ଶୁକଦେବ ଗୋସ୍ୱାମୀ କହିଲେ: ଶୀତ ଋତୁର ପ୍ରଥମ ମାସରେ, ନନ୍ଦ ମହାରାଜଙ୍କ ବ୍ରଜର ଯୁବତୀମାନେ କାଟ୍ୟାୟନୀ ଦେବୀଙ୍କୁ ପୂଜିବା ପୃଥକ୍ ଉପବାସ ବ୍ରତ ଆରମ୍ଭ କଲେ । ସେମାନେ ସରଳ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇ ଏହି ବ୍ରତ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରୁଥିଲେ । ପ୍ରତିଦିନ ସକାଳେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ହେବା ସମୟରେ, ସେମାନେ କାଳିନ୍ଦୀ ଯମୁନା ନଦୀରେ ସ୍ନାନ କରି, ତୀରେ ବାଳୁକାରେ କାଟ୍ୟାୟନୀ ଦେବୀଙ୍କ ମୂର୍ତ୍ତି ତିଆରି କରି ତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରୁଥିଲେ । ସେମାନେ ମନୋହର ମାଳା, ସୁଗନ୍ଧ, ନାନାପ୍ରକାର ନୈବେଦ୍ୟ, ଧୂପ, ଦୀପ, ଓ ଛୋଟ ବଡ଼ ବିଭିନ୍ନ ଉପହାର—ଅଙ୍କୁର, ଫଳ ଓ ଧାନ୍ୟ ଦେଇ ପୂଜା କରୁଥିଲେ । ସେମାନେ ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରୁଥିଲେ: “ହେ କାଟ୍ୟାୟନୀ, ମହାଶକ୍ତି, ମହାଯୋଗିନୀ, ସର୍ବୋତ୍ତମ ଅଧିପତି, ହେ ଦେବୀ, ନନ୍ଦନନ୍ଦନ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଆମର ପତି କରିଦିଅ; ଆମେ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର କରୁଛୁ ।” ଏଭଳି ଭାବେ, ସମସ୍ତ ମନ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ନିବେଦିତ କରି, ସେମାନେ ଏକ ମାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଭଦ୍ରକାଳୀଙ୍କୁ ପୂଜି, ନନ୍ଦନନ୍ଦନ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ପତି ଭାବେ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବାକୁ ଆଶା କରିଥିଲେ । ପ୍ରତିଦିନ ସକାଳେ ସାଙ୍ଗମାନେ ସହିତ ଉଠି, ହାତ ଧରି ଗୀତ ଗାଇ ଯମୁନା ନଦୀକୁ ଯାଉଥିଲେ ଓ ସ୍ନାନ କରୁଥିଲେ । ଏକ ଦିନ ସେମାନେ ତୀରେ ପହଞ୍ଚି, ପୂର୍ବବତ୍ ଜାମାକପଡ଼ା ଖୋଲି ରଖି, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଗୀତ ଗାଇ ଆନନ୍ଦରେ ପାଣିରେ ଖେଳୁଥିଲେ । ସମସ୍ତ ଯୋଗୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଭଗବାନ କୃଷ୍ଣ ସେମାନଙ୍କ ଭାବନା ବୁଝି, ସ୍ଵପ୍ରମୁଖ ସଂଗୀମାନେ ସହିତ ସେଠାକୁ ଆସିଲେ, ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ଆଶା ପୂରଣ କରିବାକୁ ଚାହିଲେ । ସେ ଏକ କଦମ୍ବ ଗଛରେ ଚଢ଼ି, ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ଜାମାକପଡ଼ା ନେଇ ନିଅ, ହସି ହସି କୃଷ୍ଣ ସଂଗୀମାନେ ସହିତ ମଜା କରି କଥା କହିଲେ: “ଆସ, ତୁମେ ଏଠାକୁ ଆସି ତୁମ ଜାମାକପଡ଼ା ନିଅ; ମୁଁ ମଜା କରୁନି, ସତ୍ୟ କହୁଛି, ଯଦି ବ୍ରତରେ କ୍ଲାନ୍ତ ହେଉଛ । ମୁଁ କେବେ ମିଥ୍ୟା କହିନାହିଁ, ଏହି ପିଲାମାନେ ତାହା ଜାଣନ୍ତି; ତୁମେ ଏକ ଏକ କରି ଆସି ନିଅ, ସମସ୍ତେ ଏକାସାଥି ନୁହେଁ ।” କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଏହି ଖେଳମଜା ଦେଖି, ଗୋପୀମାନେ ଲଜ୍ଜାରେ ଏକାପରେ ଏକ ଦେଖୁଥିଲେ, ମୁହଁ ହସୁଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ବାହାରିଲେ ନାହିଁ । କୃଷ୍ଣ ଏଭଳି ମଜା କଥା କହୁଥିବା ବେଳେ, ସେମାନେ ଠଣ୍ଡା ପାଣିରେ ଗଳା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବୁଡ଼ି ଥରଥର କମ୍ପିଥିଲେ, ଏବଂ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ କହିଲେ: “ହେ ନନ୍ଦନନ୍ଦନ, ଆମର ମର୍ଯ୍ୟାଦା ରକ୍ଷା କର; ଆମେ ତୁମକୁ ବ୍ରଜର ଗର୍ବ କହୁଛୁ । ଦୟାକରି ଆମର ଜାମାକପଡ଼ା ଦେଅ, ଆମେ ଥରଥର କମ୍ପୁଛୁ । ହେ ଶ୍ୟାମସୁନ୍ଦର, ଆମେ ତୁମର ଦାସୀ, ଯାହା କହିବୁ ସେଇ କରିବୁ; ଧର୍ମ ଜାଣିଥିବା, ଆମର ଜାମାକପଡ଼ା ଦେଅ, ନହେଲେ ରାଜାଙ୍କୁ କହିଦେବୁ ।” ଭଗବାନ କୃଷ୍ଣ କହିଲେ: “ଯଦି ସତ୍ୟ ସତ୍ୟ ତୁମେ ମୋର ଦାସୀ ଓ ମୋ କଥା ଶୁଣିବ, ତେବେ ଏହି ହସୁଥିବା ଗୋପୀମାନେ ଏଠାକୁ ଆସି ଜାମାକପଡ଼ା ନିଅ ।” ଏହାପରେ, ଗୋପୀମାନେ ଠଣ୍ଡାରେ ଶରୀର ଗୁଟିଏଇ ହାତରେ ଶରୀର ଢାକି ବାହାରିଲେ । ସେମାନେ ଅସହାୟ ଅବସ୍ଥାରେ ଦେଖି, ଭଗବାନ କୃଷ୍ଣ ସେମାନଙ୍କ ଶୁଦ୍ଧ ଭକ୍ତିରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଇ, ଜାମାକପଡ଼ା କାନ୍ଧରେ ରଖି, ସ୍ନେହରେ ହସି ଏମିତି କହିଲେ: “ତୁମେ ନିର୍ବସନା ହୋଇ ପାଣିରେ ପ୍ରବେଶ କରିଛ, ଏହା ଦେବତାଙ୍କ ପ୍ରତି ଅପରାଧ । ଏହି ଦୋଷ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ହାତ ଜୋଡି ମୁଣ୍ଡ ନମାଅ, ତାପରେ ଜାମାକପଡ଼ା ନିଅ ଓ ପିନ୍ଧ ।” ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଗୋପୀମାନେ ଏହାକୁ ନିଜ ବ୍ରତର ସଫଳତା ଭାବିଲେ, କାରଣ ଏହା ନିଜେ ଭଗବାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ହୋଇଥିଲା, ଏବଂ ତେଣୁ ଏହି କ୍ରିୟା ଦୋଷହୀନ ଥିଲା । ସେମାନେ ଏମିତି ନମସ୍କାର କରୁଥିବା ଦେଖି, ଦେବକୀନନ୍ଦନ କୃଷ୍ଣ କୃପାବିହ୍ବଳ ହୋଇ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ଜାମାକପଡ଼ା ଫେରାଇଦେଲେ । ଏତେ ସବୁ ଦୁଃଖ, ଲଜ୍ଜା ଓ ମଜାରେ ଜାମାକପଡ଼ା ନେଇ ଖେଳ ହେଲା ମଧ୍ୟ, ଗୋପୀମାନେ ତାଙ୍କୁ କୌଣସି ଦୁଃଖ ଭାବିଲେ ନାହିଁ, ବରଂ ତାଙ୍କ ସାଙ୍ଗ ଉପରେ ଆନନ୍ଦ ପାଇଲେ । ଜାମାକପଡ଼ା ପିନ୍ଧି, ମନରେ ପ୍ରିୟ କୃଷ୍ଣ ସହ ମିଳନ ଆଶା କରି, ଲଜ୍ଜାରେ ଦୃଷ୍ଟି ନମାଇ ତାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଯିବାକୁ ମନ ହେଲା ନାହିଁ । ତାଙ୍କର ମନୋରଥ ବୁଝି, ଦାମୋଦର କୃଷ୍ଣ ସେମାନଙ୍କୁ କହିଲେ: “ହେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠା ଗୋପୀମାନେ, ତୁମେ ମୋର ଉପାସନା କରିବାକୁ ଯେ ଭାବନା କରିଛ, ମୁଁ ତାହା ଜାଣେ । ମୁଁ ଏହାକୁ ସ୍ୱୀକାର କରୁଛି, ଏବଂ ତୁମର ଇଚ୍ଛା ସିଘ୍ର ପୂରଣ ହେବ । ଯେଉଁମାନେ ମନକୁ ମୋରେ ଅନୁରକ୍ତ କରିଥାନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ଇଚ୍ଛା କେବେ ଅସତ୍ ଅଭିଲାଷାକୁ ଜନ୍ମ ଦେଉନାହିଁ, ଯେପରି ଭାଜା ଓ ଉବା ଧାନ୍ୟ ଅଙ୍କୁରିତ ହୁଏନାହିଁ । ଏବେ ତୁମେ ବ୍ରଜକୁ ଯାଅ, ତୁମ ବ୍ରତ ସଫଳ ହେଲା । ଆସନ୍ତା ରାତିରେ ତୁମେ ମୋ ସହ ମିଳିବ । ଏହି ବ୍ରତ ତୁମେ ମୋ ପୂଜା ପାଇଁ କରିଥିଲ ।” ଶୁକଦେବ କହିଲେ: ଏଭଳି ଭାବେ ଭଗବାନଙ୍କ ଆଦେଶ ଶୁଣି, ଗୋପୀମାନେ ମନରେ ତାଙ୍କର ପଦପଦ୍ମ ଧ୍ୟାନ କରି, କ୍ଷୁଦ୍ର ହୃଦୟ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ବ୍ରଜକୁ ଫେରିଗଲେ । ତାପରେ, ଦେବକୀନନ୍ଦନ କୃଷ୍ଣ ସଂଗୀମାନେ ସହିତ ଭୃନ୍ଦାବନ ଛାଡ଼ି, ତାଙ୍କ ଭାଇ ବଳରାମ ସହିତ ଦୂରେ ଗାଈ ଚରାଇବାକୁ ଗଲେ । ତେଵେ, ତିବ୍ର ଦୂପରର ରେଖାରେ ଗଛମାନେ ନିଜ ଦେହକୁ ଛତା ଭାବରେ ଦେଇ ଛାୟା ଦେଉଥିବା ଦେଖି, କୃଷ୍ଣ ବ୍ରଜବାସୀମାନେ କୁହିଲେ: “ହେ ଷ୍ଟୋକକୃଷ୍ଣ, ଅଂଶୁ, ଶ୍ରୀଦାମ, ସୁବଲ, ଅର୍ଜୁନ, ବିଶାଳ, ଋଷଭ, ତେଜସ୍ୱିନ, ଦେଵପ୍ରସ୍ଥ, ବରୂଥପ! ଏହି ମହାପୁରୁଷ ଗଛମାନେ ଦେଖ, ସେମାନେ ଅନ୍ୟଙ୍କ ଉପକାର ପାଇଁ ବଞ୍ଚିଥାନ୍ତି । ବାତାସ, ବର୍ଷା, ଘାମ, ଶୀତ ସହି, ସେମାନେ ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ । ଏମିତି ଜନ୍ମ ଧନ୍ୟ, କାରଣ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ତାଙ୍କ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ; ସତ୍ପୁରୁଷମାନେ କେବେ ଆଶ୍ରୟ ଚାହିଁଥିବାକୁ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି ନାହିଁ । ଗଛମାନେ ତାଙ୍କର ପତ୍ର, ଫୁଲ, ଫଳ, ଛାୟା, ମୂଳ, ଛାଲ, କାଠ, ଗନ୍ଧ, ରସ, ତାପ, ଅଙ୍ଗାର ଓ ହାଡ଼ି ସହିତ ଆମର ଆବଶ୍ୟକତା ପୂରଣ କରନ୍ତି । ଏହି ଭଳି ଉପକାରୀ ଜୀବନ ହେଉଛି ଏହି ସଂସାରରେ ଦେହଧାରୀମାନେ ପାଇଁ ସର୍ବୋତ୍ତମ; ଜୀବନ, ଧନ, ବୁଦ୍ଧି ଓ କଥା ଦ୍ୱାରା ସଦା ଉତ୍ତମ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ ।” ଏଭଳି କହି, କୃଷ୍ଣ ଏବଂ ସଂଗୀମାନେ ଯମୁନା ତୀରରେ ତରୁଣ ଶାଖା, ଫୁଲ, ଫଳ ଓ ପତ୍ର ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ ।