ବୃନ୍ଦାବନ ଭୂମିରେ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ମହିମା ବିସ୍ତାରିତ ହୋଇଛି, କାରଣ ଏଠାରେ ଦେବକୀପୁତ୍ର ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଚରଣାମୃତ ଜଳ ଝରିଛି। ଏଠି ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କ ମଧୁର ବାଁଶୀ ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ମତ୍ତ ମୟୂରମାନେ ନୃତ୍ୟ କରନ୍ତି, ପାହାଡ଼ ଶିଖର ଉପରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ନିରବ ହୋଇଯାନ୍ତି। ଏଠିର ମୂର୍ଖ ହରିଣମାନେ ମଧ୍ୟ ଧନ୍ୟ, କାରଣ ସେମାନେ ନନ୍ଦନନ୍ଦନଙ୍କ ଚମତ୍କାର ପୋଶାକ ଦେଖି, କଳା ହରିଣୀ ସହ ତାଙ୍କ ବାଁଶୀ ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ପ୍ରେମ ଭରିତ ଦୃଷ୍ଟିରେ ପୂଜା କରନ୍ତି। ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଶୋଭା ଓ ଚରିତ୍ର ଦୃଷ୍ଟିମାନେ ପାଇଁ ଉତ୍ସବ ଭଳି, ତାଙ୍କ ବାଁଶୀର ମଧୁର ଗୁପ୍ତ ଧ୍ୱନି ଶୁଣି, ଦେବଙ୍ଗନାମାନେ ସ୍ୱର୍ଗର ରଥରେ ବସି, ପ୍ରେମେ ବିଭୋର ହୋଇ, ତାଙ୍କ ମାଳା ଖସିଯାଏ, ଅଚେତନ ହୋଇ ଗର୍ମେଣ୍ଟ ଖୁଲିଯାଏ। ଗୋମାନେ ମଧୁର ବାଁଶୀ ଧ୍ୱନିକୁ କାନ ଉଠାଇ ଶୁଣି, ସ୍ଥିର ହୋଇଯାନ୍ତି, ତାଙ୍କ ଛୁଆଁମାନେ ମୁହଁରେ ଦୁଧ ଧରି ଥମ୍ବିଯାନ୍ତି, ଚକ୍ଷୁରେ ଅଶ୍ରୁ ଆସି, ହୃଦୟରେ ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରୁଥିବା ପ୍ରମାଣ ଦେଖାଏ। ମାଆ, ଏଠିର ପକ୍ଷୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଧନ୍ୟ ଋଷି ଭଳି; ସେମାନେ ସୁନ୍ଦର ଗଛର ଡାଳିରେ ବସି, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ବାଁଶୀ ଶବ୍ଦ ଶୁଣି ଆଖି ବନ୍ଦ କରି ତାହାରେ ଲୀନ ହୋଇଯାନ୍ତି। ମୁକୁନ୍ଦଙ୍କ ଗୀତ ଶୁଣି, ନଦୀମାନେ ତାଙ୍କ ଲହରୀ ଦ୍ୱାରା ମୁରାରିଙ୍କୁ ବାହୁମୁଡ଼ି ଆଲିଙ୍ଗନ କରନ୍ତି, ତାଙ୍କ ପାଦପଦ୍ମରେ ପଦ୍ମ ଅର୍ପଣ କରନ୍ତି। ବ୍ରଜର ଗୋମାନେ ରାମ ଓ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ସହ ସୂର୍ଯ୍ୟର ତଳେ ଚରୁଥିବାବେଳେ, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ବାଁଶୀ ବଜାଉଛନ୍ତି, ଗଛମାନେ ପ୍ରେମରେ ତାଙ୍କ ଡାଳି ଉଠାଇ ଫୁଲେଇ, ମିତ୍ରଙ୍କୁ ଛାୟା ଦେବା ପାଇଁ ନିଜ ଦେହକୁ ଛତା ଭଳି ବିସ୍ତାର କରନ୍ତି। ପୁଲିନ୍ଦା ଜନଜାତିର ମହିଳାମାନେ, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ପାଦର ରଞ୍ଜିତ କୁଙ୍କୁମ ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟଙ୍କ ଅଙ୍ଗରେ ଥିବା ବା ଘାସରେ ଛାଡ଼ିଦିଆଯାଇଥିବାକୁ ନେଇ, ନିଜ ମୁହଁ ଓ ଅଂଗରେ ଲଗାଇ, ଦେଖିବା ମାତ୍ରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିବା ପ୍ରେମବେଦନାକୁ ଶମନ କରନ୍ତି। ଦେଖ, ଏହି ପାହାଡ଼ ହରିଙ୍କ ସର୍ବୋତ୍ତମ ସେବକ, ରାମ ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପାଦସ୍ପର୍ଶରେ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ, ତାଙ୍କ, ତାଙ୍କର ଗୋମାନେ ଓ ସଙ୍ଗୀମାନେ ପାଇଁ ଜଳ, କୋମଳ ଘାସ ଓ ମୂଳ ଦେଇ ସମ୍ମାନ କରେ। ରାମ ଓ କୃଷ୍ଣ ଗୋମାନେ ଓ ଗୋପମାନେ ସହ ଅରଣ୍ୟ ମାଧ୍ୟମରେ ଯାଉଥିବାବେଳେ, ତାଙ୍କ ବାଁଶୀର ମଧୁର ସ୍ୱର ସମସ୍ତ ଜୀବକୁ ମୋହିତ କରେ; ଚଳନ୍ତି ପ୍ରାଣୀମାନେ ମଧ୍ୟ ନିରବ ହୋଇଯାନ୍ତି, ଗଛମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ବିହ୍ୱଳ, ତାଙ୍କ ବନ୍ଧନର ଚିହ୍ନ ମଧ୍ୟ ପଡ଼ିଯାଏ। ଏଭଳି ଭାବେ, ଗୋପୀମାନେ ଏକାଠି ହୋଇ, ବ୍ରିନ୍ଦାବନରେ ବିହାର କରୁଥିବା ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଲୀଳା ଅନୁଚ୍ଛେଦ କରୁଥିବାବେଳେ, ତାଙ୍କର ଚିନ୍ତାରେ ଲୀନ ହୋଇଯାନ୍ତି। ଏହିପରି ଭାବେ, ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗବତ ମହାପୁରାଣର ଦଶମ ସ୍କନ୍ଧର ପ୍ରଥମାଧ୍ୟାୟର ଏକୋଇଶତମ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହୁଏ। ଏଠିଏ, ଯେଉଁମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟବିଷୟରେ ଲୀନ, ସେମାନେ ନିଜକୁ କିମ୍ବା ଉଚ୍ଚତମ ଜ୍ଞାନକୁ ଜାଣିନାହାନ୍ତି; ଶରୀର ପାଇଁ ବଞ୍ଚି, ଘଣ୍ଟି ଭଳି କେବଳ ଶ୍ୱାସ ଚାଲେଇ, ସେମାନଙ୍କ ଜୀବନ ବ୍ୟର୍ଥ। ଏହି ଫଳସ୍ୱରୂପ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମଙ୍ଗଳ ନୁହେଁ, କିନ୍ତୁ ଲୋକଙ୍କୁ ଆକର୍ଷିତ କରିବା ପାଇଁ ଏହାକୁ କୁହାଯାଏ, ଯେପରି ଔଷଧକୁ ସ୍ୱାଦିଷ୍ଟ କରାଯାଏ। ଜନ୍ମଠାରୁ ମଣିଷ ମନରେ କାମନା, ଜୀବନ ଓ ନିଜ ଲୋକଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ କରନ୍ତି, ଯାହା ସେମାନଙ୍କ ଦୁଃଖର କାରଣ। ଯେଉଁମାନେ ନିଜ ମଙ୍ଗଳ ଜାଣନାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ଦୁଃଖର ପଥରେ ଭ୍ରମଣ କରନ୍ତି; ଜ୍ଞାନୀ କିପରି ତାଙ୍କୁ ପୁଣି ସେଇ ଅନ୍ଧକାରମୟ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଲୀନ କରିପାରିବେ? ଏପରି ଅବିବେକୀ, ବିକୃତମନସ୍କ ଲୋକମାନେ ଫୁଲମୟ କର୍ମଫଳ କଥା କହନ୍ତିନାହିଁ, କାରଣ ଯେଉଁମାନେ ବେଦ ଜାଣନ୍ତି ସେମାନେ ଏହାକୁ ସ୍ତୁତି କରନ୍ତିନାହିଁ। ଯେଉଁମାନେ କାମୀ, ଦୟନୀୟ ଓ ଲୋଭୀ, ଫଳ ଛାଡ଼ି ଫୁଲରେ ମନ ଲଗାନ୍ତି, ସେମାନେ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ ଅଗ୍ନିକୁ ଦେଖି ଉଡ଼ିଆସୁଥିବା ପତଙ୍ଗ ଭଳି, ନିଜ ସ୍ୱଜଗତି ଜାଣିନାହାନ୍ତି। ଏମାନେ ମୋତେ ଜାଣନ୍ତିନାହିଁ, ମୁଁ ହୃଦୟରେ ବସି ଏହି ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱର ଉତ୍ପାଦକ; ଯେପରି ଷ୍ଟୁତି ଓ କ୍ରିୟାରେ ଅତୃପ୍ତ ଲୋକମାନେ କୁହାଯାଏ, ଯେଉଁମାନେ ଧୂସରା ମେଘରେ ଦୃଷ୍ଟି ଅବରୁଦ୍ଧ। ମୋର ଅପରୋକ୍ଷ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ବୁଝିନଥିବା, ଇନ୍ଦ୍ରିୟବିଷୟରେ ଆସକ୍ତ ଲୋକମାନେ ଯଦି ହିଂସାରେ ଆସକ୍ତି ଗଢ଼ନ୍ତି, ତେବେ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଯଜ୍ଞ ଅନୁମୋଦିତ ନୁହେଁ। ନିଜ ସୁଖ ପାଇଁ କ୍ରୂର ଲୋକମାନେ ଦେବ, ପିତୃ ଓ ଭୂତମାନେ ପାଇଁ ଯଜ୍ଞ କରି, ହିଂସାରେ ପ୍ରାପ୍ତ ପଶୁ ବଳି ଦେଇଥାନ୍ତି। ବ୍ୟାପାରୀମାନେ ଯେପରି ସତ୍ୟ ଧନ ଛାଡ଼ି ସ୍ୱପ୍ନ ଧନ ଆଶା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ମନରେ ଏହି ଅସାର ଲୋକର ଆଶା କରନ୍ତି, ଯାହା ସ୍ୱପ୍ନ ଭଳି ଶୁଣିବାକୁ ମଧୁର। ରଜ, ସତ୍ତ୍ୱ, ତମ ଗୁଣରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଓ ଏହି ଗୁଣକୁ ମନେ ରଖିଥିବା ଲୋକମାନେ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ମୁଖ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ମୋତେ ଯଥାର୍ଥ ଭାବରେ ନୁହେଁ। ଏଠାରେ ଦେବତାଙ୍କୁ ଯଜ୍ଞ କରି, ‘ଆମେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଭୋଗ କରିବା’ ବୋଲି ଭାବନ୍ତି, ସେଥିରୁ ଅବସାନ ହେଲେ ପୁଣି ଧନୀ ଓ ଉଚ୍ଚଜନ୍ମ ଲାଗି ଇଚ୍ଛା କରନ୍ତି। ଏହିପରି ଫୁଲମୟ କଥାରେ ମନ ଲଗାଇ, ଅହଂକାରୀ ଓ ଅତିଲୋଭୀ ଲୋକମାନେ ମୋର ଉପଦେଶକୁ ଆଗ୍ରହ କରନ୍ତିନାହିଁ। ଏହି ବେଦତ୍ରୟ ବ୍ରହ୍ମ, ଆତ୍ମା ଓ ଦେବତା ବିଷୟରେ; ଋଷିମାନେ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ନୁହେଁ, ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଅଲିକ କଥାକୁ ପସନ୍ଦ କରେ। ଶବ୍ଦ-ବ୍ରହ୍ମ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ବୋଧ, ପ୍ରାଣ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଓ ମନ ଦ୍ୱାରା ଗଢ଼ା, ସମୁଦ୍ର ଭଳି ଅପାର ଓ ଗଭୀର। ଏହି ବ୍ରହ୍ମ ମୋ ଅନନ୍ତ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ବିସ୍ତାରିତ; ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଏହାକୁ ଶବ୍ଦରେ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି, ଯେପରି ପଦ୍ମ ଗୋଟିଏ ତନ୍ତୁ ମଧ୍ୟରେ ଅନ୍ତଃସ୍ଥିତ। ମକଡ଼ା ଯେପରି ନିଜ ମନରୁ ତାନ୍ତ ବାହାର କରେ, ସେପରି ପ୍ରାଣବାୟୁ ଶବ୍ଦ ନେଇ ଆକାଶରୁ ମନ ଦ୍ୱାରା ସ୍ପର୍ଶ ତିଆରି କରେ। ସେ, ପ୍ରଭୁ, ଛନ୍ଦ ଓ ଅମୃତର ମୂର୍ତ୍ତି, ହଜାର ପଥର ଧାରୀ; ଓଁକାର ଓ ବ୍ୟଞ୍ଜନ, ସ୍ୱର, ଶିଘ୍ର ଓ ଘୋଷ ଦ୍ୱାରା ଅନ୍ତର୍ନିହିତ।