ଏକ ସମୟର କଥା, ଯେଉଁବେଳେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଗୋକୁଳରେ ନନ୍ଦାଦି ଗୋପମାନେଙ୍କୁ ଏହିପରି ଉପଦେଶ ଦେଲେ—“ବେଦଜ୍ଞ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଯଥାଯଥଭାବେ ଅଗ୍ନିକୁ ହୋମ କରନ୍ତୁ, ସେମାନେ ପାଇଁ ପ୍ରଚୁର ଏବଂ ଉତ୍ତମ ଭୋଜନ ଏବଂ ଗାଈ ଦାନ କରାଯାଉ। ଅନ୍ୟ ଯେଉଁମାନେ ଘୋଡ଼ା ପାଳନ କରନ୍ତି, ଅସ୍ପୃଶ୍ୟ କିମ୍ବା ପତିତ, ସେମାନଙ୍କୁ ଯଥାଯଥ ଦାନ ଦିଅ। ଗାଈମାନେ ପାଇଁ ବାଉଁସି ଦିଅ, ତାପରେ ପର୍ବତକୁ ଆହୁତି ଦିଅ। ସମସ୍ତେ ସଜ୍ଜିତ ହେଇ, ଭୋଜନ କରି, ଶ୍ନାନ କରି, ଭଲ ପୋଷାକ ପିନ୍ଧି, ଗାଈ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଅଗ୍ନି ଏବଂ ପର୍ବତଙ୍କୁ ପରିକ୍ରମା କର। ଏହି ମୋର ମତ, ଯଦି ତୁମେ ଇଚ୍ଛା କର, ଏହା କର। ଏହି ୱେଦିକ କ୍ରିୟା ଗାଈ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ପର୍ବତ ଏବଂ ମୋତେ ପ୍ରିୟ।” ଶୁକଦେବ ଗୋସ୍ୱାମୀ କହିଲେ, “ଏହିପରି ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ଯିଏ ସ୍ୱୟଂ କାଳ ଭାବେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଅହଂକାର ନିମ୍ନ କରିବାକୁ ଚାହିଁଥିଲେ, ନନ୍ଦ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଏହାକୁ ଉଚିତ ବୋଲି ମନ୍ୟ କଲେ। ସେମାନେ ମଧୁସୂଦନଙ୍କ କଥା ଅନୁସାରେ ସବୁ କାମ କଲେ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ମନ୍ତ୍ରପାଠ କରାଇ, ପର୍ବତ ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପାଇଁ ଦ୍ରବ୍ୟ ବ୍ୟବହାର କଲେ। ସମସ୍ତ ଦାନ ଯଥାଯଥ ଭାବେ ଦେଇ, ଗାଈମାନେ ପାଇଁ ବାଉଁସି ଦେଇ, ଗୋଧନକୁ ଆଗରେ ରଖି, ସମସ୍ତେ ପର୍ବତକୁ ପରିକ୍ରମା କଲେ। ଶୁଭ୍ର ଓ ଉତ୍ତମ ରଥରେ ଚଡି, ଯାହା ଶୃଙ୍ଗାରିତ ଥିଲା, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଲୀଳାଗାନ କରୁଥିବା ମହିଳାମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦ ଗ୍ରହଣ କଲେ। ଏହି ଉତ୍ସବ ମଧ୍ୟରେ, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ନିଜେ ଅନ୍ୟ ଏକ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ଗୋପମାନେ ମଧ୍ୟରେ ନିଶ୍ଚିନ୍ତତା ଦେବା ପାଇଁ ଘୋଷଣା କଲେ, “ମୁଁ ପର୍ବତ!” ଏବଂ ବିଶାଳ ରୂପ ଧାରଣ କରି ଅନେକ ଭେଟି ଗ୍ରହଣ କଲେ। ତାଙ୍କୁ ଏବଂ ଗୋପମାନେ ସହିତ କୃଷ୍ଣ ନିଜେ ନିଜକୁ ନମସ୍କାର କଲେ, କହିଲେ, “ଦେଖ, ଏହି ପର୍ବତ ଆକାର ଧାରଣ କରି ଆସିଛି ଏବଂ ଆମେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ କୃପା କରିଛନ୍ତି।” ଏହି ପର୍ବତ ଚାହିଁଲେ ଯେଉଁଠି ରହନ୍ତି, ଚାହିଁଲେ ରୂପ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ଓ ଯେଉଁମାନେ ଅସମ୍ମାନ କରନ୍ତି, ସେମାନେକୁ ନଶ୍ୱାନ କରନ୍ତି; ଏହି କାରଣରୁ ଆମେ ତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରୁଛୁ, ଆମେ ଏବଂ ଆମର ଗାଈମାନେ ପାଇଁ ରକ୍ଷା ଚାହୁଁଛୁ। ଏଭଳି ଭାବେ, ବାସୁଦେବଙ୍କ ଉପଦେଶରେ, ଗୋପମାନେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସହ ଉଚିତ ଭାବେ ପର୍ବତ, ଗାଈ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଏବଂ ଯଜ୍ଞ ଉପଲକ୍ଷେ ଆବଶ୍ୟକ କ୍ରିୟା କରି, ପୁଣି ବ୍ରଜକୁ ଫେରିଗଲେ। ଏହି ଚାପ୍ଟର ଏଠାରେ ସମାପ୍ତ ହୁଏ। ପରେ, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କହିଲେ, “ମୋତେ, ଯିଏ ସ୍ୱୟଂ ପ୍ରଭାମୟ ଏବଂ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ହୃଦୟରେ ବସିଛି, ତୁମେ ତୁମ ନିଜ ଆତ୍ମା ଦ୍ୱାରା ଅନୁଭବ କରିବେ, ଦୁଃଖ ଓ ଭୟରୁ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରିବେ। ମା, ମୁଁ ତୁମକୁ ଏହି ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଜ୍ଞାନ ଦେବି, ଯାହା ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଶାନ୍ତି ଆଣେ; ଏହା ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ଭୟ ଉପରେ ଜୟ କରିପାରିବେ।” ମୈତ୍ରେୟ କହିଲେ, “ଏଭଳି କପିଳ ଦେବଙ୍କ ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ଯିଏ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଉତ୍ପାଦକ, ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି ଅରଣ୍ୟକୁ ଗଲେ। ସେ ମୌନବ୍ରତ ଧାରଣ କଲେ, ଆତ୍ମାକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି, ନିର୍ଲିପ୍ତ ଭାବେ ଭୂମିରେ ଘୂରିବାକୁ ଲାଗିଲେ, ଅଗ୍ନି ବା ଘର ନଥିଲା। ସେ ନିଜ ମନକୁ ତାହାଠାରୁ ଉପରେ ଥିବା, ଅବ୍ୟକ୍ତ ଓ ବ୍ୟକ୍ତ ଉଭୟରୁ ପରେ ଥିବା ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡରେ ଲଗାଇଲେ, ଯାହା ଗୁଣରୂପ ହୋଇ ଦେଖାଯାଏ, କିନ୍ତୁ ନିଜେ ନିର୍ଗୁଣ। ଏହିଥିରେ ଏକାଗ୍ର ଭକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଅନୁଭୂତି ହୁଏ। ସେ ଅହଂକାର ଓ ମମତାରୁ ମୁକ୍ତ, ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱରୁ ପରେ, ସମଦୃଷ୍ଟି ଓ ଆତ୍ମଦୃଷ୍ଟିରେ ଥିଲେ, ମନ ଶାନ୍ତ ଓ ଧୃଢ଼, ଏକ ନିର୍ବିକାର ସମୁଦ୍ର ପରି। ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ପରମ ଭକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ନିଜ ଆତ୍ମାକୁ ଅନୁଭବ କରି, ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତ ହେଲେ। ସେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀରେ ନିଜ ଆତ୍ମାରେ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ ଓ ନିଜ ମଧ୍ୟରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀକୁ ଦେଖିଲେ। ରାଗ ଦ୍ୱେଷରୁ ମୁକ୍ତ, ସମଦୃଷ୍ଟି, ଭଗବତ୍ଭକ୍ତିରେ ନିଷ୍ଠା ଥିଲେ, ଭଗବଦ୍ଭକ୍ତ ଅବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ। ତାଙ୍କର ଦେହ ମୁକୁଟ, ବାହୁଡ଼ି, ହାର, ନୂପୁର ଓ କମରବନ୍ଧ ଦ୍ୱାରା ଅଳଙ୍କୃତ; ଶଂଖ, ଚକ୍ର, ଗଦା, ପଦ୍ମ, ମାଳା ଓ ଅତି ଉତ୍ତମ ମଣି ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ; କୌସ୍ତୁଭ ମଣି ଗଳାରେ, ସିଂହର ପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଶୋଉଳ, ଅଦୃଶ୍ୟ ତେଜରେ ଦୀପ୍ତିମାନ, ଚିନ୍ତାମଣି ପରି ତାଙ୍କ ରୂପ। ତିନିଟି ରେଖା ଥିବା ଉଦର ଶ୍ୱାସ-ପ୍ରଶ୍ୱାସରେ ଚଳିତ, ଯେଉଁଠାରେ ମଣ୍ଡଳ ନାଭିରେ ବିଶ୍ୱ ଏଠାରୁ ଭିତରେ ଯାଉଛି ଓ ବାହାରୁଛି ମନେ ହୁଏ। ପିତାମ୍ବର ଓ ସୁବର୍ଣ୍ଣ କମରବନ୍ଧ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ କଳା ଶରୀର, ତାଙ୍କର ଉରୁ, ଜାଙ୍ଘ, ଗୋଡ଼ ଅତି ମନୋହର। ତାଙ୍କର ପାଦ ଶରତ୍କାଳୀନ ପଦ୍ମ ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ, ନଖର ଆଲୋକ ଅନ୍ତର୍ନିହିତ ଅନ୍ଧକାରକୁ ଦୂର କରେ। ହେ ଗୁରୁ, ଆପଣଙ୍କ ପାଦ ଦେଖାନ୍ତୁ, ଯାହା ଅଜ୍ଞାନ ଅନ୍ଧକାର ଅତିକ୍ରମ କରିବା ପଥ। ଏହି ଦିବ୍ୟ ରୂପ ଯେଉଁମାନେ ଆତ୍ମା ଶୁଦ୍ଧି ଚାହାନ୍ତି ସେମାନେ ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି; ଏହି ଭକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ନିଜ କର୍ମ କରୁଥିବା ଲୋକ ଭୟହୀନ ହୁଅନ୍ତି। ଭକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଆପଣ ପ୍ରାପ୍ତ, ଯଦ୍ୟପି ସମସ୍ତ ଦେହୀ ପାଇଁ ଦୁର୍ଲଭ; ଆତ୍ମସାମ୍ରାଜ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଏହି ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଭକ୍ତିଯୋଗର ମହତ୍ତ୍ୱ ପାଖରେ ଅଲ୍ପ ଲାଗେ। ଯିଏ ଏହି ଦୁର୍ଲଭ ଭଗବାନଙ୍କୁ ଏକାନ୍ତିକ ଭକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିଛି, ସେ ତାଙ୍କର ପାଦ ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟ କିଛି ଚାହିଁବେ କି? ଯେଉଁଠାରେ ମୃତ୍ୟୁ, ଯାହା ସମସ୍ତଙ୍କ ଅନ୍ତ କରେ, ଅନାସକ୍ତ ଲୋକଙ୍କୁ ଛୁଁଇପାରେ ନାହିଁ, ଯଦ୍ୟପି ସେ ବିଶ୍ୱକୁ ନଶ୍ୱାନ କରେ। ଦେବଲୋକ କିମ୍ବା ମୋକ୍ଷ ମଧ୍ୟ ଭଗବଦ୍ଭକ୍ତଙ୍କ ସାଙ୍ଗର ଅର୍ଧ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ସମ୍ମିଳନ ସମାନ ନୁହେଁ—ଅନ୍ୟ ଆଶୀର୍ବାଦର କଥା ତ କଣ କହିବେ! ଏହିପରି, ହେ ନିର୍ମଳ, ଆମେ ଏହି ଭଗବତ୍ଭକ୍ତମାନେଙ୍କ ସାଙ୍ଗ ଚାହୁଁଛୁ, ଯେଉଁମାନେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ପ୍ରତି କରୁଣାଶୀଳ, ଯେଉଁମାନେ ଭିତରେ ବାହାରେ ତୁମ ଯଶ ଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ର, ଏହି ଆମ ପାଇଁ ତୁମ ଦୟା।