ଏକ ସୁନ୍ଦର, ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ଥିଲା, ଯେଉଁଠାରେ ବିଭିନ୍ନ ଋଷିମାନେ ଏବଂ ଦେବତା, ସିଦ୍ଧମାନେ ବାରମ୍ବାର ଆସୁଥିଲେ। ସେଠି ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଗଛ ଓ ଲତା ଦ୍ୱାରା ଅଳଙ୍କୃତ ଥିଲା, ତାଜା ଓ ମୃଦୁ ବାଳୁରେ ଢାକା ଥିଲା। ଏହି ସ୍ଥାନଟି ଏତେ ଶୋଭାମୟ ଓ ନିର୍ଜନ ଥିଲା ଯେ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ କମଳର ସୁଗନ୍ଧି ଚାରିପାଖ ହେଉଥିଲା, ଏଠାରେ ଥିବା ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ହୃଦୟରେ କୌଣସି ବିରୋଧ ଥିଲା ନାହିଁ। ଏହି ସ୍ଥାନରେ, ଜରା ଓ ଦୁର୍ବଳ ଶରୀର ଆଗରେ ରଖି, ଏହି ଦୁଇଟିକୁ ଭାବି, ଭକ୍ତି ଏଠାରେ ଆସିଥାଏ। ଯେଉଁଠାରେ ଭାଗବତ କଥା ହୁଏ, ସେଠାରେ ଭକ୍ତି ଓ ତାଙ୍କ ସାଥୀମାନେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି। ଏହି କଥା ଶୁଣି, ସେଇ ତ୍ରୟୀ (ଶ୍ରବଣ, କୀର୍ତ୍ତନ, ମନନ) ପୁନର୍ଯୌବନ ଲାଭ କରେ। ସୂତ ମହାରାଜ କହିଲେ: ଏପରି କଥା ହେଉଥିବା ବେଳେ, କୁମାରମାନେ ଓ ନାରଦ, ଦ୍ରୁତ ଭାବେ ଗଙ୍ଗା ତଟକୁ ଆସିଲେ, ଭାଗବତ କଥାର ଅମୃତ ଆସ୍ୱାଦ ନେବାକୁ। ସେମାନେ ତଟକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ତେବେ ମଣୁଷ୍ୟ ଲୋକ, ଦେବଲୋକ, ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମାଲୋକରେ ବଡ଼ ଉତ୍ସାହ ଓ କୋଳାହଳ ଆରମ୍ଭ ହେଲା। ସମସ୍ତେ ଏହି ଭାଗବତ ରସ ଆସ୍ୱାଦ କରିବାକୁ ଆସିଲେ, କିନ୍ତୁ ବୈଷ୍ଣବମାନେ ପ୍ରଥମେ ପହଞ୍ଚିଲେ। ଭୃଗୁ, ବଶିଷ୍ଠ, ଚ୍ୟବନ, ଗୌତମ, ମେଧାତିଥି, ଦେବଳ, ଦେବରାତ, ରାମ, ଗାଧିପୁତ୍ର, ଶାକଳ, ମୃକଣ୍ଡୁପୁତ୍ର, ଅତ୍ରି, ପିପ୍ପଳାଦ—ଏମାନେ ସମସ୍ତେ ଆସିଲେ। ଯୋଗଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ୟାସ, ପରାଶର, ଛାୟାଶୁକ, ଯାଜଲି, ଜହ୍ନୁ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମହାମୁନିମାନେ, ସେମାନଙ୍କ ପୁଅ, ଶିଷ୍ୟ, ଓ ଗୃହଣୀ ସହିତ ବଡ଼ ସ୍ନେହ ନେଇ ଆସିଲେ। ବେଦାନ୍ତ, ବେଦ, ମନ୍ତ୍ର, ତନ୍ତ୍ର, ସେମାନଙ୍କ ଦେହଧାରୀ ରୂପ, ଦଶ ଓ ସାତଟି ପୁରାଣ, ଷଡ୍ଦର୍ଶନ ମଧ୍ୟ ଆସିଲେ। ଗଙ୍ଗା ଆଦି ନଦୀ, ପୁଷ୍କର ଆଦି ସରୋବର, ତୀର୍ଥ, ସମସ୍ତ ଦିଗ, ଦଣ୍ଡକ ଆଦି ଅଟବୀ ମଧ୍ୟ ଏଠାକୁ ଆସିଲେ। ପର୍ବତ, ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପ୍ରକୃତି ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଦାନବମାନେ ମଧ୍ୟ ଏଠାକୁ ଆସିଲେ; କିନ୍ତୁ ସେମାନେ ଭାରୀ ଥିବାରୁ, ଭୃଗୁ ତାଙ୍କୁ ନିୟମ ଦେଇ ନେଇଆସିଲେ। ନାରଦଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦୀକ୍ଷିତ ହୋଇ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆସନ ଦିଆଯାଇ, ସମସ୍ତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ, କୁମାରମାନେ କୃଷ୍ଣରେ ଲୀନ ହୋଇ ବସିଲେ। ବୈଷ୍ଣବ, ବିରକ୍ତ, ସନ୍ୟାସୀ, ଓ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀମାନେ ସାମ୍ନାରେ ଦଢ଼ି ହେଲେ, ନାରଦ ସେମାନଙ୍କ ଆଗରେ ଥିଲେ। ଏକ ସ୍ଥାନରେ ଋଷିମାନଙ୍କ ଦଳ, ଅନ୍ୟଠାରେ ଦେବତାମାନେ, ଅନ୍ୟଠାରେ ବେଦ ଓ ଉପନିଷଦ, ଅନ୍ୟଠାରେ ତୀର୍ଥ, ଏବଂ ଅନ୍ୟଠାରେ ମହିଳାମାନେ ବସିଥିଲେ। ବିଜୟ ଧ୍ୱନି, ନମସ୍କାର ଧ୍ୱନି ଓ ଶଂଖ ଧ୍ୱନି ଉଠିଲା; ଭୁନା ଧାନ ଓ ଫୁଲ ଅଫୁରା ହେଲା। ଦେବମାନେ ନିଜ ଦିବ୍ୟ ରଥରେ ବସି, କଳ୍ପବୃକ୍ଷର ଫୁଲ ଝଡ଼ାଇଲେ। ସୂତ କହିଲେ: ଏପରି ଅବିଚଳିତ ମନବଳ ଥିବା ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ସେମାନେ ନାରଦଙ୍କୁ ଭାଗବତର ମହିମା ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ କହିଲେ। କୁମାରମାନେ କହିଲେ: ଏବେ ଆମେ ଶୁକଦେବଙ୍କ ଶାସ୍ତ୍ରରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଯଶ ଓ ମହିମା କହିବାକୁ ଯାଉଛୁ, ଯାହା ଶୁଣିବା ମାତ୍ରେ ମୁକ୍ତି ହସ୍ତଗତ ହୁଏ। ଭାଗବତ କଥା ସଦା ସେବନୀୟ, ସଦା ଶ୍ରବଣୀୟ; ଏହା ଶୁଣିବା ମାତ୍ରେ ହରି ହୃଦୟରେ ବାସ କରନ୍ତି। ଏହି ଶାସ୍ତ୍ରରେ ଅଠାର ହଜାର ଶ୍ଲୋକ, ବାରଟି ସ୍କନ୍ଧ ଅଛି; ପରୀକ୍ଷିତ ଓ ଶୁକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ସଂଳାପ ଘଟିଛି—ଏହି ଭାଗବତ କଥା ଶୁଣ। ଏହି ସଂସାର ଚକ୍ରରେ ଯେଉଁ ଲୋକ ଶୁକଦେବଙ୍କ ଶାସ୍ତ୍ରର ଉପଦେଶ ଶୁଣିନାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ଅଜ୍ଞାନରେ ଭ୍ରମଣ କରନ୍ତି। ବହୁ ପୁରାଣ ଓ ଶାସ୍ତ୍ର ଶୁଣିଲେ କଣ ଲାଭ? ଏକମାତ୍ର ଭାଗବତ ଶାସ୍ତ୍ର ମୁକ୍ତି ଦାତା ଭାବେ ବିଜ୍ଞାପିତ ହୁଏ। ଯେଉଁ ଘରେ ଦିନେ ଦିନେ ଭାଗବତ କଥା ହୁଏ, ସେଠି ଅସଳି ତୀର୍ଥ, ଏହା ଘରବାସୀଙ୍କର ପାପ ନାଶ କରେ। ହଜାର ଅଶ୍ୱମେଧ ଓ ଶତ ବାଜପେୟ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମଧ୍ୟ ଶୁକଦେବଙ୍କ ଶାସ୍ତ୍ର କଥାର ଏକ ଷୋଡ଼ଶାଂଶ ସମାନ ନୁହେଁ। ହେ ତପସ୍ବୀମାନେ, ଯେଉଁଠାରେ ଭାଗବତ ଭଲଭାବେ ଶୁଣାଯାଏ ନାହିଁ, ସେଠି ପାପ ଦେହରେ ଅବସ୍ଥିତ ରହିଥାଏ। ଗଙ୍ଗା, ଗୟା, କାଶୀ, ପୁଷ୍କର, ପ୍ରୟାଗ ମଧ୍ୟ ଶୁକଦେବଙ୍କ ଶାସ୍ତ୍ର କଥାର ଫଳ ସମାନ ନୁହେଁ। ଯଦି ଉଚ୍ଚତମ ଲକ୍ଷ୍ୟ ଚାହୁଁଛ, ନିଜ ମୁଁହରେ ଦିନକୁ ଅଧ ଶ୍ଲୋକ କିମ୍ବା ଚତୁର୍ଥାଂଶ ଶ୍ଲୋକ ମଧ୍ୟ ଭାଗବତରୁ ପଢ଼। ବେଦ, ବେଦମାତା, ପୁରୁଷସୂକ୍ତ, ତ୍ରୟୀ ବେଦ, ଭାଗବତ ଓ ଦ୍ୱାଦଶାକ୍ଷର ମନ୍ତ୍ର—ଏହି ସମସ୍ତ ଏକ ରୂପ ଭାବେ ଦେଖାଯାଏ। ଦ୍ୱାଦଶ ଆତ୍ମା, ପ୍ରୟାଗ, ବର୍ଷ ରୂପୀ କାଳ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର, କାମଧେନୁ ଓ ଦ୍ୱାଦଶୀ—ଟୁଳସୀ, ବସନ୍ତ ଋତୁ ଓ ପରମପୁରୁଷ—ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକ ଏମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୂଳ ତଫାତ ଦେଖନ୍ତି ନାହିଁ। ଯିଏ ଭାଗବତ ଶାସ୍ତ୍ରକୁ ଅର୍ଥ ସହିତ ଦିନ ଓ ରାତି ପଢ଼େ, ସେ ଅନେକ ଜନ୍ମର ସଞ୍ଚିତ ପାପ ନାଶ କରେ—ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଦିନକୁ ଅଧ ଶ୍ଲୋକ କିମ୍ବା ଚତୁର୍ଥାଂଶ ଶ୍ଲୋକ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ ମଧ୍ୟ ରାଜସୂୟ ଓ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ ସମାନ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ। ଦିନକୁ ଭାଗବତ ପଠନ, ହରିର ଚିନ୍ତନ, ଟୁଳସୀର ସେବା, ଗାଈର ପାଳନ—ଏହି ସମସ୍ତ ଏକ ଭାବରେ ଗ୍ରହଣୀୟ। ମୃତ୍ୟୁବେଳେ ଯିଏ ଭକ୍ତି ସହିତ ଶୁକଦେବଙ୍କ ଶାସ୍ତ୍ର ଶବ୍ଦ ଶୁଣନ୍ତି, ଗୋବିନ୍ଦ ସେଉଁଠି ବୈକୁଣ୍ଠ ଦାନ କରନ୍ତି। ଯିଏ ଏହି ଭାଗବତକୁ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ସିଂହାସନରେ ଅଳଙ୍କୃତ କରି ଏକ ବୈଷ୍ଣବଙ୍କୁ ଦାନ କରେ, ସେ ନିଶ୍ଚିତ କୃଷ୍ଣ ସାମ୍ୟୋଗ ପାଏ। ଯଦି କେହି ଜନ୍ମଠାରୁ ଅନୃତ ମନ ନେଇ, ଶୁକଦେବଙ୍କ ଶାସ୍ତ୍ର ରସ ଚଖିନାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ଚଣ୍ଡାଳ କିମ୍ବା ଗଧା ସମାନ ଜୀବନ ଯାପନ କରନ୍ତି; ତାଙ୍କର ଜନ୍ମ ବ୍ଯର୍ଥ, ମାତାଙ୍କର ପ୍ରସବ ବେଦନା ନିର୍ଥକ। ଯିଏ ଜୀବନ୍ତ ମୃତ ଅଭିଧାନ ପାଏ, ଯାହାଙ୍କ କର୍ମ ପାପମୟ, ଯିଏ ଶୁକଙ୍କ ଶାସ୍ତ୍ର ଏକ ଅଂଶ ମଧ୍ୟ ଶୁଣିନାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ପଶୁସମ, ପୃଥିବୀର ଭାର—ଏହିପରି ଦେବସଭାର ଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ କହନ୍ତି। ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗବତରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କଥା ଏହି ପୃଥିବୀରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ; ଏହା ଅନେକ ଜନ୍ମର ସଞ୍ଚିତ ପୁଣ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ମିଳେ। ଏହିଯୋଗର ଧନ ସଦା ଶ୍ରବଣ କର; ଦିନ ନିୟମ ନାହିଁ—ସମୟ ସମୟରେ ଏହା ଶୁଣିବା ଉଚିତ।