ଏହିପରି, ଯେତେବେଳେ ଜଣେ ମଣିଷ ଆତ୍ମା ଓ ପ୍ରକୃତିକୁ ଭିନ୍ନ କରିପାରୁନାହାନ୍ତି, ସେ ସଂଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ମୁହଁ ଘୁଞ୍ଚି, ଭ୍ରମରେ ପଡ଼ି, ସଂସାର ଚକ୍ରରେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି। ସତ୍ତ୍ୱ ଗୁଣ ସହିତ ସଂଯୋଗ କଲେ ଦେବତାପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ, ରଜସ୍ ସହିତ ଦାନବ ଓ ମଣିଷ ମିଳେ, ତମସ୍ ଦ୍ୱାରା ପିଶାଚ ଓ ପଶୁ ଅବସ୍ଥା ଲଭ୍ୟ ହୁଏ। କାର୍ମିକ ଚେଷ୍ଟା ଦ୍ୱାରା ଏହି ମଧ୍ୟରେ ମଣିଷ ଚକ୍ରବାତରେ ଘୁଞ୍ଚିଥାଏ। ଅନ୍ୟମାନେ ନାଚିବା ଓ ଗାଇବାକୁ ଦେଖି, ଜଣେ ଲୋକ ସେମାନଙ୍କୁ ଅନୁକରଣ କରିଥାଏ। ଏଭଳି, ଧୀର ଗୁଣ ଦେଖି, ନିଷ୍କ୍ରିୟ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଲୋକ ଅନୁକରଣ କରିବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହୁଏ। ଯେପରି ଜଳ ବହିଲେ ଗଛ ଚଳିଥିବା ଭାବରେ ଲାଗେ, କିମ୍ବା ଆଖି ଘୁଞ୍ଚିଲେ ଭୂମି ଘୂରୁଥିବା ଭାବରେ ଲାଗେ, ସେପରି ଏହି ଜଗତ ଦୃଷ୍ଟି ମଧ୍ୟ ଭ୍ରମ ହୁଏ। ମନର କଳ୍ପନା ଦ୍ୱାରା ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଭୋଗ ଅନୁଭବ କରିବା ଯେପରି ମିଥ୍ୟା, ସ୍ୱପ୍ନର ଦୃଶ୍ୟ ଯେପରି ଅସତ୍ୟ, ସେପରି ଆତ୍ମା ପାଇଁ ଏହି ସଂସାର ମିଥ୍ୟା, ହେ ଦଶାର୍ହନନ୍ଦନ। ବସ୍ତୁ ନଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସଂସାର ଚକ୍ର ଥାମେନି; ଯେ ଲୋକ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଭୋଗକୁ ଚିନ୍ତା କରେ, ସେ ସ୍ୱପ୍ନରେ ମଧ୍ୟ ଦୁଃଖ ଅନୁଭବ କରେ, ଯେପରି ଜାଗ୍ରତ ଅବସ୍ଥାରେ ହୁଏ। ଏହିପରି, ଉଦ୍ଧବ, ଅସ୍ଥିର ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଦ୍ୱାରା ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଭୋଗରେ ଲିନ ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଆତ୍ମାକୁ ଧରିବାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଭ୍ରମକୁ ଦେଖ, ଏହି ମାୟାମୂଳକ ଭ୍ରାନ୍ତିକୁ ଚିହ୍ନ। ଯଦି କେହି ଅପମାନ କରେ, ଦୁଷ୍ଟମାନେ ଗାଳି ଦେଉଛନ୍ତି, ଉପହାସ କରୁଛନ୍ତି, ଇର୍ଷ୍ୟା କରୁଛନ୍ତି, ମାରୁଛନ୍ତି, ବନ୍ଧି ଦେଉଛନ୍ତି, କିମ୍ବା ଜୀବିକା ହରାଇ ଦେଉଛନ୍ତି— ଅଜ୍ଞାନୀ ଲୋକ ଥୁ ଦେଉଛନ୍ତି, ପିଶାବ କରୁଛନ୍ତି, ବିଭିନ୍ନ ଭାବରେ ଅସ୍ଥିର କରୁଛନ୍ତି— ଯିଏ ମଙ୍ଗଳ ଚାହେ, ସେ ଦୁଃଖରେ ମଧ୍ୟ ନିଜେ ନିଜକୁ ଉନ୍ନତ କରିବା ଉଚିତ୍। ଉଦ୍ଧବ ପଚାରିଲେ, "ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବକ୍ତା, ଏହି କଥାକୁ କିପରି ବୁଝିବି? ଦୟାକରି ଆମକୁ କହ। ଏପରି ଅସହ୍ୟ ଅପରାଧ ଆତ୍ମାପ୍ରତି ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ, ହେ ବିଶ୍ୱାତ୍ମନ୍, ଏହା ପ୍ରକୃତିର ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଜ୍ଞାନୀମାନେ ମଧ୍ୟ ସହିପାରିବେନି, କେବଳ ତୁମ ଧର୍ମକୁ ଅନୁସରଣ କରୁଥିବା, ଶାନ୍ତ ଓ ତୁମ ପଦାଶ୍ରୟ ଲୋକ ବ୍ୟତୀତ।" ବୃହସ୍ପତି ବ୍ରହ୍ମତତ୍ତ୍ୱ ବିଦ୍ୟାରେ, ହରି ନିଜ ସ୍ୱରୂପ ଜ୍ଞାନରେ, ଗୋ, ଗୁରୁ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପ୍ରତି ଭକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ବିଷ୍ୱକ୍ଷେଣଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି। ତିନି ଲୋକରେ ପୁରୁଷମାନେ ସ୍ତୁତି ଓ ଗୀତ ଦ୍ୱାରା ନାରୀମାନେର କାନରେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି, ଯେପରି ରାମ ଧର୍ମିକମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି। ଭୋଜନ ଓ ହବନ ଦ୍ୱାରା ଯଜ୍ଞକାରିଣୀ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ଆନୁଗ୍ରହ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ଗୋପମାନେ କହିଲେ, "ହେ ରାମ, ହେ ମହାବାହୁ, ହେ କୃଷ୍ଣ, ଦୁଷ୍ଟମାନେଙ୍କ ନାଶକ, ଏହି ଭୁଖ ଆମକୁ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଉଛି; ଆପଣ ଏହାର ଉପାୟ କରିବା ଉଚିତ୍।" ଶୁକଦେବ କହିଲେ, ଗୋପମାନେ ଏପରି କହିବା ପରେ, ଦେବକୀପୁତ୍ର ପ୍ରଭୁ ଭକ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣୀପାଇଁ କୃପାସୂଚକ କଥା କହିଲେ, "ତୁମେ ଯାଅ, ଯେଉଁଠାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଅଙ୍ଗିରସ ଯଜ୍ଞ କରୁଛନ୍ତି, ସ୍ୱର୍ଗ ଲାଗି ଆଶା କରୁଛନ୍ତି। ତୁମେ ଯାଇ, ଆମ ନାମ, ରାମଙ୍କ ଓ ମୋର ନାମ କହି, ପକା ଚାଉଳ ଚାହିଁବା।" ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଆଦେଶ ଅନୁଯାୟୀ, ଗୋପମାନେ ଯାଇ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ହାତ ଜୋଡି, ଭିକ୍ଷା ଚାହିଲେ—"ହେ ଧରାଧିପତିମାନେ, ଆମେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଆଦେଶରେ ଆସିଛୁ। ଆମେ ଗୋପ, ରାମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପଠାଯାଇଛୁ; ତୁମେ ମଙ୍ଗଳ ପାଉ। ହେ ଧର୍ମବିଦ୍, ରାମ ଓ ଅଚ୍ୟୁତ ଏଠାରେ ଗୋପମାନେ ସହିତ ଗୋଚରଣ କରୁଛନ୍ତି, ତାଙ୍କ ଭୁଖ ଲାଗିଛି, ତୁମେ ଯଦି ଶ୍ରଦ୍ଧା କର, ତେବେ ତାଙ୍କୁ ଚାଉଳ ଦିଅ। ଏହି ଯଜ୍ଞରେ ପଶୁସଂସ୍କାର କିମ୍ବା ସୌତ୍ରାମଣୀ ବ୍ୟତୀତ, ଦିକ୍ଷିତ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଭୋଜନ ବିଗଡ଼େନି।" ପ୍ରଭୁଙ୍କ ନିମିତ୍ତେ ଏହି ଅନୁରୋଧ ଶୁଣିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେମାନେ ଶୁଣିଲେ ନାହିଁ— ଛୋଟ ଆଶା, ବହୁ କାର୍ଯ୍ୟରେ ବ୍ୟସ୍ତ, ଶିଶୁ ସ୍ଵଭାବ ଓ ବୟସର ଗର୍ବରେ ଅନ୍ଧ। ଏହି ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞ, ସ୍ଥାନ, ସମୟ, ଦ୍ରବ୍ୟ, ମନ୍ତ୍ର, ବିଧି, ପୁରୋହିତ, ଅଗ୍ନି, ଦେବତା, ଯଜ୍ଞକାରୀ, ଧର୍ମ— ସବୁ ତାଙ୍କର ଅଂଶ। ଏହି ଅଧୋକ୍ଷଜ ପରବ୍ରହ୍ମାନ୍ତି, ସେମାନେ ଅବିବେକୀ ହୋଇ, ନିଜକୁ ମାନବ ବୋଲି ଭାବି, ତାଙ୍କୁ ଚିହ୍ନିଲେ ନାହିଁ। ସେମାନେ 'ଯଦୁମାନେକୁ ଦିଅ' ବୋଲି କହିଲେ ନାହିଁ, 'ଦିଅ ନାହିଁ' ବି କହିଲେ ନାହିଁ। ଗୋପମାନେ ନିରାଶ ହୋଇ, କୃଷ୍ଣ ଓ ରାମଙ୍କୁ ସବୁ କଥା କହିଲେ। ଏହା ଶୁଣି, ଜଗନ୍ନାଥ ପ୍ରଭୁ ହସିଲେ ଓ ପୁନି ଗୋପମାନେକୁ ଏହିପରି କହିଲେ, "ତୁମେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେର ଜନନୀମାନଙ୍କୁ ଯାଇ, ଆମ ଦୁଇଭାଇ ଆସିଛୁ ବୋଲି କହ। ସେମାନେ ମୋତେ ମନରେ ଭଲପାଆନ୍ତି, ଭକ୍ତିଶୀଳ, ନିଶ୍ଚିତ ଆନନ୍ଦରେ ଭୋଜନ ଦେବେ।" ତେବେ ଗୋପମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣୀମାନେ ଘରକୁ ଯାଇ, ସେମାନେ ଶୋଭିତ ଓ ଅଳଙ୍କୃତ ଅବସ୍ଥାରେ ବସିଥିବାକୁ ଦେଖି, ନମସ୍କାର କରି, ସମ୍ମାନ ସହ କହିଲେ, "ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣୀମାନେ, ଆମ ବାକ୍ୟ ଶୁଣ। ଆମେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଆଦେଶରେ ଏଠାରେ ଗୋଚରଣ କରୁଛୁ। ସେ ଗୋପମାନେ ଓ ରାମ ସହିତ ଦୂରରୁ ଆସିଛନ୍ତି। ତାଙ୍କୁ ଓ ସଙ୍ଗୀମାନେକୁ ଭୋଜନ ଦିଅ।" ଅଚ୍ୟୁତ ଆସିଛନ୍ତି ବୋଲି ଶୁଣି, ସେମାନେ ଯେଉଁଥିରେ ଦିନରାତି ତାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ମନ ଲଗାଇଥିଲେ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉତ୍ସାହିତ ହେଲେ। ସେମାନେ ଚାରି ପ୍ରକାର ଉତ୍ତମ ଭୋଜନ ପାତ୍ରରେ ନେଇ, ନଦୀମାନେ ସମୁଦ୍ରକୁ ଯାଏପରି, ଦୌଡ଼ି ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଗଲେ। ସ୍ୱାମୀ, ଭାଇ, ଆତ୍ମୀୟ, ପୁଅମାନେ ରୋକିଲେ ମଧ୍ୟ, ମନେ ପ୍ରଭୁପ୍ରତି ଅଟୁଟ ଭକ୍ତି ଓ ଦୀର୍ଘଦିନର ଶ୍ରବଣ ଶିକ୍ଷାରେ ସ୍ଥିର ହୋଇ, ସେମାନେ ଯାଇଥିଲେ। ଯମୁନା ତୀରେ ନବୀନ ଅଶୋକ ମଞ୍ଜରୀରେ ଶୋଭିତ ବନରେ, ସେମାନେ ଗୋପମାନେ ଓ ଭାଇ ସହିତ ବିଚରଣ କରୁଥିବା କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ମେଘମାଳା ଭଳି କଳା, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ହରିତ ମାଳା, ମୟୂରପଙ୍ଖ ଶୋଭିତ, ନୃତ୍ୟକାର ଭଳି ଭୂଷିତ, କନ୍ଧରେ କମଳ, ଏକ ହାତରେ କମଳ ଘୁଞ୍ଚୁଥିବା, କାନରେ କୁମୁଦ ମାଳା, ଗାଲ ଛାଡ଼ି ଚୁଲି, ମୁହଁରେ ମନୋହର ହାସ୍ୟ।