ନନ୍ଦନନ୍ଦନ, ଆମ ପ୍ରିୟ କୃଷ୍ଣ, ଗୋପୀମାନେ କମ୍ପିତ ହୃଦୟରେ କହିଲେ, “ହେ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ଆମେ ତୁମ ପ୍ରଶଂସା କରୁଛୁ, ଦୟାକରି ଆମକୁ ସମ୍ମାନ କର। ଆମ ପୋଷାକ ଦେଅ, ଆମେ ବହୁତ କମ୍ପିତ ହେଉଛୁ।” ପୁନି ସେମାନେ ଶ୍ୟାମସୁନ୍ଦରଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କଲେ, “ହେ ଧର୍ମଜ୍ଞ, ଆମେ ତୁମର ସେବିକା, ଯେପରି ଆଜ୍ଞା ଦେଉଛ, ଆମେ ତାହା କରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ। ଦୟାକରି ଆମ ପୋଷାକ ଦେଅ, ନହେଲେ ରାଜାଙ୍କୁ ଅଭିଯୋଗ କରିବାକୁ ପଡିବ।” ତେବେ ଭଗବାନ କୃଷ୍ଣ ହସି କହିଲେ, “ଯଦି ତୁମେ ସତ୍ୟସ୍ନେହରେ ମୋର ସେବିକା ହେଉଛ, ତେବେ ଏହି ନିର୍ମଳ ହସୁଥିବା ଝିଅମାନେ ଆସି ନିଜେ ତାଙ୍କର ପୋଷାକ ନେଉନ୍ତୁ।” ତାପରେ ଗୋପୀମାନେ, ଶୀତ ଜଳରେ କମ୍ପିତ ହେଉଥିବା, ନିଜ ଶରୀର ହାତରେ ଢାକି, ଜଳରୁ ବାହାରିଲେ। ସେମାନଙ୍କୁ ଏପରି ଅସହାୟ ଦେଖି, ପ୍ରଭୁ କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କର ଶୁଦ୍ଧ ଭକ୍ତିରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ, ତାଙ୍କର ପୋଷାକ କାନ୍ଧରେ ରଖି, ସ୍ନେହଭାବରେ କହିଲେ, “ତୁମେ ନଗ୍ନ ହୋଇ ଜଳରେ ପ୍ରବେଶ କରିଛ, ଏହା ଦେବତାମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଅପରାଧ। ଏହି ଦୋଷ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ହାତ ଜୋଡି ମୁଣ୍ଡ ନମାଅ, ଏବଂ ତାପରେ ତୁମର ପୋଷାକ ନେଇ ପିନ୍ଧ।” ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କ ଏହି ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ଗୋପୀମାନେ ବୁଝିଲେ ଯେ ନଗ୍ନ ହୋଇ ସ୍ନାନ କରିବା ତାଙ୍କର ବ୍ରତର ଭଙ୍ଗ। ଏହି କ୍ରିୟା ସ୍ୱୟଂ ଭଗବାନଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଦ୍ୱାରା ଘଟିଥିବାରୁ ଏହା ଦୋଷ ନୁହେଁ ବୋଲି ମନେ କଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କର ବ୍ରତ ସଫଳ ହେଲା ବୋଲି ଭାବିଲେ। ତାଙ୍କୁ ଏପରି ଭାବେ ନମିଥିବା ଦେଖି, ଦେବକୀନନ୍ଦନ କୃଷ୍ଣ ସ୍ନେହପୂର୍ଣ୍ଣ ହୃଦୟରେ ତାଙ୍କର ପୋଷାକ ଫେରାଇଦେଲେ। ଏହି ଖେଳ ଓ ଲଜ୍ଜା ଦ୍ୱାରା ଗୋପୀମାନେ ଅତି କଷ୍ଟ ଭୋଗିଥିଲେ, ତଥାପି ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସଂଗ ମଧୁର ଲାଗିଲା, କୌଣସି ଦୁଃଖ ବା ରୋଷ ମନେ ହେଲା ନାହିଁ। ପୋଷାକ ପିନ୍ଧି, ଲଜ୍ଜାରେ ନମ୍ର ଦୃଷ୍ଟି ନେଇ, ସେମାନେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଛାଡି ଯିବାକୁ ଚାହିଲେ ନାହିଁ। ପ୍ରଭୁ ଦାମୋଦର ସେମାନଙ୍କ ହୃଦୟର ଇଚ୍ଛା ଅନୁଭବ କରି, ସ୍ନେହରେ କହିଲେ, “ହେ ସାଧ୍ବୀମାନେ, ତୁମେ ମୋ ପୂଜା କରିବାକୁ ଯେଇଛ, ମୁଁ ଏହାକୁ ମନେ ରଖିଛି ଏବଂ ଏହି ଇଚ୍ଛା ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ପୂରଣ ହେବ। ଯେଉଁମାନେ ମୋ ପ୍ରତି ଏକାଗ୍ର ହୃଦୟ ରଖନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର କାମନା କଦାଚିତ୍ କାମରେ ପରିଣତ ହୁଏନାହିଁ, ଯେପରି ଭଜା କିମ୍ବା ଉବା ଧାନ ଅଙ୍କୁରିତ ହୁଏନାହିଁ। ଏବେ ତୁମେ ବ୍ରଜକୁ ଫେର, ତୁମର ବ୍ରତ ସଫଳ ହେଲା। ଆଗାମୀ ରାତିଗୁଡ଼ିକୁ ତୁମେ ମୋ ସଂଗରେ ରମଣ କରିବା, କାରଣ ଏହି ବ୍ରତ ମୋ ପୂଜା ପାଇଁ ହେବାକୁ ଥିଲା।” ଶୁକଦେବ କହିଲେ, “ଏପରି ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଶୁଣି, ଗୋପୀମାନେ ତାଙ୍କର ମନସ୍କାମନା ପୂରଣ ହେବାର ଆନନ୍ଦରେ, ତାଙ୍କର ହୃଦୟ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପଦପଦ୍ମରେ ଅନ୍ତର୍ମୁଖୀ ରହି, ବ୍ରଜକୁ ଫେରିଗଲେ, ଯଦ୍ୟପି ଏହା ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଦୁର୍ବଳ ଥିଲା। ପରେ ଦେବକୀନନ୍ଦନ କୃଷ୍ଣ, ତାଙ୍କ ଭାଇ ବଳରାମ ଓ ଗୋପବାଳକମାନେ ସହିତ, ଦୂରକୁ ଗାଈମାନେ ଚରାଇବାକୁ ବୃନ୍ଦାବନ ଛାଡ଼ି ଚାଲିଗଲେ। ମଧ୍ୟାହ୍ନର ତୀବ୍ର ଧୂପରେ ଗଛମାନେ ନିଜ ଶରୀରକୁ ଛାୟା ଭାବେ ଦେଉଛନ୍ତି, ଏହା ଦେଖି କୃଷ୍ଣ ବ୍ରଜବାସୀମାନେଙ୍କୁ କହିଲେ, “ହେ ସ୍ତୋକକୃଷ୍ଣ, ଅଂଶୁ, ଶ୍ରୀଦାମ, ସୁବଳ, ଅର୍ଜୁନ, ବିଶାଳ, ଋଷଭ, ତେଜସ୍ବୀ, ଦେବପ୍ରସ୍ଥ, ବରୂଥପ! ଏହି ମହାନ ଜୀବମାନେ ଅନ୍ୟଙ୍କ ଉପକାର ପାଇଁ ଜୀବନ ଦେଉଛନ୍ତି। ପବନ, ବର୍ଷା, ଘରମ, ଶୀତ ଏବଂ ଅନେକ କଷ୍ଟ ସହି, ସେମାନେ ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି। ସେମାନଙ୍କର ଜନ୍ମ ଧନ୍ୟ, କାରଣ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ସେମାନେ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରନ୍ତି। ସତ୍ପୁରୁଷମାନେ ପରଉପକାରରେ କଦାଚିତ୍ ପଛ ହଟନ୍ତି ନାହିଁ। ଏମିତି ଗଛମାନେ ତାଙ୍କର ପତ୍ର, ଫୁଲ, ଫଳ, ଛାୟା, ମୂଳ, ଛାଲ, କାଠ, ଗନ୍ଧ, ଗୁଦା, ରସ, ଅଙ୍ଗାର, ଅସ୍ଥି ଦ୍ୱାରା ଅନ୍ୟଙ୍କ ଆବଶ୍ୟକତା ପୂରଣ କରନ୍ତି। ଏହି ଜନ୍ମର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସାର୍ଥକତା ହେଉଛି—ନିଜ ଜୀବନ, ଧନ, ବୁଦ୍ଧି ଏବଂ କଥା ଦ୍ୱାରା ସଦା ସର୍ବୋତ୍ତମ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପାଇଁ କାମ କରିବା।” ଏପରି ଉପଦେଶ ଦେଇ, କୃଷ୍ଣ ଓ ଗୋପବାଳକମାନେ ନୂତନ ପତ୍ର, ମଞ୍ଜରୀ, ଫଳ, ଫୁଲ ଓ ପତ୍ରରେ ଭରିଥିବା ଗଛ ତଳ ଦ୍ୱାରା ଯମୁନା ତଟକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ। ସେଠାରେ ପବିତ୍ର ଶୀତଳ ଜଳରେ ପ୍ରଥମେ ଗାଈମାନେ ପିଇଲେ, ପରେ ଗୋପମାନେ ମଧୁର ଜଳ ଆପଣ ମନରେ ପିଇଲେ। ତାପରେ ଶାକା ତଳରେ ଗାଈମାନେ ଚରିବାକୁ ଛାଡ଼ି, କୃଷ୍ଣ ଓ ବଳରାମ ଭିତରେ ଗୋପମାନେ କହିଲେ, “ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ରସରେ ଆସକ୍ତ ହେଲେ ଜୀବ ନିଜକୁ ଭୁଲିଯାଏ; ମୃତ୍ୟୁ ହେଉଛି ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୁଲିଯିବା। ଜନ୍ମ, ଯଦ୍ୟପି ନିଜ ଅନୁଭୂତି, ତଥାପି ଏହା ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ରସ ଗ୍ରହଣ, ସ୍ୱପ୍ନ କିମ୍ବା କଳ୍ପନା ପରି। ପୂର୍ବ ସ୍ୱପ୍ନ କିମ୍ବା କଳ୍ପନା ଯେପରି ମନେ ପଡ଼େ ନାହିଁ, ତେଣୁ ସେହି ଅବସ୍ଥାରେ ମନେ ହୁଏ ନୂତନ ଅନୁଭୂତି। ଏହି ତିନି ପ୍ରକାରର ଉପସ୍ଥିତି—ଇନ୍ଦ୍ରିୟ, ତାଙ୍କର ବିଷୟ ଓ ମନ—ବସ୍ତୁରେ ଦେଖାଯାଏ; ଭିତର-ବାହାର ଭେଦ ଲୋକମାନେ ତିଆରି କରନ୍ତି, ଯେପରି ସଦ୍ବୁଦ୍ଧି ଓ ଦୁର୍ବୁଦ୍ଧିର କାର୍ଯ୍ୟ। ହେ ପ୍ରିୟ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ସଦା ଉତ୍ପନ୍ନ ଓ ନଶ୍ୱର ହୁଅନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଏବଂ ତୀବ୍ର କାଳର ଗତି ଦ୍ୱାରା ଏହା ଦେଖିପାରିବା ଯାଏନାହିଁ। ଯେପରି ଅଗ୍ନିର ଶିଖା, ନଦୀର ଧାରା, ଗଛର ଫଳ ପରିବର୍ତ୍ତିତ ହୁଏ, ସେପରି ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀର ଅବସ୍ଥା ଓ ଯୁଗ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ। ଏହି ଦୀପକୁ ଶିଖା, ଏହି ଜଳକୁ ଧାରା, ଏହି ବ୍ୟକ୍ତିକୁ ମଣିଷ ଭାବିବା ଭ୍ରମ; ଅମରତାର ଧାରଣା ଭି ଭ୍ରମ। ଏହି ବ୍ୟକ୍ତି ନିଜ କର୍ମର ମୂଳରୁ ଜନ୍ମ ନେଉଛି ବୋଲି ଭାବିବା କିମ୍ବା ମୃତ୍ୟୁ ହେଉଛି ବୋଲି ଭାବିବା ଭ୍ରମ; ଯେପରି କାଠ ଦ୍ୱାରା ଅଗ୍ନି ଆସେ ଓ ନଶ୍ୱର ହୁଏ। ଗର୍ଭାଧାନ, ଗର୍ଭବାସ, ଜନ୍ମ, ଶିଶୁ, ବାଳ୍ୟ, ଯୁବକ, ପ୍ରାଉଢ, ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା, ମୃତ୍ୟୁ—ଏହି ନଅଟି ଶରୀରର ଅବସ୍ଥା। ଗୁଣ ଦ୍ୱାରା ଉଚ୍ଚ-ନିମ୍ନ ଶରୀର ଧରାଯାଏ, କେବେ ଲାଗି ଧରାଯାଏ, କେବେ ଛାଡ଼ାଯାଏ। ଆତ୍ମାର ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ ନଶ୍ୱରତା ପିତା-ପୁତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଅନୁମାନ କରାଯାଏ; କିନ୍ତୁ ଯିଏ ଆଗମନ-ପ୍ରଯାନର ତତ୍ତ୍ୱ ଜାଣେ, ସେ ଏହି ଦୁଇ ଦ୍ୱାରା ଚିହ୍ନିତ ହୁଏନାହିଁ।