ଉଦ୍ଧବ ଭଗବାନଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ହେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ବକ୍ତା, ଏହି ଅପରାଧ କିପରି ବୁଝିବି? ଦୟାକରି ଆମକୁ କହନ୍ତୁ।” ସେ କହିଲେ, “ହେ ବିଶ୍ୱାତ୍ମନ୍, ନିଜ ପ୍ରତି ଏହି ଅସହ୍ୟ ଅନ୍ୟାୟ ବୁଝିବା ଏବଂ ନିବାରଣ କରିବା ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ କାମ, ତାହା ଜ୍ଞାନୀମାନେ ମଧ୍ୟ ସହଜରେ କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ, କାରଣ ପ୍ରକୃତି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ। କିନ୍ତୁ ଯେଉଁମାନେ ତୁମ ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠା ରଖନ୍ତି, ଶାନ୍ତ ଓ ଚରଣାଶ୍ରୟୀ, ସେମାନେ ଏହାକୁ ଜୟ କରନ୍ତି।” ବୃହସ୍ପତି ବ୍ରହ୍ମତତ୍ତ୍ୱ ଉପଦେଶରେ ଓ ଶ୍ରୀହରି ନିଜେ ଆତ୍ମସାକ୍ଷାତ୍କାରରେ, ଗାଉ, ଗୁରୁ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପ୍ରତି ଭକ୍ତି ଦ୍ୱାରା, ବିଷ୍ବକ୍ଷେଣଙ୍କ ଆନୁଗତ୍ୟ କରନ୍ତି। ଏହି ପ୍ରକାର, ତିନି ଲୋକର ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଗୀତ ଓ ସ୍ତୁତି ଦ୍ୱାରା ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ କାନ ମାର୍ଗରେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି, ଯେପରି ଧର୍ମାନୁଷ୍ଠାନୀମାନେ ମଧ୍ୟ ରାମଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି। ଏହି ସମୟରେ, ଯଜ୍ଞ ଓ ଭୋଜନ ଦ୍ୱାରା ଯଜ୍ଞକାରିଣୀ ଭାର୍ୟାମାନେ ଅନୁଗ୍ରହ ପାଆନ୍ତି। ଗୋପମାନେ କହିଲେ, “ହେ ରାମ, ହେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ହେ କୃଷ୍ଣ, ଦୁଷ୍ଟଙ୍କ ବିନାଶକ, ଏହି ଭୂଖ ଆମକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପୀଡ଼ା ଦେଉଛି, ଆପଣ ଏହାର ସମାଧାନ କରିବା ଉଚିତ।” ଶୁକଦେବ ଗୋସ୍ଵାମୀ କହିଲେ, “ଏପରି ଅନୁରୋଧ ଶୁଣି ଦେବକୀନନ୍ଦନ କୃଷ୍ଣ ଭକ୍ତ ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଭାର୍ୟାଙ୍କ ପାଇଁ ଦୟାପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ କହିଲେ, ‘ତୁମେ ଯାଅ, ଯେଉଁଠାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଅଙ୍ଗିରସ ଯଜ୍ଞ କରୁଛନ୍ତି, ସେଠାକୁ ଯାଅ। ତୁମେ ଗୋପମାନେ, ଆମର ନାମ ଓ ବଳରାମଙ୍କ ନାମ ଉଲ୍ଲେଖ କରି, ପାକା ଭାତ ମାଗ। ମୁଁ ଯେପରି ଉପଦେଶ ଦେଇଛି, ସେପରି ହାତ ଜୋଡି, ଶୀର୍ଷ ଛୁଇଁ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଅ। ହେ ଭୂମିପତିମାନେ, ଆମେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଆଦେଶରେ ଏଠାକୁ ଆସିଛୁ। ଆମେ ଗୋପ, ବଳରାମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରେରିତ; ଆପଣମାନେ ଶୁଭ ହୁଅନ୍ତୁ। ହେ ଧର୍ମ ଜ୍ଞାନୀମାନେ, ରାମ ଓ ଅଚ୍ୟୁତ ଏଠାରେ ଗାଉ ଚରାଉଛନ୍ତି, ଭୂଖ ଲାଗିଛି, ଆପଣମାନେ ଯଦି ଆସ୍ଥା ରଖନ୍ତି, ତେବେ ଏହି ପାକା ଭାତ ଦିଅ। ବଳି, ସୌତ୍ରାମଣୀ ଯଜ୍ଞ ବ୍ୟତୀତ, ଦିକ୍ଷିତ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଭୋଜନ କରିଲେ ଅପବିତ୍ର ହୁଏ ନାହିଁ।’” ଗୋପମାନେ ଏପରି ଅନୁରୋଧ କଲେ, କିନ୍ତୁ ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଏହାକୁ ଅନୁସ୍ରବଣ କଲେ ନାହିଁ; ସେମାନେ ନିଜ ଲାଘବ ଇଚ୍ଛା, ବହୁ କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅହଂକାରରେ ବ୍ୟସ୍ତ ଥିଲେ। ଯେଉଁ ସ୍ଥଳ, ସମୟ, ଦ୍ରବ୍ୟ, ମନ୍ତ୍ର, ବିଧି, ଋତ୍ବିଜ୍, ଅଗ୍ନି, ଦେବତା, ଯଜ୍ଞକାରୀ, କ୍ରିୟା ଓ ଧର୍ମ—ଏସବୁ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଅଂଶ ଅଟୁଟ ଭାବେ ରହିଛି। ସେମାନେ ଅନ୍ତର୍ଦୃଷ୍ଟି ନଥିବାରୁ, ନିଜମାନେ ମାନବ ବୋଲି ଭାବି, ସେଇ ଅଧୋକ୍ଷଜ ପରବ୍ରହ୍ମ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଚିହ୍ନିପାରିଲେ ନାହିଁ। ସେମାନେ ‘ଦିଅ’ ବା ‘ଦିଅ ନାହିଁ’ କିଛି କହିଲେ ନାହିଁ। ତେଣୁ ଗୋପମାନେ ନିରାଶ ହୋଇ, ଫେରି ଆସି କୃଷ୍ଣ ଓ ବଳରାମଙ୍କୁ ସବୁ କଥା କହିଲେ। ଏହା ଶୁଣି, ଜଗନ୍ନାଥ କୃଷ୍ଣ ହସିଲେ ଓ ପୁନଃ ଗୋପମାନେଙ୍କୁ କହିଲେ, “ତୁମେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଭାର୍ୟାମାନଙ୍କୁ ଯାଇ କହ, ମୁଁ ଓ ସଙ୍କର୍ଷଣ ସହ ଆସିଛୁ। ସେମାନେ ମୋତେ ମନେ ଭଲପାଆନ୍ତି, ଭକ୍ତିଶୀଳ ଓ ଅନୁରାଗୀ, ସେମାନେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ତୁମକୁ ଭୋଜନ ଦେବେ।” ଗୋପମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଭାର୍ୟାମାନଙ୍କ ଘରକୁ ଯାଇ, ସେମାନେ ଶୋଭିତ ଓ ଶ୍ରୀମୟ ଭାବରେ ବସିଥିବାକୁ ଦେଖି, ନମସ୍କାର କରି ଭବ୍ୟ ଭାବରେ କହିଲେ, “ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣପତ୍ନୀମାନେ, ଆମ କଥା ଶୁଣନ୍ତୁ। ଆମେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଆଦେଶରେ ଏଠାରେ ଗାଉ ଚରାଉଛୁ। ସେ ଗୋପମାନେ ସହ ବଳରାମଙ୍କୁ ନେଇ ଦୀର୍ଘ ଦୂର ଆସିଛନ୍ତି। ତାଙ୍କୁ ଏବଂ ସାଥୀମାନେ ଭୂଖ ଲାଗିଛି, ଦୟାକରି ଭୋଜନ ଦିଅନ୍ତୁ।” ଅଚ୍ୟୁତ ଆସିଛନ୍ତି ବୋଲି ଶୁଣି, ଯେଉଁମାନେ ସଦା ତାଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଆଗ୍ରହୀ, ତାଙ୍କ ଚିନ୍ତାରେ ଲୀନ, ସେମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉତ୍ସାହିତ ହେଲେ। ସେମାନେ ଚାରିପ୍ରକାର ଉତ୍ତମ ଭୋଜ୍ୟ ପାତ୍ର ନେଇ, ନଦୀମାନେ ଯେପରି ସାଗରକୁ ଧାଉଛି, ସେପରି ଦୌଡ଼ି ଯାଇଲେ। ପତି, ଭାଇ, ସ୍ନେହୀ, ପୁଅମାନେ ନିଷେଧ କଲେ ମଧ୍ୟ, ସେମାନେ ଚିତ୍ତରେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଉପରେ ଅଟୁଟ ଭକ୍ତି ଓ ଶ୍ରବଣରେ ଶିକ୍ଷାରେ ଅବିଚଳିତ ଥିଲେ। ଯମୁନା ତୀରେ ନୂତନ ଅଶୋକ ମଞ୍ଜରୀ ମାଳିନା ଉପବନରେ, ସେମାନେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ବଳରାମ ଓ ଗୋପମାନେ ସହ ଦେଖିଲେ। ସେଠାରେ କୃଷ୍ଣ ମେଘ ମାନେ ଅନ୍ଧକାର ଦେହ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ବସ୍ତ୍ର, ବନମାଳା, ମୟୂରପିଛ, ନୃତ୍ୟକାର ଭାବରେ ସୁଶୋଭିତ, ଦେହରେ ପଦ୍ମ, ହାତରେ ପଦ୍ମ ଘୁଞ୍ଚାଉଥିବା, କାନରେ କୁମୁଦ, ଗାଲରେ କୁନ୍ଦଳ, ମୁହଁରେ ମଧୁର ହାସ୍ୟରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦମୟ ଦେଖାଉଥିଲେ। ସେମାନେ ଯେଉଁ ଲୀଳାକଥା ଶୁଣି ଅନ୍ତଃକରଣରେ ଲୀନ ଥିଲେ, ଆଖି ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ମନରେ ତାଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ, ଏବଂ ଚିତ୍ତର ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ ଛାଡ଼ି ଦେଲେ। ସମସ୍ତ ଆଶା ବିସର୍ଜନ କରି, ନିଜ ସ୍ଵରୂପ ଦେଖିବାକୁ ଆସିଥିବା ବୁଝି, କୃଷ୍ଣ ହସି ମୃଦୁ କଥା କହିଲେ, “ସ୍ୱାଗତ, ହେ ଭାଗ୍ୟଶାଳିମାନେ! ବସନ୍ତୁ, ମୁଁ କଣ କରିପାରିବି? ତୁମେ ଆମକୁ ଦେଖିବାକୁ ଆସିଥିବା ଉଚିତ। ଯେଉଁମାନେ ନିଜ ମଙ୍ଗଳ ଚାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ମୋ ପ୍ରତି ନିମିତ୍ତହୀନ ଓ ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନ ଭକ୍ତି କରନ୍ତି। ଜୀବନ, ବୁଦ୍ଧି, ମନ, ଆତ୍ମା, ପତ୍ନୀ, ସନ୍ତାନ, ଧନ—ଏସବୁ ମୋ ସଂସ୍ପର୍ଶରେ ପ୍ରିୟ ହୁଏ; ତେଣୁ ଆଉ କିଏ ପ୍ରକୃତ ପ୍ରିୟ ହୋଇପାରେ?” “ଏବେ ତୁମେ ଯଜ୍ଞଶାଳାକୁ ଫେରିଯାଅ, ତୁମର ପତିମାନେ ତୁମ ସହିତ ଯଜ୍ଞ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିବେ।” ବ୍ରାହ୍ମଣପତ୍ନୀମାନେ କହିଲେ, “ହେ ପ୍ରଭୁ, ଏପରି କଠୋର କଥା ନ କହନ୍ତୁ! ଚରଣତଳ ଶାସ୍ତ୍ରର ପ୍ରତିଜ୍ଞା ପୂରଣ କରନ୍ତୁ। ଆମେ ସମସ୍ତ ସମ୍ପର୍କ ଛାଡ଼ି, ତୁମ ଚରଣର ତୁଳସୀ ଧୂଳି ମୁଣ୍ଡରେ ଧରିବାକୁ ଆସିଛୁ। ଏବେ ଆମ ପତି, ପିତା, ପୁଅ, ଭାଇ, ବନ୍ଧୁ ଓ ଅନ୍ୟ କେହି ଆମକୁ ଗ୍ରହଣ କରିବେ ନାହିଁ। ଏହିପରି ଆମେ ତୁମ ଚରଣରେ ଶରଣ ନେଇଛୁ, ଆଉ କୌଣସି ଆଶ୍ରୟ ନାହିଁ—ଦୟାକରି ଆମକୁ ଅନୁଗ୍ରହ କର।" ଭଗବାନ କହିଲେ, “ତୁମର ପତି, ପିତା, ଭାଇ, ପୁଅ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ କ୍ଷୁଦ୍ରତା ଧରିବେ ନାହିଁ; ଏବଂ ସମସ୍ତ ଲୋକ, ଦେବତା ଓ ପ୍ରାଣୀମାନେ ତୁମକୁ ସମ୍ମାନ କରିବେ, କାରଣ ତୁମେ ଏବେ ମୋ ସହିତ ଏକତା ପାଇଛ।