ଏହି କଥାରେ, ଶବ୍ଦ-ବ୍ରହ୍ମନ୍ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ବୋଧ, ଜୀବନ-ଶ୍ୱାସ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଓ ମନ ଦ୍ୱାରା ଗଠିତ, ସୀମାହୀନ ଓ ଅପାର—ଏହା ସାଗର ପରି ଗଭୀର ଓ ଅଗମ୍ୟ। ଏହି ଶବ୍ଦ-ବ୍ରହ୍ମନ୍ ମୁଁ, ଅନନ୍ତ ଶକ୍ତିର ଧାରକ ବ୍ରହ୍ମା, ବିସ୍ତାର କରେ। ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହା ଶବ୍ଦର ଆକାରରେ ଦେଖାଯାଏ, ଯେପରି ଗୋଲାପ ତଣ୍ଡ ଭିତରେ ଥିବା ସୂତା ପରି। ଯେପରି ଏକ ମକଡ଼ା ନିଜ ହୃଦୟରୁ ମୁଁହ ଦ୍ୱାରା ଜାଲ ତିଆରି କରେ, ସେପରି ଶବ୍ଦ ଯୁକ୍ତ ପ୍ରାଣବାୟୁ ଆକାଶରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇ, ମନ ଦ୍ୱାରା ସ୍ପର୍ଶର ଆକାର ନେଇଥାଏ। ଏହି ପ୍ରଭୁ ଛନ୍ଦ ଓ ଅମୃତତ୍ୱର ଗଠନ, ହଜାର ମାର୍ଗର ଧାରକ। ଓଁକାରରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ଯେଉଁଥିରେ ବ୍ୟଞ୍ଜନ, ସ୍ୱର, ଶିଘ୍ର ଓ ଗୁଞ୍ଜନ ଶବ୍ଦ ରହିଛି, ସେଉଁଥିରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ। ସେ ନିଜେ ଏହି ବିଶାଳ ଓ ଅନନ୍ତ ବାଣୀକୁ, ଯାହା ବିଭିନ୍ନ ଭାଷାରେ ବିସ୍ତୃତ, ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି ଓ ଉପସମ୍ହାର କରନ୍ତି; ଏହି ଛନ୍ଦଗୁଡିକ ଚାରି ଅକ୍ଷର ହେଉଛି ଏକ ଏକରେ ବଢ଼ିଥାଏ। ଗାୟତ୍ରୀ, ଉଷ୍ଣିକ୍, ଅନୁଷ୍ଟୁପ୍, ବୃହତୀ, ପଙ୍କ୍ତି, ତ୍ରିଷ୍ଟୁଭ୍, ଜଗତୀ, ଅତିଛନ୍ଦସ୍, ଅତ୍ୟଷ୍ଟି, ଅତିଜଗତ୍, ଓ ବିରାଟ୍—ଏହାମାନେ ଛନ୍ଦ। ଏହି ବାଣୀ କ’ଣ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରେ, କ’ଣ ଘୋଷଣା କରେ, କ’ଣ ଇଶାରା କରେ, କିମ୍ବା କ’ଣ ପୃଥକ କରେ? ଏହି ସଂସାରରେ ମୋ ଛଡ଼ା ଆଉ କେହି ଏହାର ହୃଦୟ କୁ ଜାଣେ ନାହିଁ। ଏହି ବାଣୀ ମୋତେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ କରେ, ମୋତେ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କରେ, ପୃଥକ କରେ ଓ ନିରାକରଣ କରେ; ଏହିପରି ଶବ୍ଦରେ ଆଧାରିତ ସମସ୍ତ ବେଦାର୍ଥ ମୋତେ ବିଭେଦ କରେ, ଓ ଅବଶେଷରେ ମାୟାକୁ ନିରାକରଣ କରି ଦୟାମୟ ହୁଏ। ଏହି ବାଣୀ ଚାରିପାଖରେ ମୃଗ, ବନଶୁଅର, ଶୂନ, ବୃଷ, ମହିଷ, ହାତୀ, ଗୋଧୂଳି, ବାନର, ନଉଲା, ଓ ସାପ ଦ୍ୱାରା ଘିରିଥାଏ। ଏପରି ଏକ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥରେ ବଡ଼ ରାଜା ତାଙ୍କ ପୁଅମାନେ ସହ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଓଠାରେ ଏକ ମହାମୁନିକୁ ଯଜ୍ଞାଗ୍ନି ସାମ୍ନାରେ ବସିଥିବା ଦେଖିଲେ। ସେ ଦୀର୍ଘ କାଳ ତପସ୍ୟା କରିବା ଦ୍ୱାରା ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଭଗବାନଙ୍କର ପ୍ରେମ ଦୃଷ୍ଟି ଓ ଅମୃତମୟ ବାଣୀ ଶୁଣିଥିବାରୁ ଅତିରିକ୍ତ କ୍ଷୀଣ ନଥିଲେ। ସେ ଉଚ୍ଚ, ପଦ୍ମପତ୍ର ନୟନ, ଜଟା ଓ ଚାଲା ଚିରା ଧାରି, ତପସ୍ବୀଙ୍କର ଯଥାଯଥ ଅପରିଷ୍କୃତ ଦେହ ଓ ଅଲଂକୃତ ନ ଥିବାରେ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ତାପରେ, ରାଜା ଆଶ୍ରମ ନିକଟକୁ ଆସି ମୁନିଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ। ମୁନି ଉଚିତ ଆତିଥ୍ୟ ଓ ଶୁଭେଚ୍ଛା ସହିତ ତାଙ୍କୁ ସ୍ୱାଗତ କଲେ। ମୁନି ଉଚିତ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେଇ, ଆତ୍ମ-ନିୟମିତ ରାଜାଙ୍କୁ ବସାଇ, ଭଗବାନଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ମନେ ପକାଇ କୃପାଳୁ ଶବ୍ଦରେ ତାଙ୍କୁ ଖୁସି କଲେ। “ଏହି ଲୋକେଶ୍ୱର, ଆପଣଙ୍କର ଏହି ଭ୍ରମଣ ଧର୍ମିକଙ୍କ ରକ୍ଷା ଓ ଅଧର୍ମିକଙ୍କ ନାଶ ପାଇଁ; କାରଣ ଆପଣ ହରିଙ୍କର ଶକ୍ତି। ଆପଣ ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ର, ଅଗ୍ନି, ଇନ୍ଦ୍ର, ବାୟୁ, ଯମ, ଧର୍ମ ଓ ବରୁଣ ରୂପ ଓ ପଦବୀ ଧାରଣ କରନ୍ତି—ପବିତ୍ର ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଯେତେବେଳେ ଆପଣ ରତ୍ନଖଚିତ ରଥ ଚଢ଼ି ନିଜ ଭୟଙ୍କର ଧନୁଷ୍ୟ ଧରିବେନାହିଁ, ଆପଣଙ୍କର ଏହି ରଥ ଦୁଷ୍ଟମାନେ ଭୟଭୀତ ହେବେ। ଆପଣଙ୍କର ସେନାର ପଦଚାପରେ ପୃଥିବୀ ଚକ୍ରକୁ ଚୁର୍ଣ୍ଣ କରି, ଏହାର ଗୋଳକକୁ କମ୍ପିତ କରି, ବଡ଼ ସେନା ନେଇ, ଆପଣ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଭ୍ରମଣ କରନ୍ତି। ଏଠି ଏହି ସମୟରେ, ରାଜା, ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ମିତ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ବର୍ଣ୍ଣ ଓ ଆଶ୍ରମର ସମସ୍ତ ସୀମା ଅସୁରମାନେ ଭାଙ୍ଗିଦେବେ। ଅଧର୍ମ ଉଦ୍ଭବ ହେବ, ଲୋଭୀ ଓ ଅନିୟମିତ ଲୋକମାନେ ଏହାକୁ ପୋଷଣ କରିବେ; ଯଦି ଆପଣ ବିଶ୍ରାମ କରିବେ, ଏହି ଜଗତ ଦୁଷ୍ଟମାନେ ଦ୍ୱାରା ନଶ୍ଟ ହେବ। ତଥାପି, ମହାବୀର, ଆପଣ କି କାରଣରେ ଏଠାକୁ ଆସିଛନ୍ତି, ମୁଁ ପୃଛିବାକୁ ଚାହେଁ; ଆମେ ଦୁହେଁ ଖୋଲା ହୃଦୟରେ ଏହା ଅନୁଯାୟୀ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା। ଏହିପରି ଶୁକଦେବ ଗୋସ୍ୱାମୀ କହିଲେ: ଶୀତ ଋତୁର ପ୍ରଥମ ମାସରେ, ନନ୍ଦଙ୍କ ବ୍ରଜର କୁମାରୀମାନେ କାତ୍ୟାୟନୀଙ୍କ ପୂଜା ଉପବାସ ଏବଂ ସଧାରଣ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇ କରୁଥିଲେ। ସେମାନେ ପ୍ରଭାତରେ, କାଳିନ୍ଦୀ ନଦୀରେ ସ୍ନାନ କରି, ବେଳିପଟେ ବାଳୁକାରେ ଦେବୀଙ୍କ ମୂର୍ତ୍ତି ତିଆରି କରି ପୂଜା କରୁଥିଲେ। ସେମାନେ ସୁଗନ୍ଧି ମାଳା, ଚନ୍ଦନ, ନୈବେଦ୍ୟ, ଧୂପ, ଦୀପ ଓ ବଡ଼ ଛୋଟ ଉପହାର—ଅଙ୍କୁର, ଫଳ, ଧାନ୍ୟ ଓ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରୁଥିଲେ। ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରୁଥିଲେ: “ହେ କାତ୍ୟାୟନୀ, ମହାଶକ୍ତି, ମହାଯୋଗିନୀ, ପରମେଶ୍ୱରୀ, ନନ୍ଦପୁତ୍ର କୃଷ୍ଣାମକୁ ଆମେ ବର ମାଗୁଛୁ; ଆମେ ଆପଣଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରୁଛୁ।” ଏହିପରି, ସମସ୍ତ କୁମାରୀମାନେ ମନ କୃଷ୍ଣରେ ଏକାଗ୍ର କରି, ଏକ ମାସ ଧରି ଭଦ୍ରକାଳୀଙ୍କ ପୂଜା କରି, ନନ୍ଦନନ୍ଦନ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ପତି ଭାବେ ପ୍ରାର୍ଥନା କରୁଥିଲେ। ପ୍ରତିଦିନ ସକାଳେ, ସଖୀମାନେ ସହ ଉଠି, ହାତ ଧରି, ଉଚ୍ଚ ସ୍ବରେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଗୀତ ଗାଇ, କାଳିନ୍ଦୀ ନଦୀରେ ସ୍ନାନ କରିବାକୁ ଯାଉଥିଲେ। ଏକ ଦିନ, ସେମାନେ ପୂର୍ବବାଣୀ ମତେ କପଡ଼ା ତଟରେ ରଖି, ଜଳରେ ଖେଳିବାକୁ ଲାଗିଲେ ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଗୀତ ଗାଇଥିଲେ। ସମସ୍ତ ଯୋଗୀମାନେ ଯାହାଙ୍କୁ ନାଥ କୃଷ୍ଣ, ସେମାନେ ମନର ଆଶା ବୁଝି, ସଖାମାନେ ସହ ତାହାଁଠିକୁ ଆସିଲେ, ସେମାନଙ୍କ ଆକାଂକ୍ଷା ପୂରଣ କରିବାକୁ। ସେ ଶୀଘ୍ର ତାଙ୍କର ପୋଷାକ ନେଇ କଦମ୍ବ ଗଛରେ ଚଢ଼ିଲେ, ବାଳକମାନେ ସହ ହସି କ୍ରୀଡ଼ା କରି, ଗୋପୀମାନେ ଉପହାସ କରି କହିଲେ: “ଆସ, ତୁମେମାନେ ଏଠାକୁ ଆସି, ନିଜ ନିଜ ପୋଷାକ ନିଅ, ମୁଁ ମଜାକ କରୁନାହିଁ, ଯଦି ତୁମେ ଏହି ବ୍ରତରେ କ୍ଳାନ୍ତ ହେଉଛ, ମୁଁ ସତ୍ୟ କହୁଛି। ମୁଁ କେବେ ମିଥ୍ୟା କହିନାହିଁ, ଏହି ବାଳକମାନେ ଜାଣନ୍ତି; ହେ ସୁନ୍ଦରୀମାନେ, ପ୍ରତ୍ୟେକେ ଏକ ଏକ କରି ଆସି ପୋଷାକ ନିଅ, ସମସ୍ତେ ଏକାଠି ନୁହଁ। କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଏହି କ୍ରୀଡ଼ା ଦେଖି, ଗୋପୀମାନେ ଲଜ୍ଜାରେ ଏକାଉଁଠି ଦେଖି ହସିଲେ, କିନ୍ତୁ ବାହାରିଲେନାହିଁ। ଗୋବିନ୍ଦ ଏଭଳି କହିବାରେ, ତାଙ୍କର ମନ ଅଶାନ୍ତ ହେଲା, ଗୋପୀମାନେ ଜଳରେ ଗଳା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଡୁବି, ଶୀତରେ କମ୍ପିବା ସ୍ଥିତିରେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ କହିଲେ: “ହେ ନନ୍ଦନନ୍ଦନ, ଆମେ ଆପଣଙ୍କୁ ମାନ୍ୟ କରୁଛୁ; ଆପଣ ବ୍ରଜର ଗୌରବ ଅଟୁଟ। ଆମ ପୋଷାକ ଦିଅ, ଆମେ କମ୍ପୁଛୁ।