ଅଚ୍ୟୁତ ଆସିଛନ୍ତି ବୋଲି ଶୁଣିବା ସହିତ, ସେମାନଙ୍କୁ ଦେଖିବା ପାଇଁ ସଦା ଉତ୍ସୁକ, ତାଙ୍କ କଥାରେ ମନ ଏକାଗ୍ର କରିଥିବା ସମସ୍ତ ମହିଳାମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ଭରିଯାଇଥିଲେ। ସେମାନେ ଚାରି ପ୍ରକାରର ଉତ୍ତମ ଖାଦ୍ୟ ବାହାନାରେ ନେଇ, ନିଜ ପ୍ରିୟଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଦୌଡ଼ି ଯାଇଥିଲେ, ଯେପରି ନଦୀମାନେ ସାଗରକୁ ଗଲାପରି। ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ, ଭାଇ, ଆତ୍ମୀୟ, ପୁଅମାନେ ନିଷେଧ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେମାନେ ଶ୍ରୀହରିଙ୍କୁ ନିମନ୍ତେ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ମନ ଲଗାଇ, ପୂର୍ବରୁ ଶୁଣିଥିବା ଧର୍ମକଥାରେ ଅବଳମ୍ବିତ ହୋଇ, ତାଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଯାଇଥିଲେ। ଯମୁନା ତଟରେ ନୂତନ ଅଶୋକ ମଞ୍ଜରୀରେ ଶୋଭିତ ଏକ କୁଞ୍ଜରେ, ସେମାନେ ଦେଖିଲେ—ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ, ଗୋପମାନେ ଓ ବଡ଼ଭାଇ ସହିତ, ଏଠାରେ ବିହାର କରୁଛନ୍ତି। ସେମାନେ ଦେଖିଲେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ—ଘନ ମେଘପରି ଶ୍ୟାମ, କନ୍ଚନ ଭୂଷଣ, ଅରଣ୍ୟ ମାଳା ଓ ମୟୂରପଙ୍ଖୀ ଶୋଭିତ, ନୃତ୍ୟକାର ପରି ପୋଷାକ, ଏକ ହସ୍ତରେ ପଦ୍ମ ଘୁଞ୍ଚାଉଛନ୍ତି, କାନରେ କମଳ ଶୋଭିତ, ଗାଲ ଛୁଇଁ ଚୁଲି ଝୁଲିଛି, ମୁହଁରେ ହସର ଫୁଲ ଖିଲିଛି। ଯେଉଁ ଭଗବାନଙ୍କ କଥା ଶୁଣିବାରେ ତାଙ୍କର ମନ ଲଗିଥାଏ, ଯେଉଁ ଦର୍ଶନରେ ଶ୍ରବଣ ଆନନ୍ଦ ମିଳେ, ସେମାନେ ନୟନ ମାଧ୍ୟମରେ ତାଙ୍କୁ ହୃଦୟରେ ଅଙ୍ଗୀକାର କଲେ, ଏବଂ ଜ୍ଞାନବାନ୍ ଭାବରେ ଯେଉଁ ଦୁଃଖ ଥିଲା, ଛାଡ଼ିଦେଲେ। ଏପରି ସମସ୍ତ ଆଶା ତ୍ୟାଗ କରି, ନିଜ ସ୍ୱରୂପ ଦେଖିବାକୁ ଆସିଥିଲେ। ସର୍ବଜ୍ଞ ଭଗବାନ ଏହି ଜାଣି, ହସି ମୁହଁରେ ସେମାନଙ୍କୁ କହିଲେ— "ହେ ଶୁଭାଗ୍ୟଶାଳିନୀମାନେ! ଆସ, ବସ, ମୁଁ କେମିତି ସେବା କରିପାରିବି? ତୁମେ ଆମକୁ ଦେଖିବାକୁ ଆସିଛ, ଏହି ଉଚିତ। ଏହି ଜଗତରେ ଯେଉଁଯେଉଁ ଜନ ନିଜ ମଙ୍ଗଳ ଚାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ମୋତେ ନିର୍ମଳ ଭକ୍ତି ଦିଅନ୍ତି। ପ୍ରାଣ, ବୁଦ୍ଧି, ମନ, ଆତ୍ମା, ସ୍ତ୍ରୀ, ସନ୍ତାନ, ଧନ—ସମସ୍ତେ ମୋ ସଂସ୍ପର୍ଶରେ ପ୍ରିୟ ହୁଏ; ତେଣୁ ଆଉ କିଏ ପ୍ରକୃତ ପ୍ରିୟ ହେବ? ଏବେ ତୁମେ ଯଜ୍ଞଶାଳାକୁ ଫେର; ତୁମ ସ୍ୱାମୀମାନେ ତୁମେ ଯୋଗ ଦେଲେ ଯଜ୍ଞ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିପାରିବେ।" ସେମାନେ କହିଲେ—"ଏମିତି କଠୋର କଥା କହନ୍ତୁନା, ପ୍ରଭୁ! ଚରଣରେ ଶାସ୍ତ୍ରର ପ୍ରତିଜ୍ଞା ପୂରଣ କରନ୍ତୁ। ଆମେ ସମସ୍ତ ଆତ୍ମୀୟକୁ ଛାଡ଼ି, ଚରଣର ତୁଳସୀ ଧୂଳି ମୁଣ୍ଡରେ ରଖିବାକୁ ଆସିଛୁ। ଏବେ ନ ଆମ ସ୍ୱାମୀ, ନ ପିତା, ପୁଅ, ଭାଇ, ବନ୍ଧୁ—କେହି ଆମକୁ ଗ୍ରହଣ କରିବେନାହିଁ। ଏହିଭଳି ଆପଣଙ୍କ ଚରଣରେ ଶରଣ ନେଇଥିବାଙ୍କ ପାଇଁ ଆଉ କିଏ ଆଶ୍ରୟ?" ଭଗବାନ କହିଲେ—"ତୁମ ସ୍ୱାମୀ, ପିତା, ଭାଇ, ପୁଅ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ କ୍ଷୁଦ୍ରତା ଧରିବେନାହିଁ; ଏବଂ ଏହି ଜଗତ, ଦେବତା, ସମସ୍ତ ଜୀବ ତୁମକୁ ସମ୍ମାନ କରିବେ, କାରଣ ତୁମେ ମୋ ସହିତ ସଂଯୁକ୍ତ ହେଉଛ। ଏଠି ଜଗତରେ ଦେହର ସଂଯୋଗ ପ୍ରେମ ପାଇଁ ନୁହେଁ; ତୁମେ ଯଦି ମୋତେ ମନ ଲଗାଇବ, ଶୀଘ୍ର ମୋତେ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବ।" ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ଯଜ୍ଞଶାଳାକୁ ଫେରିଗଲେ, ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ସ୍ୱାମୀମାନେ ଇର୍ଷ୍ୟା ଛାଡ଼ି, ନିଜ ଯଜ୍ଞ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କଲେ। ଏଠି, ଏକ ମହିଳା, ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବାଧା ପାଇ, ଶୁଣିଥିବାପରି ଭଗବାନଙ୍କୁ ହୃଦୟରେ ଅଙ୍ଗୀକାର କରି, ଦେହ ତ୍ୟାଗ କରି, ମୋକ୍ଷ ଲାଭ କଲେ। ପରେ, ଗୋବିନ୍ଦ ସେଇ ଖାଦ୍ୟ ଚାରି ପ୍ରକାରରେ ଗୋପମାନେ ଓ ନିଜେ ଭୋଜନ କଲେ। ଏପରି ମାନବ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ଭଗବାନ ନିଜ ଶୋଭା, ମଧୁର କଥା ଓ କୌଶଳମୟ କ୍ରିୟାରେ ଗାଈ, ଗୋପ, ଗୋପୀମାନଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ତାଙ୍କ ଜନନୀମାନେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଯାହା ଅନୁରୋଧ କରିଥିଲେ, ତାହା ମନେ ପକାଇ, ନିଜ ଅପରାଧ ଉପରେ ଅନୁତାପ କରିଲେ, କାରଣ ମନୁଷ୍ୟ ରୂପରେ ଥିବା ଭଗବାନଙ୍କୁ ଅବହେଳା କରିଥିଲେ। ସେମାନେ ନିଜ ଜନନୀମାନଙ୍କ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଭକ୍ତି ଦେଖି, ନିଜର ଅଭାବ ଅନୁଭବ କରି, ଦୁଃଖିତ ହେଲେ। "ଧିକ୍ ଆମର ଜନ୍ମ, ତ୍ରିବିଧ ଜ୍ଞାନ, ବ୍ରତ, ବିଦ୍ୟା, କୁଳ, ଏବଂ ଯଜ୍ଞକୌଶଳ—ଯଦି ଅନୁଭୂତିଗୋଚର ତୀର୍ଥପତିଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଦେଉଛୁ। ଭଗବାନଙ୍କ ମାୟା ଏତେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଯେଉଁଥିରେ ଯୋଗୀମାନେ ମଧ୍ୟ ମୋହିତ ହୁଅନ୍ତି; ଆମେ ଲୋକଗୁରୁ ହୋଇ ନିଜ ମଙ୍ଗଳ ନେଇ ଅବୁଧ ଅଛୁ।" "ଏହି ଜନନୀମାନଙ୍କ ନିଷ୍ଠା ଦେଖ, ଯେଉଁମାନେ କୃଷ୍ଣ ପାଇଁ ଘର ନାମକ ମୃତ୍ୟୁର ବନ୍ଧନ ଭଙ୍ଗ କରିଦେଲେ। ସେମାନେ ଦ୍ୱିଜ ଉପନୟନ, ଗୁରୁଗୃହବାସ, ତପ, ଅନ୍ୱେଷଣ, ଶୁଦ୍ଧି, କିମ୍ବା ଶୁଭ କର୍ମ କିଛି କରିନଥିଲେ। ତଥାପି, ଆମେ ଏତେ ଗୁଣ ରଖି, କୃଷ୍ଣ ପ୍ରତି ଦୃଢ଼ ଭକ୍ତି ଧାରଣ କରିପାରୁନାହିଁ।" "ଘରେ ଆସକ୍ତି ଓ ମୋହରେ ଆମେ ଅନ୍ତର୍ମୁଖୀ ହୋଇ, ସେ ଗୋପୀମାନଙ୍କ କଥା ଦ୍ୱାରା ଧର୍ମପଥ ମନେ ପକାଇଦେଲେ। ନଚେତ, ଏପରି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କାମନା ଭଗବାନଙ୍କୁ ଆମେ କାହିଁକି ପ୍ରାର୍ଥନା କରିବା? ଏହା ତାଙ୍କର ଲୀଳା ମାତ୍ର। ଲକ୍ଷ୍ମୀ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ପଦସ୍ପର୍ଶ ପାଇଁ ସମସ୍ତ ଛାଡ଼ି, ଏକଥର ମଧ୍ୟ ପୂଜା କରନ୍ତି; ତାଙ୍କର ଦୋଷ ମୁକ୍ତି ପ୍ରାର୍ଥନା ଲୋକଙ୍କୁ ମୁହଁ ଦେଖେଇବା ପାଇଁ ମାୟା ମାତ୍ର।" "ସ୍ଥାନ, କାଳ, ବିଷୟ, ମନ୍ତ୍ର, କ୍ରିୟା, ରିତ୍ବିଜ୍, ଅଗ୍ନି, ଦେବତା, ଯଜ୍ଞୀ, ଯଜ୍ଞ, ଧର୍ମ—ସମସ୍ତ ତାଙ୍କୁ ନିଷ୍ପନ୍ନ। ଏହି ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ, ସମସ୍ତ ଯୋଗୀଙ୍କ ନାୟକ, ଯଦୁମାନ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଛନ୍ତି—ଆମେ ଶୁଣିଛୁ, କିନ୍ତୁ ମୋହବଶତଃ ତାଙ୍କୁ ଜାଣିପାରୁନାହିଁ।" "ଆମେ ଧନ୍ୟ, କାରଣ ଆମ ମଧ୍ୟରେ ଏମିତି ମହିଳାମାନେ ଅଛନ୍ତି, ଯାଙ୍କ ହୃଦୟରେ ଅଚଳ ଭକ୍ତି ଉଦିତ ହୋଇଛି। ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ! ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ଅବ୍ୟୟ ଜ୍ଞାନର ଧାମ, ଆପଣଙ୍କ ମାୟାରେ ଆମର ମନ କର୍ମ ମାର୍ଗରେ ଭ୍ରମିତ ହୁଏ। ଆପଣ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ମାୟା ବଶୀଭୂତ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ଅପରାଧକୁ ଖ୍ଷମା କରନ୍ତି।" ଏପରି ଭାବେ, ନିଜ ଅପରାଧ ମନେ ପକାଇ, କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଅବହେଳା କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେମାନେ ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କ ଦର୍ଶନ ଆଶାରେ ଅପରିବର୍ତ୍ତିତ ରହିଲେ, ଯଦିଓ କଂସଙ୍କ ଭୟ ଥିଲା। "ଯଦି ଗ୍ରହମାନେ ହିଁ ସୁଖ ଦୁଃଖର କାରଣ, ତେବେ ଅଜନ୍ମା ଆତ୍ମା ପାଇଁ ଏହା କ'ଣ? ପଣ୍ଡିତମାନେ କହନ୍ତି, ଗ୍ରହ ଅନ୍ୟ ଗ୍ରହକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରେ; ଆତ୍ମା କାହାପାଇଁ କ୍ରୋଧ କରିବ? ଯଦି କର୍ମ ସୁଖ ଦୁଃଖର କାରଣ, ଏହା ଆତ୍ମା ପାଇଁ କ'ଣ?