ଏକ ସମୟର କଥା, ବେଦ ଓ ବେଦାନ୍ତରେ ସ୍ନାନ କରିଥିବା, ଗୀତାର ରଚୟିତା ବ୍ୟାସଦେବ ସ୍ୱୟଂ ଦୁଃଖରେ ପୀଡ଼ିତ ହେବା ସମୟରେ ଅଜ୍ଞାନର ସମୁଦ୍ରରେ ଭ୍ରମିତ ହୋଇଯାଇଥିଲେ। ଏହିପରି ଅବସ୍ଥାରେ, ଆପଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂର୍ବରୁ କଥିତ ଚାରିଟି ଶ୍ଲୋକ ଶୁଣିବା ପରେ ବାଦରାୟଣ ବ୍ୟାସ ତୁରନ୍ତ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇଥିଲେ। ଏହି କଥା ଉଲ୍ଲେଖ କରି, ପ୍ରଶ୍ନ କରାଯିବାର କାରଣ କ’ଣ? ଶ୍ରୀମଦ୍ ଭାଗବତ ଶୁଣିବା ଉଚିତ, କାରଣ ଏହା ଦୁଃଖ ଓ ଶୋକକୁ ନଶ୍ୱନ କରେ। ନାରଦ କହିଲେ— ଯେ ଦୃଷ୍ଟି, ଯାହା ତୁରନ୍ତ ଅଶୁଭକୁ ନଶ୍ୱନ କରେ, ଦୁଃଖିତ ଜୀବମାନଙ୍କୁ ପରମ ମଙ୍ଗଳ ଦେଇଥାଏ, ଶୁଦ୍ଧ ଭକ୍ତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଗାଯିତ ମଧୁର କଥାରେ ଏକାଗ୍ର ହୋଇ, ପ୍ରେମ ପ୍ରକାଶ ପାଇଁ ଯାହା ଶ୍ରବଣ କରାଯାଏ—ମୁଁ ସେହି ଦୃଷ୍ଟିରେ ଶରଣ ନେଇଛି। ଅନେକ ଜନ୍ମର ଉତ୍ତମ ସଂସ୍କୃତି ଯେତେବେଳେ ଉଦୟମାନ ହୁଏ, ତେବେ ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତି ସଦ୍ଜନଙ୍କ ସମ୍ପର୍କ ଲାଭ କରନ୍ତି; ଏହା ଦ୍ୱାରା ଅଜ୍ଞାନ ଓ ଅଭିମାନର ଅନ୍ଧକାର ଦୂର ହୋଇ ବିବେକ ଉପଜେ। ଏହିପରି ଶ୍ରୀମଦ୍ ଭାଗବତର ମହିମା ଅନ୍ତର୍ଗତ ତୃତୀୟ ଅଧ୍ୟାୟରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ। ସନକାଦି ଋଷିମାନଙ୍କ ମୁଖରୁ ଏହି ଭାଗବତ ଶୁଣିଲେ ଭକ୍ତମାନେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ, ଜ୍ଞାନ ଓ ବୈରାଗ୍ୟ ବୃଦ୍ଧି ପାଏ। ନାରଦ କହିଲେ, “ମୁଁ ଏହି ଜ୍ଞାନ-ଯଜ୍ଞ କରିବି, ଶୁକଦେବଙ୍କ ଉପଦେଶରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଭକ୍ତି, ଜ୍ଞାନ ଓ ବୈରାଗ୍ୟ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ପାଇଁ ଏହା କରିବି। କିନ୍ତୁ କେଉଁଠି ଏହି ଯଜ୍ଞ କରିବି? ଏଠାରେ କୌଣସି ଉଚିତ ସ୍ଥାନ କହନ୍ତୁ। ଶୁକଦେବଙ୍କ ଶାସ୍ତ୍ରର ମହିମା ବେଦଜ୍ଞମାନେ କହନ୍ତୁ। କେତେ ଦିନ ଧରି ଏହି ଭାଗବତ ଶୁଣିବା ଉଚିତ? କେଉଁ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଅନୁସରଣ କରିବି? ଦୟାକରି ଏହି କଥା କହନ୍ତୁ।” ତେବେ କୁମାରମାନେ କହିଲେ, “ନାରଦ, ଆମେ ତୁମକୁ କହିବାକୁ ଯାଉଛୁ। ଗଙ୍ଗା ତଟ ନିକଟରେ ଏକ ସ୍ଥାନ ଅଛି, ଯାହାକୁ ଆନନ୍ଦ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଏଠାରେ ବିଭିନ୍ନ ଋଷିମାନେ ଏସନ୍ତି, ଦେବତା, ସିଦ୍ଧମାନେ ଉପସ୍ଥିତ, ବିଭିନ୍ନ ଗଛ ଓ ଲତା ଦ୍ୱାରା ସୁଶୋଭିତ, ନୂତନ ମୃଦୁ ବାଳିରେ ଢାଙ୍କା। ଏହା ଏକ ସୁନ୍ଦର, ନିର୍ଜନ ସ୍ଥାନ, ସୁବାସିତ ସୁବର୍ଣ୍ଣ କମଳରେ ମନୋମୋହିତ, ଏଠାରେ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ହୃଦୟରେ କ୍ଷୁଦ୍ରତା ନାହିଁ। ବୟସ୍କ, ଦୁର୍ବଳ ଦେହ ଆଗରେ ରଖି, ଏହି ସମସ୍ତ କଥା ବିଚାର କରି, ଏଠାରେ ଭକ୍ତି ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହେବ। ଯେଉଁଠି ଭାଗବତର କଥା ହୁଏ, ସେଠି ଭକ୍ତି ଓ ତାଙ୍କ ସହଚରମାନେ ଆସନ୍ତି; କଥା ଶୁଣିଲେ, ସେଇ ତ୍ରୟ ଯୁବା ହୁଏ।" ସୂତ କହିଲେ, "ଏପରି କହି, ସେଇ କୁମାରମାନେ ନାରଦଙ୍କ ସହ ଶୀଘ୍ର ଗଙ୍ଗା ତଟକୁ ଯାଇ, ଭାଗବତ କଥା ରସ ପାଇଁ ଆସିଲେ। ସେମାନେ ପହଞ୍ଚିଲାପରେ, ମାନବ, ଦେବତା ଓ ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକରେ ବଡ଼ ଉତ୍ସାହ ଦେଖାଗଲା। ସମସ୍ତେ ଭାଗବତର ଅମୃତ ଶୁଣିବାକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉତ୍ସୁକ ହୋଇ ଆସିଲେ, ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭାଇଷ୍ଣବମାନେ ପ୍ରଥମେ ପହଞ୍ଚିଲେ।" ତାପରେ ଭୃଗୁ, ବଶିଷ୍ଠ, ଚ୍ୟବନ, ଗୌତମ, ମେଧାତିଥି, ଦେବଳ, ଦେବରାତ, ରାମ, ଗାଧିପୁତ୍ର, ଶାକଳ, ମୃକଣ୍ଡୁପୁତ୍ର, ଅତ୍ରି, ପିପ୍ପଲାଦ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଋଷିମାନେ ସନ୍ତାନ, ଶିଷ୍ୟ ଓ ପତ୍ନୀମାନେ ସହ ବଡ଼ ପ୍ରେମରେ ଆସିଲେ। ବେଦ, ବେଦାନ୍ତ, ମନ୍ତ୍ର, ତନ୍ତ୍ର, ଦଶ ଓ ସାତ ପୁରାଣ ଓ ଷଡ୍ଦର୍ଶନ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ। ଗଙ୍ଗା ଆଦି ନଦୀ, ପୁଷ୍କର ଆଦି ସରୋବର, ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ, ସମସ୍ତ ଦିଗ ଓ ଦଣ୍ଡକ ଆଦି ଅରଣ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଆସିଲେ। ପାହାଡ଼ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ, ଦେବ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଦାନବମାନେ ମଧ୍ୟ ଆସିଥିଲେ; କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କ ଭାରରେ ଭୃଗୁ ନିଜେ ଉପଦେଶ ଦେଇ ଆଣିଥିଲେ। ନାରଦଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦୀକ୍ଷିତ ହୋଇ, ଉତ୍ତମ ଆସନ ଦିଆଯାଇ, ସମସ୍ତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ କୁମାରମାନେ କୃଷ୍ଣରେ ଏକାଗ୍ର ହୋଇ ବସିଲେ। ଭାଇଷ୍ଣବ, ବିରକ୍ତ, ତ୍ୟାଗୀ ଓ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀମାନେ ସମ୍ମୁଖରେ ଥିଲେ, ନାରଦ ସେମାନେ ଆଗରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲେ। ଏକ ସ୍ଥାନରେ ଋଷିମାନେ, ଅନ୍ୟ ସ୍ଥାନରେ ଦେବମାନେ, ଆଉଏଠି ବେଦ ଓ ଉପନିଷଦ, ତୀର୍ଥ ଓ ନାରୀମାନେ ଥିଲେ। ଜୟଧ୍ୱନି, ବନ୍ଦନା ଓ ଶଂଖଧ୍ୱନି ଉପସ୍ଥିତିକୁ ମହୋତ୍ସବରେ ପରିଣତ କଲା; ଭୁଜା ଓ ପୁଷ୍ପ ବିକିରଣ ହେଲା। ଦେବମାନେ ନିଜ ଦିବ୍ୟ ରଥରେ ଚଡ଼ି, କାମଧେନୁ ଗଛର ପୁଷ୍ପ ବର୍ଷା କଲେ। ସୂତ କହିଲେ, “ଏପରି ଏକାଗ୍ର ମନ ଥିବା ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହି କୁମାରମାନେ ନାରଦଙ୍କୁ ଭାଗବତର ମହିମା ସ୍ପଷ୍ଟ କରି କହିଲେ। କୁମାରମାନେ କହିଲେ, ‘ଏବେ ଆମେ ଶୁକଦେବଙ୍କ ଶାସ୍ତ୍ରର ଯେଉଁ ମହିମା ଉପଜାଇଛି, ତାହା ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବୁ। ଏହା ଶୁଣିବାମାତ୍ରେ ମୁକ୍ତି ହସ୍ତଗତ ହୁଏ। ଭାଗବତର କଥା ନିତ୍ୟ ସେବନୀୟ, ଶୁଣିଲେ ହରି ହୃଦୟରେ ବାସ କରନ୍ତି। ଏହି ଶାସ୍ତ୍ର ଅଠାରି ହଜାର ଶ୍ଲୋକରେ ଗଠିତ, ବାରଟି ସ୍କନ୍ଧରେ ବିଭକ୍ତ, ପରୀକ୍ଷିତ ଓ ଶୁକ ମଧ୍ୟରେ ଆଲୋଚନା ଏହି ଭାଗବତ। ଏହି ଶୁକଶାସ୍ତ୍ରର ଉପଦେଶ ଜଣେ ମଣିଷଙ୍କ କଣ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶ୍ରବଣରେ ନ ପଡ଼ିଲେ, ସେ ଏହି ସଂସାରରେ ଅଜ୍ଞାନରେ ଭ୍ରମିତ ହୁଏ। ଅନେକ ଶାସ୍ତ୍ର ଓ ପୁରାଣ ଶୁଣିଲେ କ’ଣ ଲାଭ? ଏକ ମାତ୍ର ଭାଗବତ ମୁକ୍ତି ଦାତା ଭାବରେ ଗଜଗଜାଇ ଉଠେ। ଯେଉଁ ଘରେ ଭାଗବତ କଥା ନିତ୍ୟ ହୁଏ, ସେଉଁଠି ତୀର୍ଥ ଅଛି, ଘରବାସୀମାନଙ୍କ ପାପ ନଶ୍ୱନ ହୁଏ। ହଜାର ଅଶ୍ୱମେଧ ଓ ଶତ ଵାଜପେୟ ଯଜ୍ଞ ମଧ୍ୟ ଏହି ଶୁକଶାସ୍ତ୍ର କଥାର ଏକ ଷୋଡ଼ଶଂଶ ଫଳ ସମାନ ନୁହେଁ। ଯେଉଁଯେଉଁଠି ଭାଗବତ ଶୁଣାଯାଏ ନାହିଁ, ସେଉଁଠି ପାପ ଦେହରେ ରହିଯାଏ। ଗଙ୍ଗା, ଗୟା, କାଶୀ, ପୁଷ୍କର, ପ୍ରୟାଗ ମଧ୍ୟ ଏହି ଶୁକଶାସ୍ତ୍ର କଥାର ଫଳ ସମାନ ନୁହେଁ। ଉଚ୍ଚତମ ଲକ୍ଷ୍ୟ ଚାହୁଁଥିଲେ, ନିଜ ମୁଁହେଁ ନିତ୍ୟ ଅଧା ଶ୍ଲୋକ କିମ୍ବା ଚତୁର୍ଥାଂଶ ଶ୍ଲୋକ ମଧ୍ୟ ଭାଗବତର ପଢ଼। ବେଦ, ବେଦମାତା, ପୁରୁଷସୂକ୍ତ, ତ୍ରୟୀବେଦ, ଭାଗବତ ଓ ଦ୍ୱାଦଶାକ୍ଷର ମନ୍ତ୍ର— ଦ୍ୱାଦଶାତ୍ମା, ପ୍ରୟାଗ, ବର୍ଷର ରୂପରେ କାଳ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର, କାମଧେନୁ ଓ ଦ୍ୱାଦଶୀ ତିଥି...’” ଏହିପରି ଭାବେ ଶ୍ରୀମଦ୍ ଭାଗବତର ଅପୂର୍ବ ମହିମା ଏହି ଉପସ୍ଥିତିରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହେଲା, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଜୀବ ଏହି ଶୁକଶାସ୍ତ୍ର ଶ୍ରବଣରେ ନିଜ ଜୀବନକୁ ଧନ୍ୟ କଲେ।