ଏହି ଉପଖ୍ୟାନରେ, ଭଗବାନ କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କର ଦିବ୍ୟ ଚେତନାରେ କହିଲେ—“ଜୀବନ, ବୁଦ୍ଧି, ମନ, ଆତ୍ମା, ଜନାନୀ, ସନ୍ତାନ, ଧନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସମସ୍ତ ଜିନିଷ ମୋ ସହିତ ସଂଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ହିଁ ପ୍ରିୟ ହୁଏ; ଏହିପରି, ମୋତେ ଛଡ଼ି ଅନ୍ୟ କେଉଁଠି ସତ୍ୟ ପ୍ରିୟତା ଅଛି?” ତାପରେ, ଭଗବାନ ଉପଦେଶ ଦେଇ କହିଲେ—“ଦ୍ୱିଜ ଜନଙ୍କର ଜନାନୀମାନେ, ତମେ ବଳି ବେଦୀକୁ ଯାଅ; ତମ ଗୃହସ୍ଥ ପତିମାନେ ତୁମର ଅଂଶଗ୍ରହଣ ଦ୍ୱାରା ସ୍ୱଯଂ ବଳି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିବେ।” ପ୍ରେମରେ ଭରି ଜନାନୀମାନେ କହିଲେ—“ଏହିପରି କଠୋର କଥା ନ କହନ୍ତୁ, ପ୍ରଭୁ! ଆପଣଙ୍କର ପଦପଦ୍ମରେ ଶାସ୍ତ୍ରର ଦିଆଯାଇଥିବା ଅବଶ୍ୟକତା ପୂରଣ କରନ୍ତୁ। ଆମେ ଆପଣଙ୍କର ଚରଣ ଧୂଳି ତୁଳସୀ ଶୋଭିତ, ମୁଣ୍ଡରେ ରଖିବା ପାଇଁ ସମସ୍ତ ଜନ, ବନ୍ଧୁବାନ୍ଧବ ଛାଡ଼ି ଆସିଛୁ।” ସେମାନେ ଆଉ କହିଲେ—“ଏବେ ଆମ ପତି, ବାପା, ସନ୍ତାନ, ଭାଇ, ବନ୍ଧୁ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କେହି ଆମକୁ ଗ୍ରହଣ କରିବେ ନାହିଁ। ଏହିପରି, ଶତ୍ରୁଘ୍ନ କୃଷ୍ଣ, ଆମେ ଆପଣଙ୍କର ଚରଣ ଶରଣ ନେଇଛୁ, ଆମ ପାଇଁ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଆଶ୍ରୟ ନାହିଁ—ଏହି ଦୟା ଦିଅନ୍ତୁ।” ଭଗବାନ କୃଷ୍ଣ ଉତ୍ତର ଦେଇ କହିଲେ—“ତୁମର ପତି, ବାପା, ଭାଇ, ସନ୍ତାନ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କେହି ଦୁଃଖ ଭାବ ରଖିବେ ନାହିଁ; ଏବେ ତୁମେ ମୋ ସହିତ ଯୁକ୍ତ ହେଇଛ, ଏହି ଦେଖି ଦେବତା, ଜଗତ ଓ ସମସ୍ତ ଜୀବ ତୁମକୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇଛନ୍ତି। ଏହି ଜଗତରେ ଦେହିମାନେ ମଧ୍ୟ ଦେହ ଦେହିଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅସଲି ପ୍ରେମ ନାହିଁ; ତୁମେ ମନକୁ ମୋତେ ନିଶ୍ଚିତ କରିବା ଦ୍ୱାରା ଶୀଘ୍ର ମୋତେ ଲାଭ କରିବେ।” ଶୁକଦେବ କହିଲେ—ଏହିପରି ଉପଦେଶ ଶୁଣି ବ୍ରାହ୍ମଣ ପତ୍ନୀମାନେ ବଳି ବେଦୀକୁ ଫେରିଗଲେ, ତାଙ୍କର ପତିମାନେ ଏବେ ଇର୍ଷ୍ୟା ଛାଡ଼ି ସ୍ୱଯଂ ପତ୍ନୀଙ୍କ ସହିତ ବଳି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିଦେଲେ। ସେଠାରେ ଏକ ଜନାନୀ, ଯେଉଁକୁ ତାଙ୍କର ପତି ରୋକିଥିଲେ, ସେ ଭଗବାନଙ୍କୁ ହୃଦୟରେ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ, ଶ୍ରବଣ ଦ୍ୱାରା ଏହି ଉପାସନା କରି, କର୍ମରେ ଅନ୍ତର୍ଭୂତ ଦେହ ଛାଡ଼ି ମୋକ୍ଷ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ। ଏହିପରି, ଭଗବାନ ଗୋବିନ୍ଦ ଏହି ଭୋଜନ ଦ୍ୱାରା ଚାରିପ୍ରକାର ଭାବରେ ଗୋପମାନେକୁ ଖାଇଲେ, ନିଜେ ମଧ୍ୟ ଭୋଜନ କଲେ। ମାନବ ରୂପ ଧରି ଲୀଳା କରି, ଭଗବାନ ଗୋମାନେ, ଗୋପମାନେ ଓ ଗୋପୀମାନେକୁ ତାଙ୍କର ରୂପ, ମଧୁର କଥା ଓ କର୍ମରେ ଆନନ୍ଦ ଦେଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ତାଙ୍କର ପତ୍ନୀମାନେ ଭଗବାନଙ୍କୁ ଯେଉଁ ଅନୁରୋଧ କରିଥିଲେ, ତାହା ସ୍ମରଣ କରି, ମନରେ ଅପରାଧ ଭାବ ଆଣିଲେ, ମାନବ ରୂପରେ ଭଗବାନକୁ ଉପହାସ କରିଥିବାରେ ଦୁଃଖ ପାଇଲେ। ପତ୍ନୀମାନେର ଅସାଧାରଣ ଭକ୍ତି ଦେଖି, ନିଜେମାନେ ଏପରି ଭକ୍ତି ନ ଥିବାରେ ଲଜ୍ଜିତ ହେଲେ, ନିଜେ ନିଜେ ଦୋଷ ଦେଲେ—“ଆମର ଜନ୍ମ, ତ୍ରିଧା ଜ୍ଞାନ, ନିୟମ, ବିଦ୍ୟା, ବଂଶ, ବଳି କୌଶଳ—ସବୁ ଅର୍ଥହୀନ ଯଦି ଆମେ ଅନ୍ୟେନ୍ଦ୍ରିୟ ଅତୀତ ଭଗବାନକୁ ଅବହେଳା କରିଛୁ। ଭଗବାନଙ୍କର ମାୟା ଏପରି ଅପୂର୍ବ, ଯୋଗୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଭ୍ରମିତ ହୁଅନ୍ତି; ଆମେ ଲୋକଙ୍କର ଶିକ୍ଷକ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ନିଜ ମଙ୍ଗଳ ଉପରେ ଭ୍ରମିତ ହୁଅନ୍ତି।” ସେମାନେ ଆଉ କହିଲେ—“ଏହି ଜନାନୀମାନେ କୃଷ୍ଣ ପାଇଁ ଘରର ବନ୍ଧନ ଭଙ୍ଗ କରି, ମୃତ୍ୟୁ ରୂପୀ ଘର ଛାଡ଼ି ଅଟୁଟ ଭକ୍ତି ଦେଖାଇଛନ୍ତି। ଏମାନେ ଦ୍ୱିଜ ଜନ ନୁହଁନ୍ତି, ଗୁରୁଘରେ ଅଧ୍ୟୟନ କରିନାହାନ୍ତି, ତପସ୍ୟା, ଆତ୍ମବିଚାର, ଶୁଚିତ୍ୱ, ଶୁଭ କ୍ରିୟା କିଛି ନାହିଁ; ତଥାପି, ଆମେ ଅନେକ ଶ୍ରେଷ୍ଠତା ରଖିଲେ ମଧ୍ୟ କୃଷ୍ଣ ଉପରେ ଭକ୍ତି ଦୃଢ଼ ନୁହଁ। ଆମେ ନିଜ ମଙ୍ଗଳ ଉପରେ ଭ୍ରମିତ ହୋଇ, ଗୃହ ଜୀବନରେ ମନ ଲଗିଥିଲା, ତଥାପି ଗୋପୀମାନେ ଯାହା କହିଥିଲେ, ତାହା ଦ୍ୱାରା ଭଗବାନ ଆମେ ଧର୍ମର ପଥ ଦେଖାଇଲେ। ଅନ୍ୟଥା, ଆମେ ତାଙ୍କର ଆଜ୍ଞାରେ ଅନୁସୂତ, ମୋକ୍ଷ ଓ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଦାନ ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକତା ନାହିଁ; ଏହା ତାଙ୍କର ଲୀଳା ମାତ୍ର। ଲକ୍ଷ୍ମୀ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କର ପଦପଦ୍ମର ସ୍ପର୍ଶ ପାଇଁ ସବୁ ଛାଡ଼ି ଏକା ଉପାସନା କରନ୍ତି; ତାଙ୍କର ଦୋଷ ମୁକ୍ତି ପାଇଁ ଅନୁରୋଧ ଲୋକଙ୍କୁ ଭ୍ରମିତ କରିବା ମାୟା। ସ୍ଥଳ, କାଳ, ବିଭିନ୍ନ ବସ୍ତୁ, ମନ୍ତ୍ର, କ୍ରିୟା, ପୁରୋହିତ, ଅଗ୍ନି, ଦେବତା, ବଳିକର୍ତ୍ତା, ବଳି, ଧର୍ମ—ସମସ୍ତ ତାଙ୍କୁ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପନ୍ନ। ଏହି ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ, ସମସ୍ତ ଯୋଗୀଙ୍କର ନାୟକ, ଯଦୁମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରକଟ ହୋଇଛନ୍ତି—ଆମେ ଏହି ଶୁଣିଛୁ, କିନ୍ତୁ ଭ୍ରମିତ ହୋଇ ତାଙ୍କୁ ଏକା ଚିନିପାରିନାହିଁ। “ଆମେ ଧନ୍ୟ, କାରଣ ଆମ ମଧ୍ୟରେ ଏପରି ଜନାନୀମାନେ ଅଛନ୍ତି, ଯାଙ୍କ ହୃଦୟରେ ଅଟୁଟ ଭକ୍ତି ଉଦିତ ହୋଇଛି। ଅଚ୍ୟୁତ କୃଷ୍ଣ, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ଆପଣଙ୍କର ମାୟାରେ ଆମ ମନ କର୍ମର ପଥରେ ଭ୍ରମିତ। ଏହି ମୂଳପୁରୁଷ ନିଶ୍ଚୟ ତାଙ୍କର ମାୟାରେ ଭ୍ରମିତ ଲୋକଙ୍କର ଅପରାଧକୁ କ୍ଷମା କରନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ତାଙ୍କର ତତ୍ତ୍ୱକୁ ଚିନିପାରିନାହିଁ। ଏହିପରି, ନିଜ ଅପରାଧ ସ୍ମରଣ କରି, କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଅବହେଳା କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କୁ ଦେଖିବା ପାଇଁ ଆଶା ଅଟୁଟ ରଖିଲେ, କମ୍ସଙ୍କ ଭୟ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ। ଯଦି ଗ୍ରହମାନେ ଜନର ଶୁଭ-ଅଶୁଭର କାରଣ, ତେବେ ଏହା ଆତ୍ମା ପାଇଁ କେଉଁଠି ସମ୍ବନ୍ଧ? ଜନମାନେ କହନ୍ତି, ଗ୍ରହମାନେ ଗ୍ରହମାନେକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରନ୍ତି; ତେବେ ଜନ କାହାପାଇଁ ରୂଷ୍ଟ ହେବେ? ଯଦି କର୍ମ ଶୁଭ-ଅଶୁଭର କାରଣ, ତେବେ ଏହା ଆତ୍ମା ପାଇଁ କେଉଁଠି ସମ୍ବନ୍ଧ? କର୍ମ ଜଡ଼ ଓ ଚେତନ ଉପରେ ଲାଗିଥାଏ। ଦେହ ଚର୍ମ ମାତ୍ର, ଜନ ଚେତନାଶୀଳ ଆତ୍ମା, ସୁପର୍ଣ୍ଣ; କାହାପାଇଁ ରୂଷ୍ଟ ହେବେ? କର୍ମ ମୂଳ ନୁହଁ। ଯଦି କାଳ ଶୁଭ-ଅଶୁଭର କାରଣ, ତେବେ ଏହା ଆତ୍ମା ପାଇଁ କେଉଁଠି ସମ୍ବନ୍ଧ? କାଳ ଆତ୍ମା ସହିତ ଏକା। ଅଗ୍ନିର ଉଷ୍ଣତା, ହିମର ଶୀତଳତା ଦ୍ୱାରା ଅନ୍ୟ କିଛି ନୁହଁ; ତେବେ ଦ୍ୱିତୀୟତା ଅନ୍ୟ ଉପରେ ନୁହଁ। କେହି କେଉଁଠି କିପରି ଦ୍ୱିତୀୟତା ଉତ୍ପନ୍ନ କରିପାରିନାହିଁ, ପରମାତ୍ମା ଅତୀତ। ଯେପରି ଆମେ, ସେପରି ଜନ୍ମ ମୃତ୍ୟୁର ଚକ୍ର; ଏହିପରି ଜାଗୃତ ଜନ ଭୂତ ଉପରେ ଭୟ କରନ୍ତି ନାହିଁ। ଏହି ଉତ୍ତମ ଭକ୍ତି ଉପରେ ଆଶ୍ରୟ କରି, ଯାହା ପ୍ରାଚୀନ ଋଷିମାନେ କରିଥିଲେ, ମୁଁ ମୁକୁନ୍ଦଙ୍କର ଚରଣ ଶେବା ଦ୍ୱାରା ଅସୀମ ଅନ୍ଧକାର ଅତିକ୍ରମ କରିବି।