ଏହି ଘଟଣା ବ୍ରଜଧାମର ଏକ ଅତି ପବିତ୍ର ଓ ମଧୁର ଅନୁଭୂତି। ଯେତେବେଳେ ଗୋପୀମାନେ ଯମୁନା ନଦୀରେ ନିମ୍ନଗ୍ନ ହୋଇ ନିଜ ଉପବାସ ବ୍ରତ ପାଳନ କରୁଥିଲେ, ଶ୍ୟାମସୁନ୍ଦର କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କର ବସ୍ତ୍ର ନେଇ ଗଛ ଉପରେ ରଖିଦେଇଥିଲେ। ଗୋପୀମାନେ ଭୟ, ଲଜ୍ଜା ଓ ଶୀତରେ କମ୍ପିଥିବା ସ୍ଥିତିରେ କହିଲେ, “ଓ ଧର୍ମଜ୍ଞ କୃଷ୍ଣ, ଆମେ ତୁମର ଦାସୀ; ତୁମେ ଯେମିତି କହିବ, ସେହିପରି କରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ। ଦୟାକରି ଆମର ବସ୍ତ୍ର ଦିଅ, ନହେଲେ ଆମେ ରାଜାଙ୍କୁ ଅଭିଯୋଗ କରିବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହେବୁ।" ତାହା ପରେ, ଭଗବାନ କୃଷ୍ଣ ମୁସ୍କୁରାଇ କହିଲେ, "ଯଦି ତୁମେ ସତ୍ୟସ୍ଥ କଥା କହୁଛ, ଏବଂ ମୋ ପ୍ରତି ନିଷ୍ଠା ରଖିଛ, ତେବେ ଏହି ନିର୍ମଳ ହସୁଥିବା ଗୋପୀମାନେ ଏଠାକୁ ଆସି ବସ୍ତ୍ର ନିଅନ୍ତୁ।" ଏହିପରି ଉଚ୍ଚାରଣ ଶୁଣି, ଗୋପୀମାନେ ଶୀତ ଏବଂ ଲଜ୍ଜାରେ ନିଜ ଶରୀର ଚାପି ହାତରେ ଢାକି, ଜଳରୁ ବାହାରିଲେ। ସେମାନେ ଅସହାୟ ଦେଖି, କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କର ନିଷ୍କଳଙ୍କ ଭକ୍ତିରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ବସ୍ତ୍ର ଦେଖାଇ ମୁସ୍କୁରାଇ କହିଲେ, "ତୁମେ ନିର୍ବସ୍ତ୍ର ହୋଇ ଜଳକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଛ, ଏହା ଦେବତାମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଅପରାଧ। ଏହି ଦୋଷ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ହାତ ଜୋଡି ମୋର ପ୍ରତି ମୁଣ୍ଡ ନମାଅ, ଏବଂ ପରେ ତୁମ ବସ୍ତ୍ର ନିଅ।" ଏହି ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କ ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ଗୋପୀମାନେ ବୁଝିଲେ ଯେ ନିର୍ବସ୍ତ୍ର ସ୍ନାନ କରିବା ତାଙ୍କ ବ୍ରତର ଅଂଶ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଦେବତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଅନୁସାରେ ସଫଳ ହୋଇଛି, ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଅପରାଧ ନୁହେଁ। ତେଣୁ ସେମାନେ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ହାତ ଜୋଡିଲେ। ତାଙ୍କର ଏହି ଭାବ ଦେଖି, ଦେବକୀନନ୍ଦନ କୃଷ୍ଣ କୃପାପ୍ରସାଦ ଦେଇ ବସ୍ତ୍ର ଫେରାଇଦେଲେ। ଏପରି ଦୁଃଖ, ଲଜ୍ଜା ଓ ଖେଳର ମଧ୍ୟରେ ବସ୍ତ୍ର ହରଣ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଗୋପୀମାନେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ କ୍ଷମା କଲେ, ତାଙ୍କ ମଧୁର ସାଙ୍ଗରେ ଅନନ୍ୟ ସୁଖ ଅନୁଭବ କଲେ। ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ଲଜ୍ଜାରେ ନୀଚ ନୟନରେ ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟଙ୍କୁ ଛାଡ଼ିବାକୁ ଚାହିଲେ ନାହିଁ। ଦାମୋଦର ଭଗବାନ ତାଙ୍କ ମନୋବାଞ୍ଛା ବୁଝି, କହିଲେ, "ଓ ସୁନୀତି ଗୋପୀମାନେ, ତୁମେ ମୋ ପୂଜା କରିବାକୁ ଯେ ଇଚ୍ଛା କରିଛ, ମୁଁ ଜାଣିଛି। ଏହା ସଫଳ ହେବ। ଯେମାନେ ମନ ମୋରେ ନିଶ୍ଚଳ ରଖନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ଇଚ୍ଛା କଦାପି କାମନା ରୂପ ନେଇ ଦୂଷିତ ହୁଏ ନାହିଁ, ଯେପରି ଭୁନା କିମ୍ବା ଉବା ଧାନ ବିଆ ଅଙ୍କୁରିତ ହୁଏ ନାହିଁ।" "ଏବେ ତୁମେ ବ୍ରଜକୁ ଯାଅ, ବ୍ରତ ସଫଳ କଲ। ଆଗାମୀ ରାତିଗୁଡ଼ିକୁ ମୁଁ ତୁମ ସହ ରମଣ କରିବି, କାରଣ ଏହି ବ୍ରତ ମୋ ପୂଜା ପାଇଁ ହେଲା।" ଏପରି ଦେବତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ପାଇ ଗୋପୀମାନେ ମନସ୍ତପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ବ୍ରଜକୁ ଫେରିଗଲେ, ଯଦିଓ ତାଙ୍କର ମନ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଚରଣରେ ଅଟୁଟ ରହିଲା। ଏହା ପରେ, ଦେବକୀନନ୍ଦନ କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କ ଭାଇ ବଳରାମ ଓ ଗୋପବାଳକମାନେ ସହିତ ଗାଈମାନେ ଚରାଇବାକୁ ବୃନ୍ଦାବନ ଛାଡ଼ି ଦୂରକୁ ଗଲେ। ମଧ୍ୟାହ୍ନର ତୀବ୍ର ରବିକିରଣରୁ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଗଛମାନେ ନିଜ ଶାଖା-ପତ୍ର ଛାୟା ଦେଉଥିବା ଦେଖି, କୃଷ୍ଣ ଗୋପବାଳକମାନେକୁ କହିଲେ, "ଓ ଷ୍ଟୋକକୃଷ୍ଣ, ଅଂଶୁ, ଶ୍ରୀଦାମ, ସୁବଲ, ଅର୍ଜୁନ, ବିଶାଳ, ଋଷଭ, ତେଜସ୍ବୀ, ଦେଵପ୍ରସ୍ଥ, ବରୂଥପ!" "ଦେଖ, ଏହି ବୃକ୍ଷମାନେ କେତେ ମହାନ! ସେମାନେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ ନିଜେ ଦୁଃଖ ସହି ରକ୍ଷା କରନ୍ତି। ବାୟୁ, ବର୍ଷା, ରବି, ଶୀତ—ସବୁ ସହି ଆମକୁ ଆଶ୍ରୟ ଦେଇଥାନ୍ତି। ସେମାନଙ୍କର ଜନ୍ମ ସତ୍ୟସାର୍ଥକ, କାରଣ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ତାଙ୍କ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରନ୍ତି। ଏମିତି ଭଲମାନେ କେବେ ମନ୍ଦିରୁ ଆସିଥିବାଙ୍କୁ ଫେରାନ୍ତି ନାହିଁ।" "ପତ୍ର, ଫୁଲ, ଫଳ, ଛାୟା, ମୂଳ, ଛାଲ, କାଠ, ଗନ୍ଧରସ, ରସ, ଛାଇଁ, ହାଡ଼—ଏହି ସବୁ ଦେଇ ସେମାନେ ଆମର ଆବଶ୍ୟକତା ପୂରଣ କରନ୍ତି। ଏହିପରି ଦେହ ନେଇ ଜନ୍ମ ନେବାର ଏକମାତ୍ର ଲକ୍ଷ୍ୟ—ନିଜ ଜୀବନ, ଧନ, ବୁଦ୍ଧି ଓ ଉଚ୍ଚାରଣ ଦ୍ୱାରା ସଦା ପରମ କଲ୍ୟାଣ କରିବା।" ଏପରି କଥା କହି, ସେମାନେ ଯମୁନାର ତୀରେ ବୃକ୍ଷମାନଙ୍କ ନିମ୍ନ ଶାଖା ମଧ୍ୟରେ ନୂତନ ପର୍ଣ୍ଣ, ଫୁଲ, ଫଳ ଭରିଥିବା ଅଞ୍ଚଳକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଏଠାରେ କୃଷ୍ଣ, ବଳରାମ ଓ ଗୋପବାଳକମାନେ ପବିତ୍ର, ଶିତଳ ଏବଂ ମଙ୍ଗଳମୟ ଜଳରେ ପ୍ରଥମେ ଗାଈମାନେକୁ ପାନ କରାଇଲେ, ପରେ ନିଜେମାନେ ମଧୁର ଜଳ ପିଇ ତୃପ୍ତି ଅନୁଭବ କଲେ। ସେଠାରେ ଗାଈମାନେ ଇଚ୍ଛାମତେ ଚରୁଥିଲେ, କୃଷ୍ଣ ଓ ବଳରାମ ମଧ୍ୟ ଭୋକା ଲାଗିଥିଲେ। ତେବେ ଗୋପବାଳକମାନେ କହିଲେ: "ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ସୁଖରେ ଅତି ଆସକ୍ତ ହେଲେ, ଜୀବ ନିଜକୁ ଭୁଲିଯାଏ, ମୃତ୍ୟୁ ଆସିଲେ ସବୁ ସ୍ମୃତି ହରାଇଯାଏ। ଜନ୍ମ, ଯଦିଓ ନିଜ ଅନୁଭୂତି, ଏହା ତ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଅନୁଭୂତିର ଗ୍ରହଣ, ସ୍ୱପ୍ନ କିମ୍ବା କଳ୍ପନା ପରି।" "ଯେପରି ଗତ ସ୍ୱପ୍ନ କିମ୍ବା କଳ୍ପନା ମନେ ପଡ଼େ ନାହିଁ, ସେପରି ଏହି ଦେହ ମଧ୍ୟ ପୂର୍ବ ଦେହ ଭାବିବାକୁ ଯାଏ ନାହିଁ। ଇନ୍ଦ୍ରିୟ, ତାଙ୍କ ଅବସ୍ଥା ଓ ମନ—ଏହି ତିନି ପ୍ରକାର ରୂପ ଦେଖାଯାଏ, ଭିତର-ବାହାରର ଭେଦ ଲୋକମାନେ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରନ୍ତି, ଯେପରି ଶୁଭ-ଅଶୁଭ କର୍ମର ଫଳ।" "ଏହି ସଂସାରରେ ସଦା ପ୍ରାଣୀ ଆସନ୍ତି ଓ ଯାଆନ୍ତି, କିନ୍ତୁ କାଳର ଅତି ସୂକ୍ଷ୍ମ ଗତି ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ ନାହିଁ। ଯେପରି ଅଗ୍ନିର ଶିଖା, ଜଳଧାରା, ଗଛର ଫଳ ଆସି ଯାଏ, ସେପରି ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀର ଅବସ୍ଥା ଓ ଆୟୁ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ।" "ଏହି ଦୀପକୁ ଅଗ୍ନି, ଏହି ଜଳକୁ ଧାରା, ଏହି ଲୋକକୁ ମଣିଷ କୁହାଯାଏ—ଏହା ସତ୍ୟ ନୁହେଁ, ଏହି ଦେହ ଚିରସ୍ଥାୟୀ ନୁହେଁ। ଏହି ଦେହ କର୍ମର ଫଳରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଛି କିମ୍ବା ମୃତ୍ୟୁ ହୁଏ—ଏହି ଭାବନା ମିଥ୍ୟା, ଯେପରି କାଠରେ ଅଗ୍ନି ଆସି ଯାଏ।" "ଗର୍ଭଧାନ, ଗର୍ଭବାସ, ଜନ୍ମ, ଶିଶୁବୟସ, ବାଳ୍ୟ, ଯୁବକ, ପ୍ରାଉଢ଼, ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା, ମୃତ୍ୟୁ—ଏହି ନବ ଦେହ ଅବସ୍ଥା। ଉଚ୍ଚ-ନିଚ୍ଚ ଦେହ ଗୁଡ଼ିକ ଗୁଣ ଅନୁସାରେ ମିଳେ, କେବେ କିଏ ପାଏ, କେବେ ଛାଡ଼ିଯାଏ।" "ପିତା-ପୁତ୍ର ଭାବରେ ଆଗମନ-ବିଦାୟ ଅନୁମାନ କରାଯାଏ, କିନ୍ତୁ ଯିଏ ଏହି ଆଗମନ-ବିଦାୟର ତତ୍ତ୍ୱ ଜାଣିଛି, ସେ ଏହାରେ ବନ୍ଧା ନୁହେଁ। ଯେପରି ଗଛର ବିଆ ଓ ଫଳ ଜାଣିଥିବା ଲୋକ ଗଛ ହୁଏ ନାହିଁ, ସେପରି ଦେହ ମଧ୍ୟ ଦୃଷ୍ଟା ଅଲଗା।" "ଏପରି ଦେହ ଓ ପ୍ରକୃତିର ଭେଦ ନ ବୁଝି, ସଂସ୍ପର୍ଶରେ ମୁହଁ ହେଲେ, ଜୀବ ସଂସାରରେ ଫସିଯାଏ।