପ୍ରଜାପତିମାନେ ପ୍ରାଣୀ ସୃଷ୍ଟି କରିବାକୁ ପ୍ରେରିତ ହେଉନଥିଲୁ; ଏହି ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ଅନ୍ଧକାର ଦୂର କରି, ଏବେ ଆମେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରାଣୀ ସୃଷ୍ଟି କରିବାକୁ ଚାହୁଁ । ଏଠାରେ ଯେଉଁ ନିରନ୍ତର, ଏକାଗ୍ର ଚିତ୍ତରେ ଏହି ଗୀତ ପଠେ, ସେ ଶୀଘ୍ର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଲାଭ ପାଏ, ଓ ବାସୁଦେବ ଭକ୍ତ ହୋଇଯାଏ ।