ଏହି ଭାଗବତ ପୁରାଣ, ଯାହାକୁ ବିଦ୍ୱାନମାନେ ବଡ଼ ମୂଲ୍ୟ ଦେଇଥାନ୍ତି, ଭକ୍ତି, ଜ୍ଞାନ ଏବଂ ବୈରାଗ୍ୟକୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବା ପାଇଁ ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇଛି। ଏହି ଶାସ୍ତ୍ରର ମହତ୍ତ୍ୱ ଏତେ ଅଧିକ ଯେ, ଯିଏ ବେଦ ଓ ବେଦାନ୍ତରେ ସ୍ନାନ କରିଛନ୍ତି, ଯିଏ ଗୀତାର ରଚନାକାର, ସେହି ବ୍ୟାସଦେବ ମଧ୍ୟ ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ି, ଅଜ୍ଞାନର ସମୁଦ୍ରରେ ଭ୍ରମିତ ହୋଇଯାଇଥିଲେ। ଏଠି ତୁମେ (ଶୌନକ) ଯେଉଁ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଛ, ତାହାର କାରଣ କ’ଣ? ଏହି ଭାଗବତ ପୁରାଣ ଶ୍ରବଣ କରିବା ଦ୍ୱାରା ଦୁଃଖ ଓ ଶୋକ ନଶ୍ଟ ହୁଏ। ନାରଦ କହିଲେ—ଏହି ଦୃଷ୍ଟି, ଯାହା ଏକକ୍ଷଣରେ ଅଶୁଭତାକୁ ଦୂର କରେ ଓ ଜନ୍ମ-ମୃତ୍ୟୁର ଦୁଃଖରେ ପୀଡିତ ଲୋକଙ୍କୁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ମଙ୍ଗଳ ଦେଉଛି, ଏବଂ ଶୁଦ୍ଧମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ଗାଇଥିବା ରସମୟ କଥାରେ ଏକାଗ୍ର ହୋଇ, ପ୍ରେମ ପ୍ରକାଶ ପାଇଁ ଯାହାକୁ ଶରଣ ନେଇଛି—ସେଇ ଦୃଷ୍ଟିକୁ ମୁଁ ଶରଣ ନେଉଛି। ଅନେକ ଜନ୍ମର ଶୁଭ କର୍ମର ଫଳରେ ଯେତେବେଳେ କୌଣସି ବ୍ୟକ୍ତି ମହାପୁରୁଷଙ୍କ ସଙ୍ଗ ପାଉଥିବେ, ସେତେବେଳେ ଅଜ୍ଞାନର ଅନ୍ଧକାର ଓ ଅହଂକାର ଦୂର ହୋଇ, ବିବେକ ଉଦୟ ହୁଏ। ଏହି ଭାଗବତ ପୁରାଣର ମହତ୍ତ୍ୱକୁ ତୃତୀୟ ଅଧ୍ୟାୟରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଉଛି। ସନକାଦି ଋଷିମାନଙ୍କ ମୁଖରୁ ଏହି ଭାଗବତ ଶୁଣିଲେ, ଭକ୍ତମାନେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି, ଜ୍ଞାନ ଓ ବୈରାଗ୍ୟ ବୃଦ୍ଧି ପାଏ। ଏହାକୁ ଶୁଣିବା ଦ୍ୱାରା ହୃଦୟରେ ଭଗବାନଙ୍କ ବାସ ହୁଏ। ନାରଦ କହିଲେ—ମୁଁ ଏକ ଜ୍ଞାନ-ଯଜ୍ଞ କରିବି, ଯାହା ଶୁକଦେବଙ୍କ ଉପଦେଶର ରୂପରେ ଉଜ୍ୱଳ, ଏବଂ ଏହି ଯଜ୍ଞ ଭକ୍ତି, ଜ୍ଞାନ, ବୈରାଗ୍ୟ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ପାଇଁ ହେବ। କିନ୍ତୁ, ମୁଁ କେଉଁଠି ଏହି ଯଜ୍ଞ କରିବି? ଏଠିରେ ସ୍ଥାନ କ’ଣ? ଏହି ଶୁକଦେବଙ୍କ ଶାସ୍ତ୍ରର ମହିମା ବେଦଜ୍ଞମାନେ କହିବା ଉଚିତ। ଏହି ଭାଗବତ ପୁରାଣ କେତେ ଦିନ ମଧ୍ୟରେ ଶୁଣିବା ଉଚିତ? କେମିତି ବିଧି ଅନୁସରିତ ହେବ? ଦୟାକରି ଏହି ସବୁ କୁହ। ତେବେ କୁମାରମାନେ କହିଲେ—ନାରଦ, ଆମେ ତୁମକୁ କହିବାକୁ ଯାଉଛୁ, ଯିଏ ନମ୍ର ଓ ବିବେକଶୀଳ। ଗଙ୍ଗା ତୀରରେ ଏକ ସ୍ଥାନ ଅଛି, ଯାହାକୁ "ଆନନ୍ଦ" ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଏଠି ବିଭିନ୍ନ ଋଷିମାନେ ଆସନ୍ତି, ଦେବତା ଓ ସିଦ୍ଧମାନେ ଉପସ୍ଥିତ ହୁଅନ୍ତି, ବିଭିନ୍ନ ଗଛ ଓ ଲତା ରେ ଶୋଭିତ, ନବୀନ କମଳ ଓ ମୃଦୁ ବାଳୁକାରେ ଢାକା। ଏହା ଏକ ସୁନ୍ଦର, ନିର୍ଜନ ସ୍ଥାନ, ସୁଗନ୍ଧିତ ସୁବର୍ଣ୍ଣ କମଳର ଗନ୍ଧରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ, ଯେଉଁଠି ପାଶ୍ୱର୍ବର୍ତ୍ତୀ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ହୃଦୟରେ କ୍ଷୁବ୍ଧତା ନାହିଁ। ଏଠି, ବୃଦ୍ଧ ଓ ଦୁର୍ବଳ ଦେହକୁ ଆଗରେ ରଖି ଏବଂ ଏହି ଦୁଇଟିକୁ ଧ୍ୟାନରେ ରଖି, ସେଠି ଭକ୍ତି ଆସିବ। ଯେଉଁଠି ଭାଗବତର କଥା ହୁଏ, ସେଠି ଭକ୍ତି ଓ ତାଙ୍କ ସାଥୀମାନେ ଆସନ୍ତି; ଏହି ଶ୍ରବଣର ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ସେଇ ତ୍ରିତୟ ଯୁବା ହୁଏ। ସୂତ କହିଲେ—ଏପରି କହି, ସେଇ କୁମାରମାନେ ନାରଦ ସହିତ ଏକାଥିରେ ତୁରନ୍ତ ଗଙ୍ଗା ତୀରକୁ ଗଲେ, ଭାଗବତ କଥାର ଆମୃତ ଶୁଣିବା ପାଇଁ। ସେମାନେ ଗଙ୍ଗା ତୀରକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ତେବେ ମାନବ ଲୋକ, ଦେବ ଲୋକ ଓ ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକରେ ବଡ଼ ଉତ୍ସାହ ଜନ୍ମିଲା। ଶ୍ରୀଭାଗବତର ଆମୃତ ଶୁଣିବାକୁ ସମସ୍ତେ ଦୌଡ଼ି ଆସିଲେ, ଏବଂ ବୈଷ୍ଣବମାନେ ପ୍ରଥମେ ଆସିପହଞ୍ଚିଲେ। ଭୃଗୁ, ବଶିଷ୍ଠ, ଚ୍ୟବନ, ଗୌତମ, ମେଧାତିଥି, ଦେବଳ, ଦେବରାତ, ରାମ, ଗାଧିପୁତ୍ର, ଶାକଳ, ମୃକଣ୍ଡୁପୁତ୍ର, ଅତ୍ରି ଓ ପିପ୍ପଳାଦ—ଏମିତି ବିଭିନ୍ନ ଋଷିମାନେ, ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର, ଶିଷ୍ୟ ଓ ପତ୍ନୀମାନେ ସହିତ, ଅପାର ସ୍ନେହରେ ଆସିଲେ। ଯୋଗମାର୍ଗର ପ୍ରବୀଣ, ବ୍ୟାସ, ପରାଶର, ଛାୟାଶୁକ, ଯାଜଳି, ଜାହ୍ନୁ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମୁଖ୍ୟ ଋଷିମାନେ ମଧ୍ୟ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ। ବେଦ, ବେଦମାତା, ମନ୍ତ୍ର, ତନ୍ତ୍ର, ଦଶ ଓ ସାତ ପୁରାଣ, ଷଡ୍ଦର୍ଶନ ମଧ୍ୟ ଏଠିକୁ ଆସିଲେ। ଗଙ୍ଗାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ବିଭିନ୍ନ ନଦୀ, ପୁଷ୍କରରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ବିଭିନ୍ନ ସରୋବର, ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ, ସମସ୍ତ ଦିଗ, ଦଣ୍ଡକ ଆଦି ଅଟବୀ ମଧ୍ୟ ଆସିଲେ। ପାହାଡ଼, ଦେବ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଦାନବମାନେ ମଧ୍ୟ ଆସିଲେ, କିନ୍ତୁ ସେମାନେ ଭାରି ଥିବାରୁ ଭୃଗୁ ତାଙ୍କୁ ଉପଦେଶ ଦେଇ ଆଣିଲେ। ନାରଦଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦୀକ୍ଷିତ ହୋଇ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆସନ ଦିଆଯାଇ, ସମସ୍ତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ, କୁମାରମାନେ କୃଷ୍ଣର ଧ୍ୟାନରେ ଏକାଗ୍ର ହୋଇ ବସିଲେ। ବୈଷ୍ଣବ, ବିରକ୍ତ, ସନ୍ନ୍ୟାସୀ ଓ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀମାନେ ସାମ୍ନାରେ ଦଢ଼ି ଦଢ଼ି ରହିଲେ, ନାରଦ ସେମାନଙ୍କ ଆଗରେ ଥିଲେ। ଏକ ଅଞ୍ଚଳରେ ଋଷିମାନେ, ଅନ୍ୟ ଅଞ୍ଚଳରେ ଦେବମାନେ, ଅନ୍ୟଠାରେ ବେଦ ଓ ଉପନିଷଦ, ଅନ୍ୟଠାରେ ତୀର୍ଥ, ଏବଂ ଅନ୍ୟଠାରେ ମହିଳାମାନେ ଥିଲେ। ଜୟଧ୍ୱନି, ନମସ୍କାର ଓ ଶଂଖଧ୍ୱନି ଉଠିଲା; ଭୁନା ଧାନ ଓ ଫୁଲର ବଡ଼ ବିକୀରଣ ହେଲା। ଦେବମାନଙ୍କ ଅନେକ ନେତା ନିଜ ଦିବ୍ୟ ବିମାନ ଉପରେ ଚଢ଼ି, କଳ୍ପବୃକ୍ଷର ଫୁଲ ଝରାଇ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଅଭିଷେକ କଲେ। ସୂତ କହିଲେ—ଏପରି ଏକାଗ୍ର ମନରେ ଥିବା ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ସେମାନେ ନାରଦଙ୍କୁ ଭାଗବତ ପୁରାଣର ମହିମା ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ କହିଲେ। କୁମାରମାନେ କହିଲେ—ଏବେ ଆମେ ଶୁକଦେବଙ୍କ ଶାସ୍ତ୍ରର ଗୌରବ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବାକୁ ଯାଉଛୁ, ଯାହା ଶୁଣିବା ମାତ୍ରରେ ମୁକ୍ତି ହସ୍ତଗତ ହୁଏ। ଏହି ଭାଗବତ ପୁରାଣର କଥା ସଦା ଶୁଣିବା ଉଚିତ, ସଦା ଶୁଣିବା ଉଚିତ; ମାନେ ଏହି କଥା ଶୁଣିଲେ, ହରି ହୃଦୟରେ ବାସ କରନ୍ତି। ଏହି ଶାସ୍ତ୍ର ଅଠାରି ହଜାର ଶ୍ଲୋକରେ ଗଠିତ, ବାରଟି ସ୍କନ୍ଧରେ ବିଭକ୍ତ, ଏହା ପରୀକ୍ଷିତ ଓ ଶୁକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ହୋଇଥିବା ସଂବାଦ—ଏହି ଭାଗବତକୁ ଶୁଣ। ହେ ପ୍ରିୟ, ଏହି ସଂସାର ଚକ୍ରରେ ଲୋକ ଅଜ୍ଞାନରେ ଭ୍ରମିତ ହୁଏ, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମଧ୍ୟ ଶୁକଙ୍କ ଶାସ୍ତ୍ରର ଉପଦେଶ କାନରେ ପଡ଼ିନାହିଁ। ଅନେକ ଶାସ୍ତ୍ର ପୁରାଣ ଶୁଣିଲେ କ’ଣ ଲାଭ? ଏକମାତ୍ର ଭାଗବତ ପୁରାଣ ମୁକ୍ତି ଦେବାର ଘୋଷଣା କରେ। ଯେଉଁ ଘରରେ ଭାଗବତ କଥା ନିତ୍ୟ ହୁଏ, ସେଠି ସେଇ ଘର ତୀର୍ଥ ସ୍ଥାନ, ତାହା ଘରବାସୀଙ୍କର ପାପ ନଶ୍ଟ କରେ। ହଜାର ଅଶ୍ୱମେଧ ଏବଂ ଶତ ଵାଜପେୟ ଯଜ୍ଞ ମଧ୍ୟ ଶୁକଙ୍କ ଶାସ୍ତ୍ର କଥାର ଏକ ଷୋଡ଼ଶଂଶ ଫଳ ସମାନ ନୁହେଁ। ହେ ତପସ୍ବୀମାନେ, ଯେଉଁଠି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଭାଗବତ ଠିକ୍ ଭାବେ ଶୁଣାଯାଉନାହିଁ, ସେଉଁଠି ପାପ ଦେହରେ ରହିଥାଏ।