ପ୍ରଭୁ ପରୀକ୍ଷିତ୍ଙ୍କୁ ଦେଖି, କୌରବ୍ୟ ଏହିପରି ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—“ହେ ବୀର, ଆପଣ କିଏ ଏଠାକୁ କାହିଁକି ଆସିଛନ୍ତି? ଆମେ ନିଷ୍ଠାପୂର୍ଣ୍ଣ ହୃଦୟରେ ଜାଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ। ଆମେ ତାହା ଅନୁଯାୟୀ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ।” ଏହିପରି ଶୁନି, ଶୁକଦେବ ଗୋସ୍ୱାମୀ କହିଲେ—ଶୀତ ଋତୁର ପ୍ରଥମ ମାସରେ, ନନ୍ଦବାବାଙ୍କ ବ୍ରଜର ଯୁବତୀମାନେ କାତ୍ୟାୟନୀ ଦେବୀଙ୍କୁ ପୂଜିବା ପ୍ରତିଜ୍ଞା ନେଇଥିଲେ, ଏବଂ ସରଳ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇ ସଂଯମ ରଖୁଥିଲେ। ସକାଳେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ହେବା ସମୟରେ ସେମାନେ କାଳିନ୍ଦୀ ନଦୀରେ ସ୍ନାନ କରି, ନଦୀ ପାରେ ବାଳୁଏଁ କାତ୍ୟାୟନୀ ଦେବୀଙ୍କ ମୂର୍ତ୍ତି ତିଆରି କରି ପୂଜା କରୁଥିଲେ, ରାଜନ। ସେମାନେ ସୁଗନ୍ଧିତ ମାଳା, ଚନ୍ଦନ, ନୈବେଦ୍ୟ, ଧୂପ, ଦୀପ ଓ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଉପହାର—ଅଙ୍କୁର, ଫଳ, ଧାନ୍ୟ ଆଦି ଦ୍ୱାରା ଦେବୀଙ୍କୁ ପୂଜିଥିଲେ। ସେମାନେ ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରୁଥିଲେ—“ହେ କାତ୍ୟାୟନୀ, ମହାଶକ୍ତି, ମହାଯୋଗିନୀ, ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ଦେବୀ, ନନ୍ଦନନ୍ଦନ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଆମ ପତି କର, ଆମେ ତୁମକୁ ପ୍ରଣାମ କରୁଛୁ।” ଏଭଳି ଭାବେ, ସେ ସମସ୍ତେ ମନକୁ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ନିର୍ମଳ ଭାବେ ଧ୍ୟାନ କରି, ଏକମାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଭଦ୍ରକାଳୀଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ, ଏବଂ ନନ୍ଦନନ୍ଦନ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ପତିରୂପେ ପ୍ରାପ୍ତି ପାଇଁ ଆଶା କଲେ। ପ୍ରତିଦିନ ସକାଳେ ସଂଗୀନୀମାନେ ସହ ଉଠି, ହାତ ଧରି ଗୀତ ଗାଇ, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଗୁଣଗାନ କରି ହସିଖୁସି କାଳିନ୍ଦୀରେ ସ୍ନାନ କରିବାକୁ ଯାଉଥିଲେ। ଏକ ଦିନ, ନଦୀ ପାରେ ଆସି, ପୂର୍ବରୁ ଯେପରି ଜମାକପଡ଼ା ଖୋଲି ରଖି, ଜଳରେ ମଜା ମନେ ଖେଳୁଥିଲେ ଏବଂ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ନିୟତି ଗାଇଥିଲେ। ସମସ୍ତ ଯୋଗୀଙ୍କ ନାୟକ କୃଷ୍ଣ, ତାଙ୍କର ଅଭିପ୍ରାୟ ବୁଝି, ସେଠାକୁ ତାଙ୍କ ସଂଗୀମାନେ ସହ ଆସିଲେ ଏବଂ ଗୋପୀମାନେ ଚାହିଁଥିବା ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିବାକୁ ଚିନ୍ତା କଲେ। ଅତି ତ୍ୱରିତରେ ସେ ଗୋପୀମାନେର ଜମାକପଡ଼ା ନେଇ, କଦମ୍ବ ଗଛ ଉପରେ ଚଢ଼ିଲେ, ଏବଂ ଗୋପମାନେ ସହ ହସି ମଜା କରି କହିଲେ—“ଏଠାକୁ ଆସ, ତୁମେ ମନେ ଯେଉଁ ଜମାକପଡ଼ା ଚାହ, ତାହା ନେଇଯାଅ; ମୁଁ ମଜା କରୁନି, ଏହା ସତ୍ୟ; ଯଦି ତୁମେ ଏହି ବ୍ରତରେ କ୍ଲାନ୍ତ ହୋଇଥିବ, ତେବେ ଆସ।” “ମୁଁ କେବେ ମିଥ୍ୟା କହିନାହିଁ, ଏହି ପିଲାମାନେ ମଧ୍ୟ ଜାଣନ୍ତି; ହେ ଶୁଭ୍ରସ୍ମିତା, ଏକେକରେ ଆସି ତୁମେ ତୁମର ଜମାକପଡ଼ା ନେଅ, ସମସ୍ତେ ଏକାଠି ଆସନାହିଁ।” କୃଷ୍ଣଙ୍କର ଏହି ଦୃଷ୍ଟିକଟାକ୍ଷ ଦେଖି, ଗୋପୀମାନେ ଲଜ୍ଜା ଭରି ଏକାଉଁ ଅନ୍ୟକୁ ଦେଖି ହସିଲେ, କିନ୍ତୁ ପାନିରୁ ବାହାରିଲେ ନାହିଁ। ଗୋବିନ୍ଦ ଏଭଳି କହିଥିବା ବେଳେ, ଗୋପୀମାନେ ମନେ ଆନ୍ଦୋଳିତ ହୋଇ, ଗଳା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପାନିରେ ଡୁବି, କମ୍ପିତ ହୋଇ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ କହିଲେ—“ହେ ନନ୍ଦନନ୍ଦନ, ଦୟା କରି ଆମକୁ ସମ୍ମାନ ଦିଅ; ଆମେ ଜାଣୁଛୁ ଆପଣ ବ୍ରଜର ଗୌରବ। ଆମ ପୋଶାକ ଦିଅ, ଆମେ କମ୍ପିତ ହେଉଛୁ।” “ହେ ଶ୍ୟାମସୁନ୍ଦର, ଆମେ ଆପଣଙ୍କ ସେବକୀ, ଆପଣ ଯାହା କହିବେ, ତାହା କରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ। ଆମ ପୋଶାକ ଦିଅ, ହେ ଧର୍ମଜ୍ଞ, ନହେଲେ ଆମେ ରାଜାଙ୍କୁ ଅଭିଯୋଗ କରିବା।” ତେବେ ଭଗବାନ କହିଲେ—“ଯଦି ତୁମେ ସତ୍ୟସତ୍ ମୋ ସେବିକା ଏବଂ ମୋ କଥା ଶୁଣିବ, ତେବେ ଏହି ଶୁଭ୍ରସ୍ମିତା ଗୋପୀମାନେ ଏଠାକୁ ଆସି ତାଙ୍କର ପୋଶାକ ନେଅନ୍ତୁ।” ତାପରେ ସମସ୍ତ ଗୋପୀ, ଶୀତରେ କମ୍ପିତ ହୋଇ, ଜଳରୁ ବାହାରିଲେ, ହାତ ଦ୍ୱାରା ନିଜ ଶରୀର ଢାକିଲେ, ଏବଂ ଅତି ଶୀତରେ କଷ୍ଟ ଭୋଗିଲେ। ସେମାନେ ଏଭଳି ଅସହାୟ ଦେଖି, ପ୍ରଭୁ ତାଙ୍କର ଶୁଦ୍ଧ ଭକ୍ତିରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ତାଙ୍କର ପୋଶାକ କାନ୍ଧରେ ରଖି, ହସିଲେ ଏବଂ ଭଲପାଇବାର ଶବ୍ଦରେ କହିଲେ— “ତୁମେ ନିର୍ବସ୍ତ୍ର ହୋଇ ଜଳରେ ପ୍ରବେଶ କରିଛ, ଏହା ଦେବତାମାନେ ପାଇଁ ଅପରାଧ। ଏହି ଦୋଷ ଦୂର କରିବାକୁ ହାତ ଜୋଡ଼ି ମୁଣ୍ଡ ନମାଅ, ତାପରେ ତୁମେ ତୁମ ପୋଶାକ ନେଇ ପିନ୍ଧ।" ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଗୋପୀମାନେ ବୁଝିଲେ ଯେ, ନିର୍ବସ୍ତ୍ର ହୋଇ ସ୍ନାନ କରିବା ତାଙ୍କ ବ୍ରତର ଉଲ୍ଲଂଘନ। ଏହା ପ୍ରଭୁଙ୍କ ନିଜ ଆଦେଶ ଥିବାରୁ, ଏହି ଆଚରଣକୁ ତାଙ୍କ ବ୍ରତର ସଂପୂର୍ଣ୍ଣତା ଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କଲେ, ଏବଂ ଦୋଷ ମନେ କଲେ ନାହିଁ। ସେମାନେ ଏଭଳି ନମସ୍କାର କରୁଥିବା ଦେଖି, ଦେବକୀନନ୍ଦନ ପ୍ରଭୁ କୃପାଭାବରେ ତାଙ୍କର ପୋଶାକ ଫେରାଇଲେ। ଯଦିଓ ସେମାନେ ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ଠଟ୍ଟା, ଲଜ୍ଜା ଓ ଖେଳରେ ପଡ଼ି, ଜମାକପଡ଼ା ହରାଇଥିଲେ, ତଥାପି ଗୋପୀମାନେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ କିଛି ଦୋଷ ଦେଲେ ନାହିଁ, ବରଂ ତାଙ୍କ ସାଙ୍ଗ ଉପରେ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କଲେ। ପୋଶାକ ପିନ୍ଧି, ମନେ ପ୍ରିୟଙ୍କୁ ଦେଖିବା ଆଶା ରଖି, ଲଜ୍ଜା ଭରି ଚକ୍ଷୁ ନମାଇ, ଗୋପୀମାନେ ଏଠାରୁ ଯିବାକୁ ଚାହିଲେ ନାହିଁ। ତାଙ୍କ ମନସ୍ଥ ଅଭିଲାଷା ବୁଝି, ଦାମୋଦର ପ୍ରଭୁ ଏହି ବ୍ରତରେ ଅଟୁଟ ଥିବା ଗୋପୀମାନେ ସହ କଥା କହିଲେ— “ହେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠା, ତୁମେ ମୋତେ ପୂଜିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରିଛ, ମୁଁ ଏହାକୁ ମଞ୍ଜୁର କରେ। ଏହି ଇଚ୍ଛା ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ପୂରଣ ହେବ। ଯେଉଁମାନେ ମନେ ମୋତେ ଅଟୁଟ ଭାବରେ ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି, ସେମାନେର ଆଶା କେବେ କାମନାରେ ପରିଣତ ହୁଏନାହିଁ, ଯେପରି ଭୁନା କିମ୍ବା ସିଜା ଧାନ୍ୟ ଅଙ୍କୁରିତ ହୁଏନାହିଁ। ଏବେ ତୁମେ ବ୍ରଜକୁ ଯାଅ, ତୁମ ବ୍ରତ ସଫଳ ହେଲା। ଆସନ୍ତା ରାତିମାନେ, ତୁମେ ମୋ ସହ ମିଳିବ; କାରଣ ଏହି ବ୍ରତ ତୁମେ ମୋ ପୂଜା ପାଇଁ କରିଥିଲ। ଶୁକଦେବ ଗୋସ୍ୱାମୀ କହିଲେ—ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଏହି ଆଦେଶ ଶୁଣି, ଗୋପୀମାନେ ତାଙ୍କର ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହୋଇ, ମନେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଚରଣାମୃତ ଧ୍ୟାନ କରି, ଦୁଃଖ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ବ୍ରଜକୁ ଫେରିଗଲେ। ତାପରେ, ଦେବକୀନନ୍ଦନ ପ୍ରଭୁ, ଗୋପମାନେ ସହ ଭିତରେ ରହି, ତାଙ୍କ ଭାଇ ବଳରାମ ସହ ଦୂରେ ଗୋ ଚରାଇବାକୁ ଚାଲିଗଲେ। ମଧ୍ୟାହ୍ନର ତୀବ୍ର ରବିକିରଣରୁ ଗଛମାନେ ନିଜ ଦେହକୁ ଛତା ଭାବେ ବିସ୍ତାର କରିଛନ୍ତି ଦେଖି, କୃଷ୍ଣ ବ୍ରଜବାସୀମାନେଙ୍କୁ କହିଲେ— “ହେ ଷ୍ଟୋକକୃଷ୍ଣ, ଅଂଶୁ, ଶ୍ରୀଦାମ, ସୁବଳ, ଅର୍ଜୁନ, ବିଶାଳ, ଋଷଭ, ତେଜସ୍ୱୀନ, ଦେଵପ୍ରସ୍ଥ, ବରୂଥପ! ଏହି ମହାପୁରୁଷମାନେକୁ ଦେଖ, ସେମାନେ ପରଙ୍କ ପାଇଁ ଜୀବନ ଦେଇଛନ୍ତି। ବାତାସ, ବର୍ଷା, ରବି, ଶୀତ ଅନୁଭବି ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି। ଆହା! ତାଙ୍କର ଜନ୍ମ କେତେ ଧନ୍ୟ! ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ତାଙ୍କ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରନ୍ତି।