କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କ ମଜାକିଆ ଭାବରେ ଗୋପୀମାନେଙ୍କୁ କହିଲେ, “ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ କେବେ ମିଥ୍ୟା କହିନାହିଁ, ଏହି ଛୁଆମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହା ଜାଣନ୍ତି। ହେ ସୁନ୍ଦର କମର ଥିବା ଗୋପୀମାନେ, ତମେ ଏକ ଏକ କରି ଆସି, ସମସ୍ତେ ଏକାସାଥି ନୁହଁ।” କୃଷ୍ଣଙ୍କର ଏହି ଖେଳ ଦେଖି, ପ୍ରେମରେ ଭିଜିଥିବା ଗୋପୀମାନେ ଆପସରେ ଲଜ୍ଜାରେ ଦୃଷ୍ଟି ବଦଳେଇ ସ୍ମିତା ହସିଲେ, କିନ୍ତୁ କେହି ଆଗକୁ ଆସିଲେ ନାହିଁ। ଗୋବିନ୍ଦ ଏପରି ମଜାକ କରି କହିବା ସମୟରେ, ଏହି ଝିଅମାନଙ୍କର ମନ ଅସ୍ଥିର ହେଉଥିଲା। ସେମାନେ ଅତି ଠଣ୍ଡା ପାଣିରେ ଗଳା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଡୁବି ଥର୍ଥର କମ୍ପିଉଥିଲେ। ତେବେ ସେମାନେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଉଦ୍ବିଗ୍ନ ହୃଦୟରେ କହିଲେ, “ହେ ନନ୍ଦନନ୍ଦନ, ଆମକୁ ସମ୍ମାନ ଦିଅନ୍ତୁ। ଆମେ ଜାଣୁଛୁଁ, ଆପଣ ବ୍ରଜର ଗୌରବ। ଦୟାକରି ଆମର ପୋଶାକ ଦିଅନ୍ତୁ, ଆମେ ଠଣ୍ଡାରେ କମ୍ପୁଛୁଁ।” “ହେ ଶ୍ୟାମସୁନ୍ଦର, ଆମେ ଆପଣଙ୍କର ଦାସୀ, ଆପଣ ଯେପରି କହିବେ, ଆମେ ସେହିପରି କରିବା। ଧର୍ମ ଜ୍ଞାତା, ଦୟାକରି ଆମର ଜମା କପଡ଼ା ଫେରାଇ ଦିଅନ୍ତୁ, ନହେଲେ ଆମେ ରାଜାଙ୍କୁ ଅଭିଯୋଗ କରିବା।” ଭଗବାନ ହସି କହିଲେ, “ଯଦି ତମେ ସତ୍ୟସତ୍ୟ ମୋର ଦାସୀ ଓ ମୋ କଥା ପାଳନ କରିବ, ତେବେ ଏହି ନିର୍ମଳ ହସିଥିବା ଝିଅମାନେ ଆସି ନିଜେ ତାଙ୍କର ପୋଶାକ ନିଅନ୍ତୁ।” ଏହାପରେ ଗୋପୀମାନେ ଠଣ୍ଡାରେ କମ୍ପି କମ୍ପି ପାଣିରୁ ବାହାରିଲେ, ନିଜ ଶରୀର ଅଂଶ ହାତରେ ଢାକି ରଖିଥିଲେ। ସେମାନେ ଅସହାୟ ଦେଖି, ଭଗବାନ କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କର ଶୁଦ୍ଧ ଭକ୍ତିରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ। ସେ ହସିଲେ, ତାଙ୍କ ପୋଶାକ ଦେହରେ ରଖି, ସ୍ନେହରେ କହିଲେ, “ତମେ ନଗ୍ନ ଅବସ୍ଥାରେ ପାଣିରେ ପ୍ରବେଶ କରିଛ, ଏହା ଦେବତାଙ୍କ ପ୍ରତି ଅପରାଧ। ଏହି ଦୋଷ ଦୂର କରିବାକୁ ହାତ ଜୋଡି ମୁଣ୍ଡ ନମାଅ, ତାପରେ ତମର ପୋଶାକ ନେଇ ପିନ୍ଧ।” ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କର ଏହି ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ଗୋପୀମାନେ ବୁଝିଲେ ଯେ ନଗ୍ନ ଅବସ୍ଥାରେ ସ୍ନାନ କରିବା ପବିତ୍ର ଉପବାସର ଉଲ୍ଲଂଘନ। ସେମାନେ ଏହାକୁ ନିଜ ବ୍ରତ ସଫଳ ହେବା ବୋଲି ମନେ କଲେ, କାରଣ ଏହା କୃଷ୍ଣଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶରେ ହୋଇଥିଲା, ଏହିପରି କାର୍ଯ୍ୟ ତ୍ରୁଟିହୀନ। ସେମାନେ ଏପରି ନମସ୍କାର କରୁଥିବା ଦେଖି, ଦେବକୀନନ୍ଦନ କୃଷ୍ଣ କୃପା କରି ତାଙ୍କର ପୋଶାକ ଫେରାଇ ଦେଲେ। ଏପରି ମଜାକ, ଲଜ୍ଜା ଏବଂ ଖେଳ ହେବା ସତ୍ତ୍ୱେ ଗୋପୀମାନେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଭଳି ଭାବରେ କେବେ ରୁଷିଲେ ନାହିଁ, କ୍ରୀଡ଼ା ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରେମର ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କଲେ। ପୋଶାକ ପିନ୍ଧି, ମନରେ ପ୍ରିୟ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦେଖିବା ଆଶା ନେଇ, ଲଜ୍ଜାରେ ଦୃଷ୍ଟି ନମାଇ, ଗୋପୀମାନେ ତାଙ୍କ ପାଖରୁ ଯିବାକୁ ମନେ କଲେ ନାହିଁ। ଦାମୋଦର ତାଙ୍କର ଅଭିଲାଷା ବୁଝି, ବ୍ରତ ପାଳନ କରୁଥିବା ଗୋପୀମାନେଙ୍କୁ କହିଲେ, “ହେ ସତ୍ୟବ୍ରତା, ତୁମେ ମୋତେ ଉପାସନା କରିବାକୁ ଚାହାଅଛ, ଏହା ମୋତେ ଜଣାଶ, ଏହି ଆଶା ନିଶ୍ଚୟ ପୂରଣ ହେବ।” “ଯେଉଁମାନେ ମନ ମୋପରି ନିଶ୍ଚଳ ରଖିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଆଶା କରିଲେ ମଧ୍ୟ କାମନାରେ ଲିନ୍ନ ହେବେ ନାହିଁ, ଯେପରି ଭୁନା କିମ୍ବା ଉବା ଧାନ କେବେ ଅଙ୍କୁରିତ ହୁଏ ନାହିଁ।” “ଏବେ ତମେ ବ୍ରଜକୁ ଫେର, ବ୍ରତରେ ସିଦ୍ଧି ଲାଗିଛ। ଆଗାମୀ ରାତିଗୁଡ଼ିକରେ ତୁମେ ମୋ ସହ ଦୀର୍ଘ କାଳ ମିଳିବ। ଏହି ବ୍ରତ ତୁମେ ମୋର ଉପାସନା ପାଇଁ କରିଥିଲ, ଏହା ସଫଳ ହେଲା।” ଶୁକଦେବ କହିଲେ—ଭଗବାନଙ୍କ ଏହି ଉପଦେଶ ପାଇଁ, ଗୋପୀମାନେ ନିଜ ଆଶା ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବାର ଅନୁଭୂତି ସହ ବ୍ରଜକୁ ଫେରିଲେ, ତାଙ୍କର ଚିତ୍ତ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଅର୍ବୁଦ ପଦପଦ୍ମରେ ଲଗି ରହିଲା, ଯଦିଓ ସେମାନେ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଛାଡ଼ିବା ଦୁଃଖ ଅନୁଭବ କରୁଥିଲେ। ଏହାପରେ, ଗୋପାଳକ ଛୁଆମାନେ ଚାରିପାଖରେ ଥିବା ସମୟରେ, ଦେବକୀନନ୍ଦନ କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କ ପ୍ରବଳ ଭାଇ ବଳରାମ ସହ ବୃନ୍ଦାବନରୁ ଦୂରେ ଗାଈ ଚରାଇବାକୁ ଗଲେ। ତାଁଠାରେ, ତିବ୍ର ତାପିତ ମଧ୍ୟାହ୍ନ ସୂର୍ଯ୍ୟରୁ ରକ୍ଷା ପାଇଁ, ଗଛମାନେ ନିଜ ଶରୀରକୁ ଛାୟାର ଛତା ଭାବେ ଦେଉଥିବା ଦେଖି, କୃଷ୍ଣ ବ୍ରଜବାସୀମାନେଙ୍କୁ କହିଲେ, “ହେ ଷ୍ଟୋକକୃଷ୍ଣ, ଅଂଶୁ, ଶ୍ରୀଦାମ, ସୁବଳ, ଅର୍ଜୁନ, ବିଶାଳ, ଋଷଭ, ତେଜସ୍ବିନ, ଦେବପ୍ରସ୍ଥ, ବରୂଥପ! ଏହି ମହାତ୍ମା ଗଛମାନେକୁ ଦେଖ, ସେମାନେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ ଜୀବନ ଦେଇଛନ୍ତି। ବାତାସ, ବର୍ଷା, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଶୀତ ଝେଲି, ସେମାନେ ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି।” “ଆହା! ସେମାନଙ୍କର ଜନ୍ମ ଧନ୍ୟ, କାରଣ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ତାଙ୍କ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରନ୍ତି। ସତ୍ପୁରୁଷମାନେ ପରି, ସେମାନେ କେବେ ମାଗୁଥିବାକୁ ଫେରାଇ ଦେଇନାହାନ୍ତି। ତାଳପତ୍ର, ଫୁଲ, ଫଳ, ଛାୟା, ମୂଳ, ଛାଲ, କାଠ, ଗନ୍ଧ ଗୁଦା, ରସ, ଛାଇ, ହାଡ଼—ଏହି ସବୁ ଦେଇ ସେମାନେ ଆମର ଆବଶ୍ୟକତା ପୂରଣ କରନ୍ତି।” “ଏଠାରେ ଦେହଧାରୀ ପ୍ରାଣୀମାନେ ପାଇଁ ଏକମାତ୍ର ସଫଳ ଜନ୍ମ—ନିଜ ଜୀବନ, ଧନ, ବୁଦ୍ଧି ଓ ମାନ କଥା ଦ୍ୱାରା ସଦା ସମସ୍ତଙ୍କ ଉତ୍ତମ କଲ୍ୟାଣ ପାଇଁ କାମ କରିବା।” ଏମିତି କହି, କୃଷ୍ଣ ଗଛମାନଙ୍କ ନବପଲ୍ଲବ, ଫୁଲ, ଫଳ, ପତ୍ର ରେ ଢାକାଯାଇଥିବା ଯମୁନା କୂଳ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସେଠାରେ ଶୁଭ୍ର, ଶୀତଳ, ମଙ୍ଗଳମୟ ପାଣିରେ ପ୍ରଥମେ ଗାଈମାନେକୁ ପାନ କରାଇ, ପରେ ଗୋପାଳକମାନେ ମଧ୍ୟ ଆନନ୍ଦରେ ମିଠା ପାଣି ପିଇଲେ। ଯମୁନାର ଉପବନରେ ଗାଈମାନେ ଇଚ୍ଛାମତେ ଚରୁଥିବାବେଳେ, କୃଷ୍ଣ ଓ ବଳରାମ ଆସିଲେ, ଏବଂ ଖାଦ୍ୟ ଅଭାବରେ ଗୋପାଳକମାନେ କହିଲେ: “ଇନ୍ଦ୍ରିୟବିଷୟରେ ଆସକ୍ତି ହେବାରୁ, ପ୍ରାଣୀ ନିଜକୁ ଭୁଲିଯାଏ; ମୃତ୍ୟୁ ହେଉଛି ସେଇ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୁଲିଯିବା। ଜନ୍ମ, ଯଦିଓ ନିଜକୁ ଅନୁଭବ କରାଯାଏ, ଏହା ଇନ୍ଦ୍ରିୟବିଷୟ ଗ୍ରହଣ—ସ୍୵ପ୍ନ କିମ୍ବା ଭ୍ରମ ଭଳି। ଯେପରି ଏକ ଜଣେ ପୂର୍ବ ଦିନର ସ୍୵ପ୍ନ କିମ୍ବା ଭ୍ରମ କୁ ମନେ ରଖେନାହାଁନ୍ତି, ସେପରି ଏହି ଅବସ୍ଥାରେ ମଧ୍ୟ ପୂର୍ବ ଅନୁଭବ ମନେ ରହେନାହିଁ, ନୂତନ ଭାବେ ନିଜକୁ ଦେଖେ। ଏହି ତିନି ପ୍ରକାରର ଉପସ୍ଥିତି—ଇନ୍ଦ୍ରିୟ, ତାଙ୍କର ବିଷୟ ଓ ମନ—ଦ୍ରବ୍ୟରେ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ; ଭିତର ଓ ବାହାର ଭିନ୍ନତା ଲୋକମାନେ କରନ୍ତି, ଯେପରି ନିକୃଷ୍ଟ ଓ ଉତ୍ତମ କାର୍ଯ୍ୟର ଭିନ୍ନତା ହୁଏ। ଏହି ଭାବେ, ପ୍ରାଣୀମାନେ ନିରନ୍ତର ଉତ୍ପନ୍ନ ଓ ନଶ୍ୱର ହୁଅନ୍ତି; କାଳର ଅଦୃଶ୍ୟ ଓ ତ୍ୱରିତ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଏହି ଘଟଣା ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ।