ଏହି ସଂଧିରେ, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଗୋପମାନେଂକୁ ଏହିପରି ଉପଦେଶ ଦେଲେ—ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଘୋଡ଼ାପାଳକ, ଚଣ୍ଡାଳ ଓ ଅପପତ୍ରମାନେଂକୁ ଯଥୋଚିତ ଦାନ ଦିଅ; ଗାଇଁମାନେଂକୁ ବାଉଳ ଦେଇ, ପର୍ବତକୁ ଅର୍ପଣ କର। ଏପରେ, ସମସ୍ତେ ଭଲ ଭାବରେ ଖାଇ, ଶୁଭ୍ର ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ଗନ୍ଧ ଲଗାଇ ଆଲଙ୍କୃତ ହେବା ପରେ, ଗାଈ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଅଗ୍ନି ଓ ପର୍ବତଙ୍କୁ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କର। ଏହି ମୋ ମତ; ଯଦି ତୁମେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଉଛ, ଏହି ଯଜ୍ଞ କର। ଏହା ଗାଈ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ପର୍ବତ ଓ ମୋ ପ୍ରିୟ। ଶୁକଦେବ ଗୋସ୍ୱାମୀ କହିଲେ—ପ୍ରଭୁଙ୍କର ଏହି ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ଯିଏ ସମୟ ରୂପେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଅହଂକାର ଭଙ୍ଗ କରିବାକୁ ଚାହିଁଥିଲେ, ନନ୍ଦ ଓ ଅନ୍ୟ ଗୋପମାନେ ଏହାକୁ ଉଚିତ ବୋଲି ମାନିଲେ। ତେଣୁ, ସମସ୍ତେ ମଧୁସୂଦନଙ୍କ କହିଥିବା ପ୍ରକାର କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ; ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ମଙ୍ଗଳାଚରଣ କଲେ, ପର୍ବତ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପାଇଁ ଯଥାଯଥ ସାମଗ୍ରୀ ବ୍ୟବହାର କଲେ। ସମସ୍ତ ଦାନ ଶ୍ରଦ୍ଧାଭକ୍ତି ସହିତ ଦେଇ, ଗାଈମାନେଂକୁ ବାଉଳ ଦେଇ, ତାଙ୍କୁ ସାମ୍ନାରେ ରଖି, ସମସ୍ତେ ପର୍ବତଙ୍କୁ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କଲେ। ସୁଶୋଭିତ ବଳଦ ଜୁତିଥିବା ଗଡ଼ିରେ ଚଢ଼ି, ଗୋପୀମାନେ କୃଷ୍ଣଙ୍କର ଲୀଳାଗାନ କରୁଥିଲେ, ଓ ପୁଣ୍ୟଶୀଳ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦ ଗ୍ରହଣ କଲେ। ଏହି ସମୟରେ କୃଷ୍ଣ ଅନ୍ୟ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ଗୋପମାନେଂକୁ ନିଶ୍ଚିନ୍ତ କରିବା ପାଇଁ ଘୋଷଣା କଲେ—‘ମୁଁ ପର୍ବତ’, ଏବଂ ବିଶାଳ ଆକାର ଧାରଣ କରି ବହୁତ ଅର୍ପଣ ଗ୍ରହଣ କଲେ। ତାଙ୍କୁ ଓ ବ୍ରଜବାସୀମାନେଂକୁ, କୃଷ୍ଣ ନିଜେ ନିଜକୁ ନମସ୍କାର କଲେ, କହିଲେ—‘ଦେଖ, ପର୍ବତ ରୂପେ ଆସିଛି ଓ ଆମେ ତାଙ୍କର କୃପା ପାଇଛୁ।’ ସେ ଇଚ୍ଛାମୟ ରୂପ ଧାରଣ କରି ଅରଣ୍ୟରେ ବସନ୍ତି, ଯେଉଁ ମାନବ ତାଙ୍କୁ ଅବମାନନା କରେ, ତାଙ୍କୁ ନାଶ କରନ୍ତି; ଏହିପରି ଆମେ ଓ ଆମର ଗାଈମାନେଂକୁ ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରୁ। ଏଭଳି ଭାବରେ ବାସୁଦେବଙ୍କ ପ୍ରେରଣାରେ, ଗୋପମାନେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସହିତ ପର୍ବତ, ଗାଈ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ନିର୍ବିଧନ ଆଚାର କଲେ ଓ ପୁନି ବ୍ରଜକୁ ଫେରିଗଲେ। ଏଠାରେ ଦଶମ ସ୍କନ୍ଧର ପ୍ରଥମାର୍ଧର ଚବିଶିତମ ଅଧ୍ୟାୟର ଶେଷ। ଏହା ପରେ, ଭଗବାନ କହିଲେ—‘ମୋତେ, ଯିଏ ନିଜ ଆତ୍ମା ଦ୍ୱାରା ନିଜ ମଧ୍ୟରେ ବସିଥିବା ସ୍ୱୟଂ-ପ୍ରଭା ଆତ୍ମାକୁ ଦେଖେ, ସେ ଦୁଃଖ ଓ ଭୟରୁ ମୁକ୍ତି ପାଏ। ମାଆ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଏହି ଆତ୍ମଜ୍ଞାନ ଦେବି, ଯାହା ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ଶାନ୍ତ କରେ; ଏହା ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ଭୟ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହେବ।’ ମୈତ୍ରେୟ କହିଲେ—ଏପରି କପିଲ ଦେବଙ୍କ ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ସେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି ଅରଣ୍ୟକୁ ଗଲେ। ସେ ମୌନବ୍ରତ ଧାରଣ କଲେ, ଆତ୍ମା ଉପରେ ନିର୍ଭର କରି, ଅନାସକ୍ତ ଭାବେ ପୃଥିବୀରେ ଘୁରିବାକୁ ଲାଗିଲେ, ଅଗ୍ନି ବା ନିଶ୍ଚିତ ଆଶ୍ରୟ ଛାଡ଼ି। ତାଙ୍କର ମନ ବ୍ରହ୍ମରେ ଲୀନ ହେଲା, ଯାହା ପ୍ରକୃତି ଓ ଅପ୍ରକୃତି ଦୁହିଁଠାରୁ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱ, ଗୁଣମୟ ଦେଖାଯାଏ କିନ୍ତୁ ନିଜେ ଗୁଣରହିତ, ଏକାଗ୍ର ଭକ୍ତିଦ୍ୱାରା ଅନୁଭୂତି ହୁଏ। ସେ ଅହଂକାର ଓ ମମତାରୁ ମୁକ୍ତ, ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱରୁ ପାର, ସମଦୃଷ୍ଟି, ନିଜକୁ ନିଜ ଆତ୍ମା ଭାବେ ଦେଖିଥିଲେ; ମନ ଶାନ୍ତ, ଅନ୍ତର୍ଗତ ଶାନ୍ତିରେ ଅଟୁଟ, ତରଙ୍ଗଶୂନ୍ୟ ଶାନ୍ତ ସମୁଦ୍ର ପରି। ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ପରମ ଭକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଅନୁଭବ କରି, ସେ ନିଜ ଆତ୍ମାକୁ ଚିନିଲେ ଓ ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତ ହେଲେ। ସେ ସମସ୍ତ ଜୀବରେ ଭଗବାନଙ୍କୁ ନିଜ ଆତ୍ମା ଭାବେ ଦେଖିଲେ, ଓ ସମସ୍ତ ଜୀବକୁ ନିଜ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ପ୍ରଭୁରେ ଦେଖିଲେ। ସେ ରାଗ-ଦ୍ୱେଷରୁ ମୁକ୍ତ, ସମଦୃଷ୍ଟି, ଭଗବାନରେ ଭକ୍ତିଶୀଳ ହୋଇ, ଭଗବତ୍ପର ଦଶାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ। ତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡରେ ମୁକୁଟ, ବାହୁରେ ବାହୁଡ଼ି, ଗଳାରେ ହାର, ପାଏ ପାଇଜି, କମରରେ କମରବନ୍ଧ, ଶଂଖ, ଚକ୍ର, ଗଦା, ପଦ୍ମ, ମାଳା ଓ ରତ୍ନର ଶୋଭା, ସର୍ବୋତ୍ତମ ତେଜ ରେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍। ଶୁଭ୍ର କଉସ୍ତୁଭ ମଣି ଗଳାରେ, ସିଂହ ପରି ମଜବୁତ କନ୍ଧ, ଅକ୍ଷୟ ତେଜରେ ଦୀପ୍ତ, ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଚିନ୍ତାମଣି ପରି ଦେହ ଉଜ୍ୱଳ। ତାଙ୍କର ପେଟରେ ତିନୋଟି ଲାଇନ, ଶ୍ୱାସ-ପ୍ରଶ୍ୱାସର ଝଙ୍କାରରେ ଚଳିତ, ମନେ ହେଉଛି ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ତାଙ୍କର ନାଭି ଦ୍ୱାରା ଭିତରେ ଏବଂ ବାହାରେ ଓଢ଼ାଯାଉଛି। ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ପିତାମ୍ବର, ସୁନା ମେଖଲା ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ଶ୍ୟାମ ବକ୍ଷ, ଜଂଘା, ଗୁଡ଼ିକ ସୁନ୍ଦର ଓ ଶୋଭାବନ୍ତ। ତାଙ୍କର ପାଦ ପ୍ରଶସ୍ତ ଶରତ ଅମ୍ବୁଜ ଓ ପଙ୍କଜ ପତ୍ର ପରି, ନଖ ଦୀପ୍ତି ସହିତ ଅନ୍ତର ଅନ୍ଧକାର ଦୂର କରେ; ହେ ଗୁରୁ, ମୁଁ ଏହି ଚରଣଦ୍ବୟ ଦେଖିବାକୁ ଚାହେଁ, ଯାହା ଅଜ୍ଞାନ ଅନ୍ଧକାର ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହେବା ପଥ। ଏହି ଦେହ ଯେଉଁମାନେ ଆତ୍ମଶୁଦ୍ଧି ଚାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି; ନିଜ କର୍ମ କରୁଥିବା ଭୟହୀନ ହେବା ପାଇଁ ଏହି ଭକ୍ତି ଦେଉଛି। ତୁମେ ଭକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ପ୍ରାପ୍ତ୍ୟ, କିନ୍ତୁ ସମସ୍ତ ଦେହୀ ପାଇଁ ଦୁର୍ଲଭ; ଏକାନ୍ତିକ ଭକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଲଭ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆତ୍ମସ୍ଥିତି ଆତ୍ମସାମ୍ରାଜ୍ୟରୁ ମଧ୍ୟ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ। ଯିଏ ଏହି କଠିନ ଭଗବାନଙ୍କୁ ଏକାନ୍ତିକ ଭକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଉପାସନା କରେ, ସେ ତାଙ୍କର ଚରଣ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ କିଛି କାମନା କରିପାରେନି। ଯେଉଁଠାରେ ମୃତ୍ୟୁ ଦେହୀଙ୍କୁ ସ୍ପର୍ଶ କରିପାରେନି, ଯଦିଓ ସେ ଦୁନିଆକୁ ନାଶ କରେ। ଏହି ଭଗବଦ୍ଭକ୍ତଙ୍କ ସଙ୍ଗ ଅର୍ଦ୍ଧ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ସମାନ ନୁହେଁ; ଅନ୍ୟ ଆଶୀର୍ବାଦ ତ କଥା ଅଲଗା। ତେଣୁ, ହେ ନିର୍ମଳ, ଆମେ ପ୍ରାର୍ଥନା କରୁଛୁ—ସେମାନେ ଯେଉଁମାନେ ଶୁଦ୍ଧ ଚରିତ୍ର, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀପ୍ରତି ଦୟାଳୁ, ତୁମ ଯଶ ଦ୍ୱାରା ଅନ୍ତର ବାହ୍ୟରେ ପବିତ୍ର ହେଉଛନ୍ତି, ତାଙ୍କର ସାଙ୍ଗ ଆମକୁ ଦିଅ—ଏହି ତୁମର ଦୟା। ଯାହାର ମନ ବାହ୍ୟ ବସ୍ତୁରେ ଆକୃଷ୍ଟ ହୁଏନି, ଅଜ୍ଞାନର ଅନ୍ଧକୁପରେ ପ୍ରବେଶ କରେନି, ଯୋଗ ଓ ଭକ୍ତିର ଦୟାରେ ପବିତ୍ର ହୋଇଛି—ସେଉଁଠାରେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ତୁମର ପଥ ଦେଖିପାରିବ। ଯେଉଁଠାରେ ଏହି ବିଶ୍ୱ ପ୍ରକାଶିତ, ଏବଂ ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଏହି ବିଶ୍ୱ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ସେହି ବ୍ରହ୍ମ, ପରମ ଜ୍ୟୋତି, ଆକାଶ ପରି ବିସ୍ତୃତ।