ଶୁକଦେବ ମହାରାଜ କହିଲେ—ଏହିଭଳି, ଶରତ୍କାଳରେ, ଯେଉଁଠାରେ ଜଳ ସ୍ପଷ୍ଟ ଓ ମନୋହର ହୁଏ, ମନ୍ଦ ହାସ ମାଳା ଫୁଟିଥିବା ଗନ୍ଧ ଭରିଛି, ଅଚ୍ୟୁତ କୃଷ୍ଣ ଗୋପବାଳକ ଓ ଗାଈମାନଙ୍କ ସହିତ ଶୀତଳ ପବନେ ଭରିଥିବା ଜଙ୍ଗଲ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କରିଲେ। ଫୁଲିଥିବା ଗଛ, ମଧୁମକୁରା ଝୁମୁଥିବା ଶବ୍ଦ, ଏବଂ ଝିଅ ଚରା ଓ ନଦୀମାନେ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ଚିତ୍କାରରେ ମନୋହର ହୁଏ, ସେଉଁଠି କୃଷ୍ଣ ଗାଈମାନଙ୍କୁ ଚରାଇବା ସହିତ ଗୋପବାଳକମାନେ ଆଗେ ଚାଲିଲେ ଓ ତାଙ୍କ ମହା ମୁହଁରେ ବାଂଶୀ ଚାଲିଲେ। ବ୍ରଜର ଜନନୀମାନେ ଏହି ବାଂଶୀ ଶବ୍ଦ ଶୁଣିଲେ, ଯାହା ଭଲ ପ୍ରେମକୁ ଜାଗ୍ରତ କରେ, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦୃଷ୍ୟ ଦେଖିବାକୁ ଚାହିଁ, କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦେଖିବାରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ରହି, ଏହି ବାଂଶୀ ଶବ୍ଦକୁ ସାଙ୍ଗମାନେ ସହିତ ବର୍ଣ୍ନନା କରିବାକୁ ଲଗିଲେ। କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଲୀଳା ମନେ ପକାଇ, ସେମାନେ କଥା କହିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, କିନ୍ତୁ ପ୍ରେମର ଭାବେ ମନ ବିକଳ ହୋଇଯିବାରୁ, ସେମାନେ ଏହି ବର୍ଣ୍ନନା ଚାଲାଇପାରିଲେ ନାହିଁ। କୃଷ୍ଣ ପାଖରେ ମୟୂର ପଙ୍କ ଶିରେ, ନୃତ୍ୟର ସ୍ରେଷ୍ଠ ରୂପରେ, କର୍ଣ୍ଣିକାର ଫୁଲ ଦୁଇ କାନରେ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଭଳି ପୀତବସ୍ତ୍ର, ଜଙ୍ଗଲ ଫୁଲର ମାଳା, ତାଙ୍କ ମହା ମୁହଁର ନେକ୍ତର ବାଂଶୀର ତାର ଭରି, ଗୋପବାଳକମାନେ ଦ୍ୱାରା ଘିରି ଏବଂ ତାଙ୍କ ପଦଚିହ୍ନ ଓ ଗୀତରେ ବୃନ୍ଦାବନକୁ ମନୋହର କରି, ପ୍ରବେଶ କରିଲେ। ଏହି ବାଂଶୀ ଶବ୍ଦ, ଏତେ ମନୋହର ଓ ମାୟାମୟ, ବ୍ରଜର ସମସ୍ତ ନାରୀମାନେ ଶୁଣିଲେ, ଏବଂ ବର୍ଣ୍ନନା କରିବା ସହିତ ଏହି ଶବ୍ଦରେ ଅନ୍ତର୍ଗତ ହେଇଗଲେ। ଗୋପୀମାନେ ମନେ କଲେ—“ମିତ୍ରମାନେ, ଆମ ଚକ୍ଷୁର ପାଇଁ ଏହା ଅତି ଉତ୍ତମ ଫଳ, ଯେଉଁଠାରେ ବ୍ରଜ ନାଥଙ୍କ ଦୁଇ ପୁଅ, ଗୋପବାଳକ ଓ ଗାଈମାନଙ୍କ ସହିତ ଚରାଇବାକୁ ଯାଉଛନ୍ତି, ତାଙ୍କ ମୁହଁରେ ବାଂଶୀ ଶୋଭା ପାଉଛି, ଏବଂ ଆମକୁ ପ୍ରେମ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଉଛନ୍ତି।” କୃଷ୍ଣ ଓ ବଳରାମ, ଆମ୍ବ ଚଟା ଓ ତରୁଣ ପତ୍ର, ମୟୂର ପଙ୍କ, ମନୋହର ଫୁଲ ମାଳା, ଚନ୍ଦନ ଓ ଚମ୍ପା ଫୁଲର ଶୋଭାରେ, ଜଙ୍ଗଲ ଫୁଲର ଅଲଙ୍କାରରେ, ଗୋପସମୁଦାୟ ମଧ୍ୟରେ ନୃତ୍ୟ ମଞ୍ଚରେ ନୃତ୍ୟ କରୁଥିବା ଶିଳ୍ପୀମାନେ ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଇଥିଲେ। ଗୋପୀମାନେ କହିଲେ—“ମିତ୍ରମାନେ, ବାଂଶୀର ଭାଗ୍ୟ କେତେ ଉତ୍ତମ! ଏହି ବାଂଶୀ ଦାମୋଦରଙ୍କ ମୁହଁର ନେକ୍ତର ଉପଭୋଗ କରିଥାଏ, ଯାହାକୁ ଆମେ ଲାଲସା କରୁଥିଲୁ, ନଦୀମାନେ ଏହି ଶେଷ ମାଧୁର୍ୟ ପାଇଁ ତାଙ୍କ ଜଳ ଉତ୍ସାହରେ କମ୍ପିଥାଏ, ତଳ ଫୁଲ ଝଡି ପଡ଼ିଥାଏ।” ମିତ୍ର, ବୃନ୍ଦାବନ ଏହି ଭୂମିରେ ଏତେ ପ୍ରଶଂସିତ, କାରଣ ଦେବକୀପୁତ୍ରଙ୍କ ପଦପରିସ୍କାର ଜଳ ଏଠିକୁ ପବିତ୍ର କରିଛି; ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କ ବାଂଶୀ ଶବ୍ଦ ଦେଖି, ମୟୂରମାନେ ପ୍ରେମରେ ନୃତ୍ୟ କରିଥାଏ, ଏବଂ ପାହାଡ଼ର ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଶାନ୍ତ ହୋଇଯାଏ। ନନ୍ଦନ୍ଦନ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଅଦ୍ଭୁତ ବେଶ ଦେଖି, ଏବଂ ବାଂଶୀ ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ମୃଗମାନେ ତାଙ୍କ କଳାକୁ ନେଇ ପ୍ରେମ ଦୃଷ୍ଟିରେ ପୂଜା କରୁଥାଏ। କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦେହ ଓ ବ୍ୟବହାର ଚକ୍ଷୁର ପାଇଁ ଉତ୍ସବ ଭଳି, ବାଂଶୀର ମନୋହର ଗୀତ ଶୁଣି, ଦେବୀମାନେ ତାଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ରଥରେ, ପ୍ରେମରେ ବିକଳ, ଫୁଲମାଳା ଖସିଯାଏ, ଜାମା ଖସିଯାଏ, ଅସ୍ତିର ହୋଇ ପରିଯାଏ। ଗାଈମାନେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ବାଂଶୀ ଶବ୍ଦ ନେକ୍ତର ତାଙ୍କ କାନ ଉଠାଇ ଶୁଣି, ଏବଂ ଚାଲିବା ବନ୍ଦ କରି, ତାଙ୍କ ଛେନାମାନେ ଦୁଧ ମୁଁହରେ ରଖି, ଆଖିରେ ଲୁହ ଆସି, ଚିହ୍ନ ଦେଉଥିଲେ ଯେ ପ୍ରେମରେ ମନେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଅଙ୍ଗିକାର କରୁଥିଲେ। ମା, ଏହି ଜଙ୍ଗଲର ପକ୍ଷୀମାନେ ନିଶ୍ଚିତ ରୃଷି; ସୁନ୍ଦର ଗଛର ଡାଲିରେ ବସି, ଆଖି ବନ୍ଦ କରି, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ବାଂଶୀ ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ସବୁ ଭୁଲିଯାଏ। ନଦୀମାନେ ମୁକୁନ୍ଦଙ୍କ ଗୀତ ଶୁଣି, ତାଙ୍କ ତରଙ୍ଗରେ ଚକ୍ର ଚିହ୍ନ ଦେଖାଏ, ପ୍ରେମରେ ତାଙ୍କ ତରଙ୍ଗ ଭୁଜ ଦେଇ ମୁରାରିଙ୍କୁ ଅଙ୍ଗିକାର କରିଥାଏ, ପଦପଦ୍ମେ ଫୁଲ ଦେଉଥାଏ। ବ୍ରଜର ଗାଈମାନେ ରାମ ଓ ଗୋପବାଳକମାନେ ସହିତ ଧୂପରେ ଚରୁଥିବା, କୃଷ୍ଣ ବାଂଶୀ ଚାଲୁଥିବା, ଗଛମାନେ ପ୍ରେମରେ ଫୁଲ ଡାଲି ଉଠାଇ, ଶିତଳ ଛାୟା ଦେଇ, ତାଙ୍କ ମିତ୍ରକୁ ଆଶ୍ରୟ ଦେଉଥାଏ। ପୁଲିନ୍ଦା ଜନନୀମାନେ, ହରିଙ୍କ ପଦପଦ୍ମର ଲାଲ କୁମ୍କୁମ ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟଙ୍କ ଅଙ୍ଗରେ ଲାଗିଥିବା, ଘାସ ଉପରେ ରହିଥିବା, ଏହି କୁମ୍କୁମ ନେଇ ନିଜେ ମୁହଁ ଓ ଅଙ୍ଗରେ ଲାଗି, ପ୍ରେମର ଯନ୍ତ୍ରଣା ହରିଥାଏ। ଏହି ପାହାଡ଼, ହରିଙ୍କର ସର୍ବୋତ୍ତମ ସେବକ, ରାମ ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପଦସ୍ପର୍ଶରେ ଉଲ୍ଲସିତ, ତାଙ୍କ ଏବଂ ଗାଈ ଓ ଗୋପବାଳକମାନେ ପାଇଁ ଜଳ, ନରମ ଘାସ ଓ ମୂଳ ଦେଇ ସମ୍ମାନ କରୁଥାଏ। ରାମ ଓ କୃଷ୍ଣ ଗୋପବାଳକ ଓ ଗାଈମାନଙ୍କୁ ନେଇ ଜଙ୍ଗଲ ମଧ୍ୟରେ ଚାଲିଲେ, ତାଙ୍କ ବାଂଶୀର ମଠୁର ଶବ୍ଦ ସମସ୍ତ ଜୀବକୁ ମନ୍ତ୍ରମୁଗ୍ଧ କରିଦେଲା; ଚଳାୟମାନ ପ୍ରାଣୀ ଶାନ୍ତ ହୋଇଗଲେ, ଗଛମାନେ ଉଲ୍ଲସିତ, ତାଙ୍କ ଦୂର୍ବନ୍ଧନ ଚିହ୍ନ ଖସିଗଲା। ଏହିପରି, ଗୋପୀମାନେ ବ୍ରନ୍ଦାବନରେ ଚରିଥିବା ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଲୀଳା ବର୍ଣ୍ନନା କରୁଥିବା, ନିଜେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଖେଳରେ ଏକାଗ୍ର ହୋଇଗଲେ। ଏହିପରି, ଦଶମ ମଣ୍ଡଳର ପ୍ରଥମ ଅର୍ଦ୍ଧର ଏକାବିଂଶ ଅଧ୍ୟାୟ ଶ୍ରୀମଦ୍ ଭାଗବତ ମହାପୁରାଣର, ପରମହଂସମାନେ ପାଇଁ ଶାସ୍ତ୍ର, ଶେଷ ହେଲା। ଯିଏ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ସୁକ୍ରୁତରେ ଏକାଗ୍ର, ସେ ନିଜେ କିମ୍ବା ଉଚ୍ଚତମ ଜ୍ଞାନ ଜାଣିନାହିଁ; ଶରୀର ପାଇଁ ବଞ୍ଚିଥିବା, ହୁଁ ଦମ୍ପି ଚାଲିଥିବା ପାରି ଜୀବନ ନଷ୍ଟ କରିଥାଏ। ଏହି କର୍ମ ଫଳ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଉତ୍ତମ ନୁହେଁ, କିନ୍ତୁ ଏହି କଥା ଲୋକଙ୍କୁ ଆକର୍ଷିତ କରିବାକୁ କୁହାଯାଏ, ଯେପରି ଔଷଧ ରୁଚିକର କରି ଦିଆଯାଏ। ଜନ୍ମରୁ ମଣିଷ ମନରେ ଇଚ୍ଛା, ଜୀବନ ଓ ନିଜ ଲୋକମାନେ ପ୍ରତି ଆସକ୍ତ ଥାଏ, ଯେଉଁଠାରେ ଏହି ସବୁ ଦୁଃଖର କାରଣ। ଯିଏ ନିଜ ଉତ୍ତମ ହିତ ଜାଣିନାହିଁ, ସେ ଦୁଃଖର ମାର୍ଗରେ ଭ୍ରମିଥାଏ; ଜ୍ଞାନୀ କିପରି ପୁନଃ ଏହି ଅନ୍ଧକାର ମାର୍ଗରେ ଲୋକଙ୍କୁ ଲଗାଇପାରିବେ? ଏହିପରି, ଅବୁଦ୍ଧି ଓ ଅନ୍ଧବିଚାରୀ କିଛି ଲୋକ ବୃହତ୍ କର୍ମ ଫଳକୁ ବର୍ଣ୍ନନା କରିନାହିଁ; ଯିଏ ବେଦ ଜାଣିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଏହିପରି ଫଳକୁ ପ୍ରଶଂସା କରିନାହିଁ।