ଏହି ଘଟଣା କ୍ରଷ୍ଣଙ୍କ ବାଳ୍ୟକାଳର ଏକ ଶ୍ରଦ୍ଧାଭରା ଉପଖ୍ୟାନ। ସେ ସମୟରେ କ୍ରଷ୍ଣ ଓ ବଳରାମ ଗୋପାଳମାନଙ୍କ ସହିତ ଗୋଚରଣ କରୁଥିଲେ। ଏକ ଦିନ, ସେମାନେ ବହୁ ଦୂର ଚାଲି ଯାଇ ଭୁଖା ଓ କ୍ଲାନ୍ତ ହେଲେ। ତେଣୁ କ୍ରଷ୍ଣଙ୍କ ଆଦେଶରେ କିଛି ଗୋପାଳ ନିକଟସ୍ଥ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ନିକଟକୁ ଖାଦ୍ୟ ଅନ୍ୱେଷଣରେ ଗଲେ। ସେଠାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ବଡ଼ ேଯଜ୍ଞ କରୁଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ସେମାନେ କ୍ରଷ୍ଣଙ୍କୁ ସାଧାରଣ ମାନବ ବୋଲି ଭାବି, ସେ ଦିବ୍ୟତାକୁ ଚିହ୍ନି ପାରିଲେ ନାହିଁ। ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଗୋପାଳମାନଙ୍କୁ ନା ଖାଦ୍ୟ ଦେଲେ, ନା ଦେବାକୁ ମନା କଲେ। ନିରାଶ ହୋଇ ଗୋପାଳମାନେ ପଛେଇ କ୍ରଷ୍ଣ ଓ ବଳରାମଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଘଟଣା କହିଲେ। ଏହା ଶୁଣି କ୍ରଷ୍ଣ ହସିଲେ ଓ ଗୋପାଳମାନଙ୍କୁ ଏହିପରି ଜଗତୀୟ ବ୍ୟବହାର କରିବାକୁ ସୂଚନା ଦେଲେ—"ତୁମେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ଘରକୁ ଯାଅ, ତାଙ୍କର ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ମୋ ଓ ବଳରାମଙ୍କ ସହ ଆସିଛୁ ବୋଲି କହ। ସେମାନେ ମୋ ପ୍ରତି ଭକ୍ତି ଓ ପ୍ରେମରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ, ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ତୁମକୁ ଖାଦ୍ୟ ଦେବେ।" ଗୋପାଳମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ଘରକୁ ଗଲେ, ଦେଖିଲେ ସେଠାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣୀମାନେ ଶୃଙ୍ଗାର ହୋଇ ବସିଛନ୍ତି। ସମ୍ମାନର ସହିତ ସେମାନେ ନମସ୍କାର କରି କହିଲେ—"ମାନ୍ୟନୀୟା, ଆମେ କ୍ରଷ୍ଣଙ୍କ ଓ ତାଙ୍କ ସାଥିମାନଙ୍କ ନିମିତ୍ତରେ ଖାଦ୍ୟ ଚାହୁଁଛୁ। ସେ ଦୂରରୁ ଆସିଛନ୍ତି, ଏବେ ଭୁଖା ଅଛନ୍ତି।" ଏହା ଶୁଣି ବ୍ରାହ୍ମଣୀମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ପ୍ରବଳ ହେଲେ। ସେମାନେ ଚାରି ପ୍ରକାର ଉତ୍ତମ ଖାଦ୍ୟ ପାତ୍ରରେ ଭରି, ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟ କ୍ରଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଶୀଘ୍ର ବାହାରିଗଲେ, ଯେପରି ନଦୀମାନେ ସମୁଦ୍ରକୁ ପ୍ରବାହିତ ହୁଅନ୍ତି। ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ, ଭାଇ, ପରିବାର ଏବଂ ପୁଅମାନେ ବାଧା ଦେଲେ ମଧ୍ୟ, ସେମାନେ ମନରେ କ୍ରଷ୍ଣ ପ୍ରତି ଅଟୁଟ ଭକ୍ତି ଓ ଶ୍ରଦ୍ଧା ନେଇ, ଯେଉଁ ଶିକ୍ଷା ସେମାନେ ଅନେକ ଦିନ ଧରି ଶୁଣିଥିଲେ, ତାହାରେ ଅଟୁଟ ରହି କ୍ରଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଗଲେ। ଯମୁନାର ଏକ ଶୋଭାମୟ କୁଞ୍ଜରେ, ନୂତନ ଅଶୋକ ଶାଖାରେ ଶୋଭିତ, ସେମାନେ କ୍ରଷ୍ଣଙ୍କୁ ବଳରାମ ଓ ଗୋପାଳମାନଙ୍କ ସହ ବିହାର କରୁଥିବା ଦେଖିଲେ। କ୍ରଷ୍ଣ ମେଘମାଳା ଭଳି ଶ୍ୟାମ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ବସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି, ଅରଣ୍ୟ ମାଳା ଓ ମୟୂରପିଛ ଶୋଭିତ, ନୃତ୍ୟକାର ଭଳି ପୋଷାକରେ, ମନୋହର ମୁହଁରେ ହସ ଫୁଟି ରହିଛି, ଏକ ହାତରେ ପଦ୍ମ ଘୁରାଉଛନ୍ତି, କାନରେ କୁମୁଦ ଫୁଲ, ଚେହେରାରେ କୁନ୍ଦଳିତ କେଶ ଓ ହସର ଅଲୋକ। ବ୍ରାହ୍ମଣୀମାନେ ଯେଉଁ କ୍ରଷ୍ଣଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ମନକୁ ଆନନ୍ଦ ମାନୁଥିଲେ, ତାଙ୍କ ପ୍ରତି ଅନୁରାଗରେ ଦୃଢ଼ ହୋଇ, ଦୃଷ୍ଟି ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ଅନ୍ତରେ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ, ଏବଂ ଚିତ୍ତର ଦୁଃଖ ତ୍ୟାଗ କଲେ। ସେମାନେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଆଶା ଛାଡ଼ି, କ୍ରଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଆସିଥିଲେ। କ୍ରଷ୍ଣ ସମସ୍ତଙ୍କ ହୃଦୟ ଜାଣି, ହସି କହିଲେ—"ଭାଗ୍ୟବତୀ ମାନେ, ଆସ, ବସ। ମୁଁ ତୁମ ପାଇଁ କ'ଣ କରିପାରିବି? ତୁମେ ମୋତେ ଦେଖିବାକୁ ଆସିଛ, ଏହି ଅତି ଉଚିତ।" "ଯେଉଁମାନେ ପ୍ରକୃତିରେ ଜ୍ଞାନୀ, ସେମାନେ ନିର୍ମଳ ଏବଂ ଅଟୁଟ ଭକ୍ତି ମୋତେ ଦେଇଥାନ୍ତି। ଜୀବନ, ବୁଦ୍ଧି, ମନ, ଆତ୍ମା, ପତ୍ନୀ, ପୁଅ, ଧନ—ସବୁ ମୋ ସମ୍ପର୍କରେ ପ୍ରିୟ ହୁଏ। ତେଣୁ ସତ୍ୟରେ ଆଉ କିଏ ପ୍ରିୟ?" "ଏବେ ତୁମେ ଯଜ୍ଞଶାଳାକୁ ଯାଅ। ତୁମ ସ୍ୱାମୀମାନେ ତୁମ ସହ ଯଜ୍ଞ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିବେ।" ବ୍ରାହ୍ମଣୀମାନେ ଦୟାଭାବରେ କହିଲେ—"ପ୍ରଭୁ, ଏପରି କଠୋର କଥା କହିବେ ନାହିଁ! ଆମେ ସମସ୍ତ ପରିବାରକୁ ଛାଡ଼ି, ତୁମ ଚରଣର ତୁଳସୀଧୂଳି ମୁଣ୍ଡରେ ଧରିବାକୁ ଏଠାକୁ ଆସିଛୁ। ଏବେ ନା ସ୍ୱାମୀ, ନା ପିତା, ନା ପୁଅ, ନା ଭାଇ, କିମ୍ବା ମିତ୍ର—କେହି ଆମକୁ ଗ୍ରହଣ କରିବେ ନାହିଁ। ଏହିପରି ଅବସ୍ଥାରେ ଆମେ ତୁମ ପାଖରେ ଶରଣ ନେଇଛୁ, ଆଉ ଆମ ପାଇଁ କୌଣସି ଅନ୍ୟ ଆଶ୍ରୟ ନାହିଁ।" ତାପରେ କ୍ରଷ୍ଣ କହିଲେ—"ତୁମ ସ୍ୱାମୀ, ପିତା, ଭାଇ, ପୁଅ, କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କେହି ମନେ ଦୁଃଖ ଧରିବେ ନାହିଁ। ତୁମେ ଏବେ ମୋ ସହ ଯୋଗ ପାଇଛ, ଏହିପାଇଁ ସମସ୍ତ ଲୋକ, ଦେବତା ଓ ପ୍ରାଣୀମାନେ ମଧ୍ୟ ତୁମକୁ ସମ୍ମାନ କରିବେ। ଏହି ଜଗତରେ ଦେହୀୟ ସମ୍ପର୍କ ପ୍ରେମ କିମ୍ବା ଆସକ୍ତି ପାଇଁ ନୁହେଁ; ତୁମେ ମନକୁ ମୋପରେ ନିଶ୍ଚଳ କରିଥିଲେ, ଶୀଘ୍ର ମୋତେ ଲାଭ କରିବ।" ଶୁକଦେବ ଗୋସ୍ୱାମୀ କହିଲେ—ଏପରି ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ବ୍ରାହ୍ମଣୀମାନେ ଯଜ୍ଞଶାଳାକୁ ପଛେଇଗଲେ। ସେଠାରେ ସ୍ୱାମୀମାନେ ଏବେ ଦ୍ୱେଷ ତ୍ୟାଗ କରି, ସ୍ୱପତ୍ନୀମାନେ ସହିତ ଯଜ୍ଞ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କଲେ। ଏଠାରେ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣୀ, ସ୍ୱାମୀ ଦ୍ୱାରା ବାଧା ପାଇ, କ୍ରଷ୍ଣଙ୍କୁ ହୃଦୟରେ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ ଓ ଶରୀର ତ୍ୟାଗ କରି ମୋକ୍ଷ ପାଇଲେ। ପରେ କ୍ରଷ୍ଣ ସେଇ ଖାଦ୍ୟରେ ଗୋପାଳମାନେକୁ ଚାରି ପ୍ରକାର ଭୋଜନ ଦେଲେ, ନିଜେ ମଧ୍ୟ ଭୋଜନ କଲେ। ଏପରି ଭାବରେ ମାନବ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିବା ପ୍ରଭୁ କ୍ରଷ୍ଣ ତାଙ୍କର ରୂପ, ମଧୁର କଥା ଓ କ୍ରୀଡ଼ାଦ୍ୱାରା ଗୋପ, ଗୋପୀ ଓ ଗୋମାନେକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଲେ। ଏହି ଘଟଣା ପରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ତାଙ୍କର ପତ୍ନୀମାନେ କ୍ରଷ୍ଣଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇଥିବା ଓ ତାଙ୍କ ଅତିଶୟ ଭକ୍ତି ଦେଖି, ନିଜେ ଅନୁତାପ କରିଲେ। ସେମାନେ ଭାବିଲେ—"ହେ ଭଗବାନ୍, ଆମର ଜନ୍ମ, ତ୍ରିବିଧ ଜ୍ଞାନ, ବ୍ରତ, ବିଦ୍ୟା, ଉତ୍ତମ କୁଳ, ଯଜ୍ଞ ଦକ୍ଷତା—ଏସବୁ କି କାମର, ଯଦି ଆମେ ତୁମ ସ୍ୱରୂପକୁ ଚିହ୍ନିପାରୁ ନାହିଁ! ତୁମ ମାୟା କେବଳ ଯୋଗୀମାନେ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଅପ୍ରାପ୍ୟ। ଆମେ ଲୋକଙ୍କ ଗୁରୁ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ନିଜ ପରିହିତ ଉପରେ ଅଜ୍ଞାନରେ ରହିଛୁ।" "ଏହି ନାରୀମାନେ ଦେଖ, କେବଳ କ୍ରଷ୍ଣ ପାଇଁ ଘର ନାମକ ମୃତ୍ୟୁ ବନ୍ଧନ ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ। ସେମାନେ ଦ୍ୱିଜ ନୁହଁ, ଗୁରୁସହ ବାସ କରିନାହାନ୍ତି, ତପସ୍ୟା କରିନାହାନ୍ତି, ନ ଶୁଦ୍ଧି, ନ ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ—ତଥାପି ଏମିତି ଭକ୍ତି ପାଇଛନ୍ତି। ଆମେ ତ ଏତେ ଶିକ୍ଷା ଓ ଗୁଣ ସହିତ ମଧ୍ୟ ଏପରି ଭକ୍ତି ଧାରଣ କରିପାରୁ ନାହିଁ। ଆମେ ଘରଗୁଡ଼ିକର ଅସରାଗତିରେ ମୁଗ୍ଧ ଥିଲୁ, କିନ୍ତୁ ଗୋପୀମାନଙ୍କ ମୁଖରେ ଭଗବାନ୍ ଧର୍ମର ପଥ ସ୍ମରଣ କରାଇଲେ।" "ଏହି ଭଗବାନ୍, ସମସ୍ତ ଆଶୀର୍ବାଦର ଦାତା, ଯାହାର ଅନୁଗ୍ରହ ଦ୍ୱାରା ଲକ୍ଷ୍ମୀ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ପାଦସ୍ପର୍ଶ ପାଇଁ ସମସ୍ତକୁ ତ୍ୟାଗ କରିଥାନ୍ତି, ଏବଂ ଏହି ମୋକ୍ଷ ଆଦି ଆଶୀର୍ବାଦ କେବଳ ଲୋକଙ୍କୁ ମୁହଁ ଦେଖାଇବା ପାଇଁ ମାୟା ମାତ୍ର।