ପ୍ରଭୁ କୃଷ୍ଣ ନିଜ ଭକ୍ତମାନେଙ୍କୁ ଉପଦେଶ ଦେଇ କହିଲେ, “ଏହି ଜଗତରେ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶାରୀରିକ ନିକଟତା କେବଳ ଭଲପାଇବା କିମ୍ବା ଆସକ୍ତି ପାଇଁ ନୁହେଁ; ତମେ ମନକୁ ମୋରେ ଆସ୍ଥା କର, ତେବେ ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ମୋତେ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବେ।” ଏହିପରି ଉପଦେଶ ପାଇଁ ସୁକଦେବ କହିଲେ, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କର ଜୀବନସଙ୍ଗିନୀମାନେ ପୁନଃ ଯଜ୍ଞଶାଳାକୁ ଫେରିଗଲେ; ସେଠାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଏବେ ଦ୍ୱେଷ ଛାଡି ନିଜ ଜୀବନସଙ୍ଗିନୀମାନେ ସହିତ ଯଜ୍ଞ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କଲେ। ସେଠାରେ ଏକ ଜୀବନସଙ୍ଗିନୀ, ନିଜ ପତିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅଟକାଯାଇ, ଶୁଣିଥିବା ଭାବରେ ନିଜ ହୃଦୟରେ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ; ଏବଂ କର୍ମରେ ଆବଦ୍ଧ ଦେହକୁ ଛାଡି, ମୁକ୍ତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ। ପ୍ରଭୁ ଗୋବିନ୍ଦ ଏହି ଭୋଜନ ଦ୍ୱାରା ଚାରିପ୍ରକାର ଭାବରେ ଗୋପମାନେଙ୍କୁ ଖାଇଲେ, ନିଜେ ମଧ୍ୟ ଭୋଜନ କଲେ। ଏଭଳି ମାନବ ରୂପ ଧରି, ପ୍ରଭୁ କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କର ରୂପ, ମଧୁର କଥା ଓ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଗୋମାନେ, ଗୋପମାନେ ଓ ଗୋପୀମାନେଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଲେ। ଏହା ପରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ତାଙ୍କର ଜୀବନସଙ୍ଗିନୀମାନେ ଯେ ଭଗବାନଙ୍କୁ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କରିଥିଲେ, ତାହା ସ୍ମରଣ କରି ନିଜ ଅପରାଧ ପାଇଁ ପଶ୍ଚାତାପ କଲେ—ଏହି ମାନବ ରୂପରେ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଅବହେଳା କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କର ଜୀବନସଙ୍ଗିନୀମାନେ ଯେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଅସାଧାରଣ ଭକ୍ତି ଦେଖାଇଛନ୍ତି, ଏହି ଦେଖି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ନିଜର ଅଭାବ ଦେଖି ଦୁଃଖିତ ହେଲେ ଓ ନିଜକୁ ଦୋଷ ଦେଲେ। ସେମାନେ କହିଲେ, “ଏହି ଜନ୍ମ, ତ୍ରିବିଧ ଜ୍ଞାନ, ବ୍ରତ, ଶିକ୍ଷା, ଉତ୍ତମ କୁଳ, ଯଜ୍ଞର ଦକ୍ଷତା—ଏସବୁ ଅପରିଗ୍ରହ କିମ୍ବା ଅର୍ଥହୀନ ଯଦି ଅନ୍ତର୍ୟାମୀ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଅସ୍ପୃଶ୍ୟ ରଖିଲେ। ପ୍ରଭୁଙ୍କର ମାୟା ଏପରି ଯୋଗୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଭ୍ରମିତ ହେଉଛନ୍ତି; ଆମେ ଲୋକଙ୍କ ଶିକ୍ଷକ ହୋଇ ନିଜ ମଙ୍ଗଳ ବିଷୟରେ ଅଜ୍ଞାନ ଅଛି। “ଏହି ଜୀବନସଙ୍ଗିନୀମାନେ ଦେଖ, କିପରି ଗୃହର ବନ୍ଧନ ଭଙ୍ଗ କରି, ପ୍ରଭୁ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଛନ୍ତି। ସେମାନେ ଦ୍ୱିଜ ହେବା ପାଇଁ ଦୀକ୍ଷା, ଗୁରୁସଙ୍ଗ, ତପ, ଆତ୍ମାନ୍ୱେଷଣ, ଶୁଚିତା, ଶୁଭ କ୍ରିୟା କିଛି ଉପାୟ ରଖିନଥିଲେ। ଏହା ସତ୍ୟ ଯେ, ଆମେ ଉତ୍ତମ ଗୁଣ ରଖିଛି, ତଥାପି କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ଭକ୍ତି ରଖିନଥିଲୁ। ଗୃହଜୀବନ ଆମକୁ ଭ୍ରମିତ କରିଥିଲା, ପ୍ରଭୁ ଗୋପୀମାନେଙ୍କ କଥା ଦ୍ୱାରା ଆମକୁ ଧର୍ମର ପଥ ସ୍ମରଣ କରାଇଲେ। “ଏହି ଲୀଳା ଅପରିମିତ; ପ୍ରଭୁ ଯାହାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଆମେ ଚାଲୁଛୁ, ତାଙ୍କଠାରେ ମୁକ୍ତି କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଦାୟିତ୍ୱ ଆମକୁ ଆବଶ୍ୟକ ନୁହେଁ; ଏହା ତାଙ୍କର ଖେଳା ମାତ୍ର। ଲକ୍ଷ୍ମୀ ମାତା ମଧ୍ୟ ପ୍ରଭୁଙ୍କର ପାଦସ୍ପର୍ଶ ପାଇଁ ଅନ୍ୟ ସବୁକୁ ବଦଳାଇ ଏକାଗ୍ର ଭାବେ ପୂଜା କରନ୍ତି; ତାଙ୍କର ମୁକ୍ତି ଅନୁରୋଧ ଲୋକମାନେ ପାଇଁ ମାୟା ମାତ୍ର। ଏହି ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ: ସ୍ଥାନ, ସମୟ, ବିଶିଷ୍ଟ ବସ୍ତୁ, ମନ୍ତ୍ର, କ୍ରିୟା, ପୁରୋହିତ, ଅଗ୍ନି, ଦେବତା, ଯଜ୍ଞକର୍ତ୍ତା, ଯଜ୍ଞ ଓ ଧର୍ମ—ସମସ୍ତ ପ୍ରଭୁର ଅଂଶ। “ଏହି ବିଶ୍ୱର ଯୋଗୀମାନେ ଯେଉଁ ପ୍ରଭୁ ଭିଷ୍ଣୁ, ସେ ଯଦୁମାନେଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅବତରିଛନ୍ତି—ଏହି ଆମେ ଶୁଣିଛୁ, କିନ୍ତୁ ଭ୍ରମିତ ହୋଇ ଆମେ ତାଙ୍କୁ ଜଣାନଥିଲୁ। ଆମେ ଧନ୍ୟ, କିନ୍ତୁ ଆମ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ଜୀବନସଙ୍ଗିନୀମାନେ ଅଚଳ ଭକ୍ତି ଦେଖାଇଛନ୍ତି। ପ୍ରଭୁ କୃଷ୍ଣ, ତୁମେ ଅଚ୍ୟୁତ ଜ୍ଞାନର ମୂର୍ତ୍ତି, ତୁମର ମାୟାରେ ଆମର ମନ କର୍ମର ମାର୍ଗରେ ଭ୍ରମିତ ହେଉଛି। “ଏହି ପ୍ରଭୁ, ଆଦିପୁରୁଷ, ନିଜ ମାୟାରେ ଭ୍ରମିତ ହୋଇ ତାଙ୍କୁ ଚିହ୍ନିନଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କ ଅପରାଧକୁ ଅବଶ୍ୟ ଖ୍ଷମା କରନ୍ତି। ଏହିପରି ଅପରାଧ ସ୍ମରଣ କରି, ଆମେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଅବହେଳା କଲୁଥିଲେ ମଧ୍ୟ, କମ୍ସର ଭୟ ରହିଥିଲା ଉପରେ ମଧ୍ୟ, ଅଚଳ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଦେଖିବା ଆଶାରେ ଅଟୁଟ ରହିଲୁ। “ଯଦି ଗ୍ରହମାନେ ଲୋକଙ୍କ ଶୁଭାଶୁଭ କାରଣ ହେଉଛନ୍ତି, ତେବେ ଆତ୍ମା ପାଇଁ କଣ ଚିନ୍ତା? ଗ୍ରହମାନେ ଗ୍ରହମାନେ ଉପରେ ପ୍ରଭାବ ଦେଉଛନ୍ତି, ଏହିପରି ଚିନ୍ତା କାହାକୁ କରିବେ? ଯଦି କର୍ମ ଶୁଭାଶୁଭ କାରଣ, ଆତ୍ମା ପାଇଁ କଣ ଚିନ୍ତା? କର୍ମ ଜଡ ଓ ଚେତନ ଉପରେ ଲାଗୁଛି, ଦେହ ଚର୍ମ ମାତ୍ର, ଆତ୍ମା ସୁପର୍ଣ୍ଣ; କର୍ମ ମୂଳ ନୁହେଁ। “ଯଦି ସମୟ ଶୁଭାଶୁଭ କାରଣ, ଆତ୍ମା ପାଇଁ କଣ ଚିନ୍ତା? ସମୟ ଆତ୍ମା ଭଳି; ଅଗ୍ନିର ଉଷ୍ଣତା, ବରଫର ଶୀତଳତା ମଧ୍ୟ ନିଜ ଗୁଣ ନୁହେଁ; ଦ୍ୱିତୀୟତା ଅନ୍ୟର ନୁହେଁ। କେଉଁଠି ଏହି ଦ୍ୱିତୀୟତା ସର୍ବୋତ୍ତମ ଆତ୍ମାରେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଉନାହିଁ; ଯେପରି ଆମେ ଅଛି, ଏପରି ଜନ୍ମମୃତ୍ୟୁ ଚକ୍ର; ଜାଗୃତ ଲୋକ ପଞ୍ଚଭୂତର ଭୟ କରିନାହିଁ। “ଏହି ଉତ୍ତମ ଭକ୍ତିରେ ଆଶ୍ରୟ ନେଇ, ପୁରାତନ ଋଷିମାନେ ଯେପରି ଅଭ୍ୟାସ କରିଥିଲେ, ମୁଁ ମୁକୁନ୍ଦଙ୍କର ପାଦ ସେବା କରି ଅସୀମ ଅନ୍ଧକାରକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିବି।” ପ୍ରଭୁ କୃଷ୍ଣ କହିଲେ, “ସମସ୍ତରେ ଉନ୍ମୁକ୍ତ, ନିର୍ବଳ, ଶାନ୍ତ, ତ୍ୟାଗୀ, ଦୁଷ୍ଟମାନେ ତ୍ୟାଗ କଲେ ମଧ୍ୟ ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟରେ ଅଟୁଟ, ଏହି ଋଷି ଏହି ଶ୍ଲୋକ କହିଥିଲେ।” “କୌଣସି ଅନ୍ୟ ନୁହେଁ, ଆତ୍ମା ନିଜେ ଲୋକଙ୍କ ଶୁଭାଶୁଭର କାରଣ; ମିତ୍ର, ଉଦାସୀନ, ଶତ୍ରୁ—ସମସ୍ତ ଜଗତ ଅଜ୍ଞାନର ଉତ୍ପାଦ। ତେଣୁ, ସମସ୍ତ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା, ମନକୁ ମୋରେ ଅଟୁଟ କର; ଏହି ଯୋଗର ସାର୍ଥକତା। ଯେଉଁ ଲୋକ ଏହି ବ୍ରହ୍ମନିଷ୍ଠ ଋଷିଙ୍କର ଗୀତ ଧାରଣ, ପଠନ କିମ୍ବା ଶୁଣନ୍ତି, ସେମାନେ ଜୀବନର ଦ୍ୱିତୀୟତାରେ ଅବିକଳିତ ରହନ୍ତି।” ସୁକଦେବ କହିଲେ, ପ୍ରଭୁ କୃଷ୍ଣ ଓ ବଳରାମ ଗୋପମାନେଙ୍କ ସହ ମଧୁବନରେ ବସିଥିଲେ, ଏବଂ ଦେଖିଲେ ଗୋପମାନେ ଇନ୍ଦ୍ର ପୂଜା ପାଇଁ ଯଜ୍ଞ ତିଆରି କରୁଛନ୍ତି। ପ୍ରଭୁ ଜଗତର ଆତ୍ମା ଓ ସର୍ବଦର୍ଶୀ ହୋଇ, ନନ୍ଦ ଓ ଅନ୍ୟ ବୃଦ୍ଧମାନେଙ୍କଠାରେ ବିନୟରେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ପିତା, ଏହି ଉତ୍ସବ କାହିଁକି? କାହା ପାଇଁ? କିଏ ଏହି ଯଜ୍ଞ କରୁଛି?” “ପିତା, ମୁଁ ଏହା ଜାଣିବାକୁ ବହୁତ ଇଚ୍ଛା କରୁଛି; ଦୟାକରି କହନ୍ତୁ, ମୁଁ ଶୁଣିବାକୁ ଉତ୍ସୁକ। ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଲୋକମାନେ କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ ଗୁପ୍ତ ରଖିନଥିଲେ। ଯେଉଁ ଲୋକ ମିତ୍ର, ଉଦାସୀନ, ଶତ୍ରୁ—ସମସ୍ତଙ୍କୁ ନିଷ୍ପକ୍ଷ ଭାବେ ଦେଖନ୍ତି, ଏହି ଲୋକ ସତ୍ୟ ମିତ୍ର। ଲୋକମାନେ ଜାଣି ଓ ଅଜାଣି କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି; ଜ୍ଞାନୀମାନେ ପାଇଁ କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ, ଅଜ୍ଞାନୀ ପାଇଁ ନୁହେଁ।