ଏହି ସମୟରେ, ଦ୍ୱିଜାତି ପତିମାନଙ୍କର ଜଜ୍ଞ ବେଦୀ ପାଖକୁ ଯିବାକୁ, କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କର ପତ୍ନୀମାନଙ୍କୁ କହିଲେ, “ହେ ଦ୍ୱିଜପତ୍ନୀମାନେ, ଏବେ ତମେ ତୁମର ଘରେ ଯାଅ। ତୁମର ସ୍ୱାମୀମାନେ ତୁମେ ସହ ଏହି ଯଜ୍ଞ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିବେ।” ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ସେହି ପତ୍ନୀମାନେ କମଳାନ୍ୱିତ ପଦପଦ୍ମରେ ଶିର ନମାଇ କହିଲେ, “ହେ ପ୍ରଭୁ, ଏପରି କଠୋର କଥା କହନ୍ତୁ ନାହିଁ। ଆମେ ଆପଣଙ୍କ ଚରଣ ତଳସୀର ଧୂଳି ମାଥାରେ ଧରିବା ପାଇଁ, ସମସ୍ତ ଜଣାସମ୍ପର୍କୀୟଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଏଠାକୁ ଆସିଛୁ। ଆମ ପତି, ପିତା, ପୁଅ, ଭାଇ, ବନ୍ଧୁ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟେ କେହି ମଧ୍ୟ ଆମକୁ ଗ୍ରହଣ କରିବେ ନାହିଁ। ଏହିପରି ଅବସ୍ଥାରେ, ହେ ଶତ୍ରୁନିବାରଣ କରୁଥିବା ପ୍ରଭୁ, ଆମେ ଯେଉଁମାନେ ଆପଣଙ୍କ ପାଦପଦ୍ମରେ ଶରଣ ନେଇଛୁ, ଆମ ପାଇଁ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଆଶ୍ରୟ ନାହିଁ। ଦୟାକରି ଆମକୁ ଏହି ଅନୁଗ୍ରହ ଦିଅନ୍ତୁ।” ତେବେ, ଭଗବାନ କହିଲେ, “ତୁମର ପତି, ପିତା, ଭାଇ, ପୁଅ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କେହି ତୁମ ଉପରେ ରୋଷ ଧରନ୍ତୁ ନାହିଁ। ଏହି ତୁମର ଶୁଦ୍ଧ ଭକ୍ତି ଦେଖି, ସମସ୍ତ ଲୋକ, ଦେବତାମାନେ ଏବଂ ଏହି ଲୋକର ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ତୁମକୁ ସମ୍ମାନ କରିବେ। ଏହି ଜଗତରେ ମାନବମାନେ ଶରୀରିକ ସମ୍ପର୍କ କେବଳ ସ୍ନେହ କିମ୍ବା ପ୍ରେମ ପାଇଁ ନୁହେଁ। ତୁମେ ଯଦି ମନକୁ ମୋ ପ୍ରତି ଏକାଗ୍ର କରିବ, ତେବେ ଶୀଘ୍ର ମୋତେ ପ୍ରାପ୍ତି କରିବ।” ଏପରି ଭାବରେ ଭଗବାନଙ୍କ ଆଦେଶ ଅନୁସାରେ, ଦ୍ୱିଜପତ୍ନୀମାନେ ତାଙ୍କର ଘରକୁ ଫେରିଗଲେ। ସେଠି, ତାଙ୍କର ସ୍ୱାମୀମାନେ ଏବେ ଦ୍ୱେଷରହିତ ହୋଇ, ତାଙ୍କ ସହ ଯଜ୍ଞ ଦେଖାଇଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ଏକ ନାରୀ, ଯିଏ ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରୋକାଯାଇଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ହୃଦୟରେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ, ଏବଂ କର୍ମରେ ବନ୍ଧା ଶରୀରକୁ ତ୍ୟାଗ କରି, ମୋକ୍ଷ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ। ତାପରେ, ଭଗବାନ ଗୋବିନ୍ଦ ସେଇ ଭୋଜନ ଚାରି ପ୍ରକାରରେ ଗୋପମାନେକୁ ମଧୁର ଭାବରେ ଖାଇଲେ, ଏବଂ ସ୍ୱୟଂ ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ଭୋଜନ କଲେ। ଏହିପରି, ମାନବ ରୂପ ଧାରଣ କରି, କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କର ରୂପ, ମାଧୁର୍ଯ୍ୟ, ମୃଦୁ କଥା ଓ ଚରିତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଗୋମାନେ, ଗୋପ, ଓ ଗୋପୀମାନେକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ଦ୍ୱିଜମାନେ ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀମାନଙ୍କ ଅଦ୍ଭୁତ ଭକ୍ତି ଦେଖି, ଏବଂ ନିଜେ ଏପରି ଭକ୍ତି ନଥିବାରୁ ଅନୁତାପ କଲେ। ସେମାନେ ଅନ୍ତଃକରଣରେ କହିଲେ, “ଆମର ଜନ୍ମ, ବେଦ, ନିୟମ, ଶ୍ରୁତି, ବଂଶ, ଯଜ୍ଞର ଅଭିଜ୍ଞତା—ଏସବୁ ଅର୍ଥହୀନ ଯଦି ଆମେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟାତୀତ ପ୍ରଭୁଠାରୁ ବିମୁଖ ରହୁଛୁ। ଭଗବାନଙ୍କ ମାୟା କିପରି ମହାନ! ଯୋଗୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଭ୍ରମିତ ହୁଅନ୍ତି। ଆମେ ଲୋକ ଶିକ୍ଷକ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ନିଜ ମଙ୍ଗଳ ବିଷୟରେ ଅଜ୍ଞାନୀ। ଏହି ନାରୀମାନେ ଘର ନାମକ ମୃତ୍ୟୁ ବନ୍ଧନ ଭଙ୍ଗ କରି, ଜଗତ୍ ଗୁରୁ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପାଇଁ ଅଟୁଟ ଭକ୍ତି ଦେଖାଇଛନ୍ତି। ସେମାନେ ଦ୍ୱିଜ ନୁହଁନ୍ତି, ଗୁରୁଙ୍କ ନିକଟ ରହିନାହାନ୍ତି, ତପସ୍ୟା, ଅନ୍ୱେଷଣ, ଶୁଦ୍ଧି କିମ୍ବା ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ କିଛି କରିନାହାନ୍ତି। ତଥାପି, ଆମେ ଅନେକ ଗୁଣ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, କୃଷ୍ଣ ପ୍ରତି ଆମର ଭକ୍ତି ନିଶ୍ଚଳ ନୁହଁ। ଆମେ ଘରେ ବ୍ୟସ୍ତ ଓ ଅଜ୍ଞାନରେ ଥିଲୁ, କିନ୍ତୁ ଗୋପୀମାନଙ୍କ ମୁଖରେ ଭଗବାନ ଆମକୁ ଧର୍ମର ପଥ ସ୍ମରଣ କରାଇଲେ। ଅନ୍ୟଥା, ସମସ୍ତ ଆଶୀର୍ବାଦର ଆଧାର ଭଗବାନଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି, ଆମେ ମୋକ୍ଷ ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ବର ଚାହିଁବା ଦରକାର କି? ଏହା ସେମାନଙ୍କ ଲୀଳାମୟ ଖେଳ। ଲକ୍ଷ୍ମୀ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କର ପାଦସ୍ପର୍ଶ ପାଇଁ ସମସ୍ତ କିଛି ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି, ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ପୂଜନ କରନ୍ତି; ତାଙ୍କ ମୋକ୍ଷ ଅନୁରୋଧ ମାନବମାନେ ମାୟାରେ ଭ୍ରମିତ ହେବା ପାଇଁ ମାତ୍ର। ସ୍ଥାନ, କାଳ, ବସ୍ତୁ, ମନ୍ତ୍ର, କ୍ରିୟା, ଋତ୍ୱିଜ୍, ଅଗ୍ନି, ଦେବତା, ଯଜ୍ଞକର୍ତ୍ତା, ଧର୍ମ—ସମସ୍ତ କିଛି ତାଙ୍କର ଅଂଶ। ଏହି ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ, ସମସ୍ତ ଯୋଗୀଙ୍କ ନାଥ, ଏବେ ଯଦୁବଂଶରେ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଛନ୍ତି। ଏହି ଖବର ଶୁଣିଲେ ମଧ୍ୟ, ଆମେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରକୃତରେ ଚିହ୍ନିପାରିନାହାଁ। ଆମେ ଧନ୍ୟ, କାରଣ ଆମ ମଧ୍ୟରେ ଏମିତି ନାରୀମାନେ ଅଛନ୍ତି, ଯାଙ୍କ ହୃଦୟରେ ଅଟୁଟ ଭକ୍ତି ଉଦିତ ହୋଇଛି। ହେ କୃଷ୍ଣ, ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ ଜ୍ଞାନର ଧାମ, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଆପଣଙ୍କ ମାୟାରେ ଆମର ମନ କର୍ମମାର୍ଗରେ ଭ୍ରମିତ ହୁଏ। ଏହି ପ୍ରଭୁ, ଯିଏ ନିଜ ମାୟାରେ ଭ୍ରମିତ ହୋଇ ତାଙ୍କ ସ୍ୱରୂପ ଚିହ୍ନିପାରିନାହିଁ, ତାଙ୍କ ଅପରାଧ କ୍ଷମା କରନ୍ତି। ଏହିପରି ଅନୁତାପ କରି, ଯଦିଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଅବହେଳା କରିଥିଲେ, ସେମାନେ ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କ ଦର୍ଶନ ଅଭିଲାଷାରେ ଅଚଳ ରହିଲେ, ଯଦିଓ କଂସଙ୍କ ଭୟ ଥିଲା। ତାପରେ, ସେମାନେ ଚିନ୍ତା କଲେ, ଯଦି ଗ୍ରହମାନେ ଆନନ୍ଦ ଓ ଦୁଃଖର କାରଣ, ତେବେ ଅଜନ୍ମା ଆତ୍ମା ପାଇଁ ଏହାର କଣ ଅର୍ଥ? ଜ୍ଞାନୀମାନେ କହନ୍ତି, ଗ୍ରହମାନେ ଅନ୍ୟ ଗ୍ରହକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରନ୍ତି; ଏହିପାଇଁ କାହାଉପରେ ରୋଷ କରିବି? ଯଦି କର୍ମ ଆନନ୍ଦ ଓ ଦୁଃଖର କାରଣ, ତେବେ ଏହି ଶରୀର କେବଳ ଚର୍ମ, ଆତ୍ମା ହେଉଛି ସଚେତନ ସୁପର୍ଣ୍ଣ; ଏହିପାଇଁ କାହାଉପରେ ରୋଷ କରିବି? କର୍ମ ମୂଳ ନୁହଁ। ଯଦି କାଳ ଆନନ୍ଦ ଓ ଦୁଃଖର କାରଣ, ତେବେ ଏହି ଆତ୍ମା ପାଇଁ ଏହାର କିଛି ଅର୍ଥ ନାହିଁ। ଯେପରି ତାପ ଅଗ୍ନିର ଗୁଣ ନୁହଁ, କିମ୍ବା ଶୀତ ତୁଷାରର ଗୁଣ ନୁହଁ, ତେଣୁ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ କାହାକୁ ଦେଖିବି? କାରଣ ଏହା ଅନ୍ୟ କାହାର ନୁହଁ। କେହି କେଉଁଠି, କେଉଁ ଭାବରେ ମଧ୍ୟ, ସର୍ବୋତ୍ତମ ଆତ୍ମା ପାଇଁ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ ନାହିଁ। ଯେପରି ମୁଁ ଅଛି, ସେପରି ଜନ୍ମ ମୃତ୍ୟୁର ଚକ୍ର; ଏହିପରି ଜାଗୃତ ମନୁଷ୍ୟ ପଞ୍ଚତତ୍ତ୍ୱକୁ ଭୟ କରେ ନାହିଁ। ଏହି ପ୍ରାଚୀନ ଋଷିମାନେ ଯେପରି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଅସୀମ ଅନ୍ଧକାରକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଥିଲେ, ସେଇପରି ମୁଁ ମୁକୁନ୍ଦଙ୍କ ପାଦସେବା କରି, ଏହି ଅପାର ଅନ୍ଧକାରକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିବି। ଏହି ସମୟରେ, ଭଗବାନ କହିଲେ, “ଯିଏ ନିର୍ଲିପ୍ତ, ଅନାସକ୍ତ, ଅକ୍ଲାନ୍ତ, ଚିତ୍ତ ନିର୍ମଳ ରହି, ଏକାକୀ ଭାବେ ପୃଥିବୀରେ ଚରେ, ଦୁଷ୍ଟମାନେ ତାକୁ ତ୍ୟାଗ କଲେ ମଧ୍ୟ, ତାହାର କର୍ତ୍ତବ୍ୟରେ ଅଚଳ ରହିଥାଏ, ସେ ଏହି ଶ୍ଲୋକ କହିଥିଲେ—କୌଣସି ଅନ୍ୟ ବ୍ୟକ୍ତି ନୁହଁ, କେବଳ ନିଜ ଆତ୍ମା ହିଁ ଆନନ୍ଦ ଓ ଦୁଃଖର କାରଣ। ମିତ୍ର, ଉଦାସୀନ, ଶତ୍ରୁ—ସମସ୍ତ ମାୟାର ଉତ୍ପାଦ।