ମହାଭାଗବତର ଏହି ପବିତ୍ର ଗଥାରେ, ଦେଖାଯାଏ ଯେ କେତେକ କାର୍ମିକ ଫଳର ବର୍ଣ୍ନନା କରାଯାଏ, କିନ୍ତୁ ଏହା ମାନବମାନେ ପାଇଁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ମଙ୍ଗଳ ନୁହେଁ। ଏହି ପ୍ରକାର କଥା ଲୋକମାନେ ଆକୃଷ୍ଟ ହେଉନ୍ତି ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଯେପରି ଔଷଧ କୁ ମିଷ୍ଟି କରି ଦିଆଯାଏ ଯାହା ପିଇବାକୁ ମନ୍ ହୁଏ। ମନୁଷ୍ୟ ଜନ୍ମଠାରୁ ଇଚ୍ଛା, ଜୀବନ ଓ ନିଜ ପରିବାର ପ୍ରତି ଆସକ୍ତ ରହନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ତାଙ୍କର ଦୁଃଖର କାରଣ ହୁଏ। ଯେଉଁମାନେ ନିଜର ପରମ କଳ୍ୟାଣ ଜାଣିନାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ଦୁଃଖର ମାର୍ଗରେ ଭ୍ରମଣ କରନ୍ତି; ଏମିତି ଅବିବେକୀମାନେ ସେଇ ଅନ୍ଧକାର ମାର୍ଗକୁ ପୁଣି ନେଇଯିବେ କିପରି? ଏପରି ଅନେକ ଲୋକ ଅବିବେକ ଓ ଭ୍ରାନ୍ତିରେ ଅନ୍ତର୍ଗତ, ଫଳର ମିଥ୍ୟା ଆଶାରେ ମୁହଁ ଲଗାନ୍ତି ନାହିଁ, କାରଣ ବେଦଜ୍ଞମାନେ ଏହି ଫଳକୁ କଦାପି ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି ନାହିଁ। ଯେଉଁମାନେ କାମନା, ଦୟାନୀୟତା ଓ ଲୋଭରେ ବନ୍ଧା, ଫଳ ଚାଡ଼ି ଫୁଲରେ ମନ ଲଗାନ୍ତି, ସେମାନେ ଅଗ୍ନିକୁ ଆକୃଷ୍ଟ ହେଉଥିବା ପତଙ୍ଗ ପରି; ସେମାନେ ନିଜର ସତ୍ୟ ଲୋକକୁ ଜାଣନ୍ତି ନାହିଁ। ହେ ପ୍ରିୟ, ସେମାନେ ମୋତେ ଜାଣନ୍ତି ନାହିଁ, ଯିଏ ହୃଦୟରେ ବସିଛି ଓ ଯାହାଠାରୁ ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ; ଯେମିତି କି ଷ୍ଟୋତ୍ର ଓ ଯଜ୍ଞରେ ତୃପ୍ତି ନ ମିଳିଲେ, ଧୂନ୍ଧରେ ଦୃଷ୍ଟି ଅବରୋଧିତ ହୁଏ। ଯେଉଁମାନେ ମୋର ଅପରୋକ୍ଷ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ବୁଝିନାହାନ୍ତି, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଭୋଗରେ ଲିନ୍ନ, ଯଦି ସେମାନେ ହିଂସାରେ ଆସକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି, ତେବେ ସେମାନେ ପାଇଁ ଯଜ୍ଞ ଅନୁମୋଦିତ ନୁହଁ। ନିଜ ସୁଖ ପାଇଁ ନିଷ୍ଠୁର ଲୋକମାନେ ଦେବ, ପିତୃ ଓ ଭୂତମାନେ ପାଇଁ ହିଂସାରେ ପ୍ରାପ୍ତ ପଶୁ ଦ୍ୱାରା ଯଜ୍ଞ କରନ୍ତି। ସେମାନେ ବ୍ୟାପାରୀ ପରି ସତ୍ୟ ଧନକୁ ଛାଡ଼ି ସ୍୵ପ୍ନ ଧନର ଆଶା କରନ୍ତି, ଏହି ଲୋକ ଅସାର ହେଲେ ମଧୁର ଶୁଣାଯାଏ। ରଜ, ସତ୍ତ୍ୱ, ତମ ଏହି ତିନି ଗୁଣରେ ନିଷ୍ଠିତ ଓ ଏହାକୁ ଆଶ୍ରୟ କରୁଥିବାମାନେ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ମୋତେ ଯଥାର୍ଥରେ ପୂଜନ୍ତି ନାହିଁ। ଏଠାରେ ଦେବତାଙ୍କୁ ଯଜ୍ଞ କଲେ, ସେମାନେ ଭାବନ୍ତି—'ଆମେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଭୋଗ କରିବା', ଏହା ସମାପ୍ତ ହେଲେ, ପୁଣି ଧନୀ ଓ ଉଚ୍ଚ କୁଳରେ ଜନ୍ମ ଆଶା କରନ୍ତି। ଏପରି ଫୁଲ ଭାଷାରେ ବିମୁଢ଼, ଅଭିମାନୀ ଓ ଅତି ଲୋଭୀ ଲୋକମାନେ ପାଇଁ ମୋର ଉପଦେଶ ମଧୁର ଲାଗେ ନାହିଁ। ବେଦତିନି ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ, ବ୍ରହ୍ମ, ଆତ୍ମା, ଦେବତାଙ୍କ ବିଷୟରେ ଅନୁଶୀଳନା କରେ; ଋଷିମାନେ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଭାଷାରେ କଥା କହନ୍ତି, ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି କଥା କହିବାକୁ ପ୍ରୀତି କରେ। ଶବ୍ଦ-ବ୍ରହ୍ମ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ବୋଧ, ପ୍ରାଣ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଓ ମନ ଦ୍ୱାରା ଗଠିତ, ଏହା ସୀମାହୀନ, ଅଗାଧ, ଗଭୀର ଓ ସାଗର ପରି ଅପ୍ରବେଶ୍ୟ। ଏହାକୁ ଅନନ୍ତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମୁଁ ବିସ୍ତାର କରେ, ଏହା ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶବ୍ଦରୂପେ ଅନୁଭୂତ, ଯେପରି ପଦ୍ମକଣ୍ଡରେ ସୂତ୍ର ରହିଥାଏ। ଯେପରି ମକଡ଼ା ନିଜ ହୃଦୟରୁ ମୁଁହ ଦ୍ୱାରା ଜାଲ ବାହାର କରେ, ସେପରି ପ୍ରାଣ ବି ଶବ୍ଦ ସହିତ ଆକାଶରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ମନ ଦ୍ୱାରା ସ୍ପର୍ଶ ରୂପ ଧାରଣ କରେ। ସେ ଭଗବାନ ଛନ୍ଦସ୍ୱରୂପ ଓ ଅମୃତରୂପ, ହଜାର ମାର୍ଗର ଧାରୀ, ଓଁକାରରେ ବ୍ୟଞ୍ଜନ, ସ୍ୱର, ଉଷ୍ମ, ଅନୁସ୍ୱାର ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ଅନ୍ତରେ ବିରାଜିତ। ସେ ନିଜେ ବିଭିନ୍ନ ଭାଷାରେ ବିସ୍ତୃତ ମହାବାଣୀକୁ ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି ଓ ନିବୃତ୍ତ କରନ୍ତି, ଛନ୍ଦ ଚାରି ଅକ୍ଷର ଅଧିକ ହେଉଛି। ଗାୟତ୍ରୀ, ଉଷ୍ଣିକ୍, ଅନୁଷ୍ଟୁପ୍, ବୃହତୀ, ପଙ୍କ୍ତି, ତ୍ରିଷ୍ଟୁଭ୍, ଜଗତୀ, ଅତିଛନ୍ଦସ୍, ଅତ୍ୟଷ୍ଟି, ଅତିଜଗତ୍, ଓ ବିରାଟ୍—ଏହିମାନେ ଛନ୍ଦ। ଏହା କ’ଣ ସ୍ଥାପନ କରେ, କ’ଣ କୁହେ, କ’ଣ ଉପଲକ୍ଷ କରେ, କିମ୍ବା କ’ଣ ଭିନ୍ନ କରେ? ଏହାର ଗୁହ୍ୟ ଅର୍ଥ ଏହି ଜଗତରେ କେବଳ ମୁଁ ଜାଣିଛି। ଏହା ମୋତେ ସ୍ଥାପନ କରେ, ମୋତେ ଦର୍ଶାଏ, ମୋତେ ଭିନ୍ନ କରେ, ମୋତେ ନିଷେଧ କରେ; ଏହିପରି ଭାବେ ସମସ୍ତ ବେଦର ଅର୍ଥ ଶବ୍ଦ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରି, ଅନ୍ତେ ମାୟାକୁ ନିଷେଧ କରି ଦୟାମୟ ହୁଏ। ଏହିପରି, ଏହା ମୃଗ, ବନ୍ୟଶୁଆ, ବନ୍ୟକୁକୁର, ବୃଷ, ମହିଷ, ହାତୀ, ଗୋଧୂଳି, ବନ୍ଦର, ନେଉଳ, ଓ ସାପ ଦ୍ୱାରା ଚାରିପାଖରେ ଅବରୁଦ୍ଧ। ସେହି ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ରାଜା ଓ ତାଙ୍କର ପୁଅମାନେ ଦେଖିଲେ ଯେ, ଏକ ମହା ତପସ୍ବୀ ସେଠାରେ ଅଗ୍ନି ଜଳାଇ ବସିଛନ୍ତି। ତାଙ୍କର ଦୀପ୍ତିମାନ ଦେହ, ଦୀର୍ଘ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଏବଂ ଭଗବାନଙ୍କର କୃପାଦୃଷ୍ଟି ଓ ଅମୃତ ସମ ଶବ୍ଦ ଶ୍ରବଣ କରି ଅତି କ୍ଷୀଣ ନୁହଁନ୍ତି। ସେ ଉଚ୍ଚ, ପଦ୍ମପତ୍ର ସମ ଦୃଷ୍ଟି, ଜଟାଧାରୀ, ବାକାଲ ଧାରୀ, ତପସ୍ବୀ ପରି ଅପରିଷ୍କୃତ ଓ ଅଲଙ୍କୃତ ନୁହଁନ୍ତି। ତାପରେ, ରାଜା ଆଶ୍ରମକୁ ଯାଇ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇଲେ, ତପସ୍ବୀ ତାଙ୍କୁ ଅତିଥି ସମ୍ମାନ ଓ ଶୁଭ କଥା ଦେଇ ସ୍ୱାଗତ କଲେ। ତପସ୍ବୀ, ଯଥାଯଥ ଆସନ ଓ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେଇ, ସ୍ୱ-ନିୟମିତ ରାଜାଙ୍କୁ ବସାଇ, ଭଗବାନଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ସ୍ମରଣ କରି, ମୃଦୁ ବାଣୀରେ କହିଲେ— "ନିଶ୍ଚିତ, ହେ ପ୍ରଭୁ, ତୁମର ଏହି ଭ୍ରମଣ ସଜ୍ଜନଙ୍କ ରକ୍ଷା ଓ ଦୁର୍ଜନଙ୍କ ନାଶ ପାଇଁ, କାରଣ ତୁମେ ହରିଙ୍କ ଶକ୍ତି ଅଟୁଟ ଧାରଣ କରିଛ।" "ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ର, ଅଗ୍ନି, ଇନ୍ଦ୍ର, ବାୟୁ, ଯମ, ଧର୍ମ, ଓ ବରୁଣ ଆଦି ରୂପ ଓ ପଦବୀ ଧାରଣ କରୁଥିବା ଶୁଦ୍ଧ ତୁମକୁ ମୋର ନମସ୍କାର। ତୁମେ ଯେତେବେଳେ ରତ୍ନ ଖଚିତ ବିଜୟ ରଥ ଚଢ଼ି, ଭୟଙ୍କର ଧନୁଷ୍ ଧାରଣ କର, ତୁମର ରଥ ଦ୍ୱାରା ଦୁଷ୍ଟମାନେ ଭୟଭୀତ ହୁଅନ୍ତି। ତୁମର ସେନା ଦ୍ୱାରା ଭୂମିକୁ ଦଳି, ତାହାର ଗୋଲକକୁ କମ୍ପିତ କରି, ବୃହତ୍ ସେନା ଗଠନ କରି, ତୁମେ ଦୀପ୍ତିମାନ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ରମଣ କର।" "ଏହି ସମୟରେ, ଭଗବାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟିତ ଭାରତର ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ବର୍ଣ୍ଣ ଓ ଆଶ୍ରମର ସୀମା ସମସ୍ତ ଚୋର ଦ୍ୱାରା ଭଙ୍ଗ ହୋଇଯିବ। ଲୋଭୀ ଓ ଅନିୟନ୍ତ୍ରିତ ଲୋକମାନେ ଅଧର୍ମକୁ ବଢ଼ାଇବେ; ଯଦି ତୁମେ ଅକ୍ରିୟ ହେଉଛ, ଏହି ଜଗତ ଚୋରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନଶ୍ଟ ହୋଇଯିବ। ତଥାପି, ହେ ବୀର, କେଉଁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ତୁମେ ଏଠାକୁ ଆସିଛ, ଆମେ ଦୃଢ଼ ମନରେ ତାହା କରିବାକୁ ଚାହୁଁ।